NATO yaşlanan E-3 uçaklarını GlobalEye ile değiştirecek

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifak üyesi birtakım ülkelerin, kullanım ömrünü tamamlayan E-3 Sentry gözetleme uçaklarının yerine İsveç üretimi GlobalEye havadan erken ihbar ve denetim (AWACS) uçak filosu edinmek için ortak karar aldığını duyurdu.

Rutte, i ttifakın Ankara’da bugün başlayan zirvesi kapsamında düzenlenen savunma endüstrisi forumunda yaptığı konuşmada, “Bugün 10 adede kadar Saab GlobalEye uçağının ortak tedarikini duyuruyoruz” tabirlerini kullandı.

Etkinlikte konuşan İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ise planlanan tedarik süreciyle ilgili olarak, “Bu an İsveç için büyük bir gurur kaynağı, NATO’ya sağlayacağı katkılar açısından ise daha da büyük bir onurdur. 2027 yılına kadar bu GlobalEye uçaklarının İsveç üslerinden operasyon yürüttüğünü göreceğiz” dedi.

İttifakın birinci “Müttefik Geleceğin Gözetleme ve Kontrolü” (iAFSC) projesi kapsamında Avrupa merkezli bir tahlilin seçilmesi, bir küme müttefikin Boeing E-7A Wedgetail uçaklarını satın alma planından vazgeçmesinden beş ay sonra gerçekleşti. Müttefikler, kelam konusu alımdan “stratejik ve finansal temellerin kaybedilmesi” gerekçesiyle çekilmişti.

NATO, eski iAFSC planı çerçevesinde başlangıçta altı adet E-7 uçağı satın alma taahhüdünde bulunmuş fakat Trump yönetiminin programı iptal etmeyi planladığını açıklamasının akabinde bu fikirden vazgeçmişti.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, kongre üyelerinden gelen güçlü reaksiyonların akabinde bu kararı daha sonra geri almıştı.

Müttefiklerin Wedgetail planını iptal etmesi üzerine Saab Üst Yöneticisi (CEO) Micael Johansson, kasım ayında Breaking Defense yayın organına yaptığı açıklamada, NATO Avrupa Müttefik Yüksek Komutanlığının (SHAPE) gelecekteki GlobalEye operasyonlarını incelediğini ve bu yeteneğin gerçek biçimde kullanılması halinde oluşan boşluğu dolduracağı sonucuna vardığını aktarmıştı.

Johansson o devirde Saab’ın, NATO’nun E-3 halefi için belirlediği 2031 operasyonel maksadını karşılayabileceğini belirtmişti.

Potansiyel üretim planlarına da değinen Johansson, firmanın Göteborg’daki merkezinden yılda daha fazla GlobalEye uçağı teslim etmek için yatırım yaptığını kaydetmiş, ayrıyeten Fransız havacılık bakım ve modifikasyon sağlayıcısı Sabena Technics firmasının muhtemel dayanak imkanlarına değinmişti.

Karar öncesinde, Fransız iş dünyası yayın organı La Lettre, nisan ayında GlobalEye seçiminin katılaştığını tez etmişti. Lakin o devirde ne NATO ne de Saab bu adımı doğrulamıştı.

Avrupa genelinde ise Fransa hükümeti, aralık ayında 12,3 milyar İsveç kronu (yaklaşık 1,3 milyar dolar) pahasında iki adet GlobalEye uçağı satın almak üzere muahedeyi tamamlamıştı.

Johansson, nisan ayında yaptığı açıklamada kontratta iki uçaklık daha bir opsiyonun bulunduğunu ve bu mevzuyu görüştüklerini belirtmişti.

Ayrıca Johansson, öbür ihracat imkanlarına ait olarak Almanya ve Polonya’nın da uçaklara ilgi gösterdiğini kaydetmişti.