Netanyahu’nun rakipleri Trump ile temas kurdu! Tek bir şey istediler

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun siyasi geleceği belirsizliğini korurken, ABD Başkanı Donald Trump İsrail seçimlerinde kimi desteklediğine ait net bir açıklama yapmaktan kaçınıyor. Son devirde seçim yapılan ülkelerde kendisine yakın gördüğü adaylara açıkça takviye vermekten çekinmeyen Trump’ın tavrı, Netanyahu cephesinde huzursuzluğu artırdı.

İsrail’de seçimlerin akabinde yeni bir koalisyon hükümeti kurulması öngörülüyor. Muhalif partiler, yüzde 50 oranını zorlayan anket sonuçlarıyla aşırı sağ iktidarı devirme ümitlerini tazelese de şimdi bir ittifak formülünde uzlaşamadı. Netanyahu’nun ortakları ise Gazze, Lübnan ve Suriye’de işgali genişletme talepleriyle Netanyahu’yu güç durumda bıraktı. Netanyahu, bölgede savaşların durmasını talep eden Trump ile karşı karşıya gelme kıymetine soykırım ve yayılmacılık siyasetlerini desteklemeyi sürdürdü.

Genel seçimler öncesinde sıkça ABD ile güzel ilgilere sahip olduğunu lisana getiren Netanyahu, Trump’ın açık takviyesini alamayınca ABD’nin Gazze barış planını reddettiğini duyurdu. Netanyahu’nun atılımı Trump tarafından açıkça tenkide maruz kalmadı. Öte yandan Trump, son haftalarda İsrail konusunda sessiz kalmayı tercih etti. İsrail medyasına nazaran Trump’ın sessizliği, iki isim arasındaki tansiyonun tırmandığına işaret ediyor.

PERDE ARKASINDA YOĞUN MESAİ

Maariv’in haberine nazaran İsrail muhalefeti, Trump’ın seçimlerde tarafsız kalması için perde arkasında yoğun mesai harcıyor. Beyaz Saray’ın Netanyahu’nun tavrından giderek daha fazla hayal kırıklığı yaşadığı kaydedilen haberde, Trump’ın takımı ile İsrailli muhalif partiler arasında ağustos ayında temasların sıklaştığı tabir edildi.

Binyamin Netanyahu’nun siyasi durumu, ABD hesaplamalarını daha da karmaşık hale getiriyor. Mevcut koalisyon, hükümet kurmak için gereken 61 milletvekiline ulaşmaktan çok uzak görünüyor. Netanyahu’nun iktidarda kalması için muhalif kampın çoğunluğa ulaşmasını engellemesi de kâfi olabilir. Şayet kimse hükümet kurmayı başaramazsa, bir sonraki seçimlere kadar süreksiz başbakan olarak misyonda kalacak. Bu mümkünlük, Washington için bilhassa kaygı verici zira bu senaryo, Trump’ın bölgesel gündeminin İsrail siyasetini aylarca beklemek zorunda kalacağı manasına geliyor.

NETANYAHU’YU DURAKLATAN SEÇİM SORUSU

Trump’ın Netanyahu üzerinde şahsî siyasi nüfuzu bulunuyor. Şimdiye kadar, Netanyahu’nun umduğu üzere kamuoyu önünde İsrail Başbakanı’na dayanak vermekten kaçındı. Yaklaşık iki hafta evvel Beyaz Saray’da görüştüklerinde Trump, Netanyahu’ya anketlerdeki performansını sordu.

Netanyahu Trump’a karşılık vermekte tereddüt ederken, danışmanlarından biri ABD Başkanı’na çabucak “Kazanıyor” diye karşılık verdi.

Veriler ise farklı bir öykü anlatıyor. İsrail’de anketler, Netanyahu’nun partisini birinci sırada gösterse de iktidar ortaklarının tekrar koalisyon kurmaya yetecek kadar milletvekili çıkarması düşük bir mümkünlük üzere görünüyor.

Trump’a son haftalarda dört defa Netanyahu’yu destekleyip desteklemediği soruldu. ABD Başkanı, her seferinde açık takviyesini lisana getirmemeye itina gösterdi.

TRUMP’IN KOZU

Trump, geçmişte İsrail seçim kampanyasına tüm yükünü vermeye hazır olduğunu zaten göstermişti. ABD Başkanı, nisan 2019 seçimlerinden günler evvel, Golan Tepeleri üzerindeki İsrail işgalini hukuksal olarak tanımıştı. Netanyahu, bu atağın kendisine yardımcı olduğunu daha sonra övünerek söylemişti. Trump, vereceği destekle Netanyahu’nun yine seçimleri kazanmasını sağlayabilir. Bu durum, ABD Başkanı’nın eline Netanyahu’ya karşı güçlü bir koz veriyor.

İsrail muhalefeti de bu kozu çok güzel anlıyor. Son aylarda, muhalefet önderleri Gadi Eisenkot, Naftali Bennett ve Yair Lapid’in yakın etrafları, Trump’ın takımına seçimlerde tarafsız kalması yönünde bildiriler iletti. İsrail basınına nazaran bu uğraşlar, Trump’ın İsrail seçimlerinin bir modülü haline geldiğini gösteriyor.

Tel Aviv’de Netanyahu hükümetine karşı protestolar

NATANYAHU İLE TRUMP ARASINDAKİ İLİŞKİLER

İki isim arasındaki şahsî ilgi hiçbir vakit kopmadı. Üst seviye ABD’li yetkililer, Trump’ı Netanyahu’yu seven lakin kararlarından giderek daha fazla hayal kırıklığına uğrayan biri olarak tanımlıyor.

Axios’un haberinde, Trump’ın özel konuşmalarda Netanyahu’nun “kendi kendinin en büyük düşmanı” olduğunu söylediği kaydedilmişti.

İran ile yapılan muahede ve ABD’nin İsrail’e İran, Gazze, Suriye ve Lübnan’da getirdiği kısıtlamaların akabinde, Trump’ın birtakım siyasetlerine Tel Aviv’in takviyesi zayıfladı. Ayrıyeten Trump da kendi seçmenlerinin İsrail’e olan reaksiyonunun artması sebebiyle dayanağını sonlu tuttu. İsrail seçimlerine çok agresif müdahale, Cumhuriyetçi seçmenler nezdinde Trump’ın prestijini zedeleyebilir.

İSRAİL BAŞBAKANI’NIN MANEVRA ALANI DARALDI

Maariv’in haberinde, Trump’ın İsrail yahut Netanyahu’nun düşmanı haline gelmek üzere olduğuna dair bir kıymetlendirme için hiçbir destek olmadığı savunuldu. Trump’ın Netanyahu’ya uzun vadede geçmişte olduğu üzere takviye verebileceği vurgulanan haberde, bölgesel krizlerin ikili bağları test etmeye devam edeceği belirtildi. Netanyahu’nun, ABD’den aldığı dayanağın azalmasıyla iç siyasette giderek köşeye sıkıştığı kaydedildi. Uzun müddettir oy kazanmak için soykırım siyasetlerini genişletme stratejisi izleyen Netanyahu, savaş çıkarmadan İsrail seçmenini ikna etmekte sorun yaşıyor.

Trump, seçimler yaklaşırken Netanyahu’ya karşı ehemmiyeti giderek artan daha fazla kozu elinde tutuyor. Kamuoyu önünde takviye söz etmekten, Netanyahu’nun affedilmesi konusunda İsrail Cumhurbaşkanı Yitzhak Herzog’a karşı bir diğer atılım yapmaya kadar… Trump şimdilik bu kozları kullanmıyor. Seçimler yaklaştıkça, Netanyahu’nun ABD talepleri karşısında hareket alanı da daralıyor.