Nepal’deki felaketin sırrı çözüldü! Sel meskenleri yuttu: Bilanço ağırlaşıyor

Nepal ile Çin’in Tibet bölgesi hududunda meydana gelen yıkıcı sel ve heyelan felaketinin akabinde arama kurtarma çalışmaları sürerken, felaketin sebebine ait yeni detaylar ortaya çıktı.

Uzmanların uydu manzaraları ve sismik datalar üzerindeki incelemeleri, olayın başlangıçta düşünüldüğü üzere bir sarsıntıdan değil, yüksek rakımdan koparak vadiye düşen dev bir buzul kütlesinden kaynaklanmış olabileceğini gösterdi.

DEPREM SANILDI

Felaketin birinci saatlerinde olayın bir sarsıntı tarafından tetiklendiği düşünüldü. Nepal Dışişleri Bakanı Shishir Khanal, bölgede meydana gelen zelzelenin heyelanı başlattığını ve heyelanın nehri tıkamasıyla biriken suyun aşağı kısımlara hakikat ilerlediğini açıkladı.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu’nun (USGS) birinci dataları de Tibet’in kuzeyinde bir zelzele meydana gelmiş olabileceğine işaret etti.

Ancak daha detaylı incelemelerin akabinde bu kıymetlendirme değişti. USGS, başlangıçta sarsıntı olarak kaydedilen sismik hareketin aslında buzul çökmesi ve enkaz akışından kaynaklandığını açıkladı.

Yakındaki sismik istasyonlardan alınan bilgiler, uzun dönemli sismik dalgalar ve uydu imajlarının incelenmesi sonucunda bölgede zelzele meydana gelmediği sonucuna varıldı.

Uzmanlar, buzuldan kopan büyük kütlenin kaya ve enkazı beraberinde sürükleyerek ırmak sistemine ulaşmasının, aşağı bölümlerde yıkıcı sel ve heyelanları tetiklemiş olabileceğini kıymetlendirdi.

“GÖKYÜZÜNDEN GELEN TSUNAMİ” VADİYİ YUTTU

Nepal’in Rasuwa bölgesinde meydana gelen felaket, yetkililer tarafından “hayal edilemeyecek kadar büyük bir yıkım” olarak tanımlandı. Tribhuvan Üniversitesi Jeoloji Bölümü akademisyenlerinden Bishal Nath Upreti, olayı “Nepal’deki en büyük felaketlerden biri” olarak nitelendirdi.

Upreti, buzul çökmesinin 100 ila 200 metre yüksekliğinde “gökyüzünden bir tsunami” oluşturduğunu ve yaklaşık 20 milyon metreküp suyu hür bıraktığını belirtti.

Çamur, kaya, buz ve sudan oluşan dev akış, Rasuwa Vadisi’ndeki yerleşimlere ulaştı. Köyler, yollar, köprüler ve altyapı büyük ziyan gördü. Suların çekilmesinin akabinde bölgede metrelerce kalınlığında çamur katmanları ve geniş enkaz alanları oluştu.

DEV BUZUL KÜTLESİ 5 BİN 200 METREDEN KOPTU

Uzmanların uydu imajlarına ait birinci incelemeleri, felaketin ana tetikleyicisinin yüksek rakımdaki büyük bir buzul kütlesinin kopması olduğunu ortaya koydu.

Buzul bilimcilerin değerlendirmesine nazaran yaklaşık 610 metre genişliğindeki buz kütlesi, deniz düzeyinden yaklaşık 5 bin 180 metre yükseklikte ana gövdeden koptu. Dev kütle, yaklaşık 1.220 metre boyunca dikey olarak düşerek vadi tabanına büyük bir güçle çarptı.

Çarpmanın tesiriyle buz kütlesinin parçalandığı ve su, kaya ve enkazla birlikte ırmak sistemine sürüklendiği değerlendirildi. Bu akışın aşağı bölümlerde büyük bir sel dalgasını tetiklediği belirtildi.

Uzmanlar, yüksek rakımlarda bulunan büyük buz kütlelerinin kıymetli ölçüde potansiyel güç taşıdığına dikkat çekti. Buzulun vadiye düşmesi sırasında ortaya çıkan büyük gücün buz kütlesini parçalayarak son derece süratli bir su ve enkaz akışına dönüştürdüğü söz edildi.

1300’DEN FAZLA KİŞİ KAYIP

Nepal’de afet idare kurumunun son datalarına nazaran, 826 kişinin kayıp olduğu bildirildi. Kayıpların arasında yüzlerce Nepalli ve yabancı turistin bulunduğu aktarıldı. Çin’in Tibet bölgesinde ise 558 kişinin kayıp olduğu ve bunların 260’ının yabancı olduğu açıklandı. Tibet’te ayrıyeten en az 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Böylece Nepal ve Tibet’teki toplam kayıp sayısının 1300’ü aştığı, meyyit sayısının ise 165’e yükseldiği belirtildi. Yetkililer, kimi şahısların birden fazla listede yer alabileceği ihtimali sebebiyle sayıların değişebileceği konusunda da uyardı.

Kayıplar arasında Hindistan, ABD, Avustralya, İngiltere, Kanada ve öteki ülkelerin vatandaşlarının bulunduğu belirtildi. Avustralya da Nepal’de bulunan 34 vatandaşından haber alınamadığını duyurdu.

KURTARMA ÇALIŞMALARI ZOR ŞARTLARDA SÜRDÜ

Felaketin akabinde Nepal ordusu ve kurtarma takımları bölgeye helikopterlerle ulaşmaya çalıştı. Yıkılan yollar ve köprüler sebebiyle karadan ulaşımın büyük ölçüde kesildiği, kimi bölgelerde irtibat çizgilerinin da ziyan gördüğü bildirildi.

Nepal ordusu, perşembe sabahı helikopterlerle 100’den fazla kişiyi kurtardığını açıkladı. Aralarında yabancıların da bulunduğu kimi şahıslar hava yoluyla başşehir Katmandu’ya taşındı.

YENİ SEL RİSKİNE KARŞI ALARM

Uluslararası Entegre Dağ Geliştirme Merkezi (ICIMOD), bölgede yeni bir sel riskinin oluşabileceği konusunda uyardı.

Uzmanlar, büyük ölçüde molozun ırmak sistemlerine karışarak süreksiz tıkanıklıklara yol açabileceğini belirtti. Bilhassa Trishuli Nehri’nin dar bölümlerinde oluşabilecek bir tıkanmanın heyelan barajına dönüşmesi halinde yeni ve büyük bir sel meydana gelebileceği tabir edildi.