Başbakan Andy Burnham'ın, İngiltere'nin transatlantik köle ticaretindeki rolü için resmen özür dilemeye açık olduğu çıkışına Buckingham Sarayı'ndan cevap geldi: Bu sarayın değil hükümetin sorumluluğu.
Kral 3. Charles’ın üç Karayip ülkesini kapsayan tipi devam ederken, İngiltere’nin transatlantik köle ticaretindeki rolü sebebiyle resmi özür dilemesi tartışmaları tekrar alevlendi.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın özür talebine açık olduğuna ait yazısına kraliyetten karşılık geldi. Kraliyete yakın kaynaklar, kölelik konusunda özür dileme sorumluluğunun ve yetkisinin Buckingham Sarayı’na değil, hükümete ilişkin olduğunu savundu.
İngiliz kamu yayıncısı BBC’de yer alan haberde Burnham’ın Atlantik ötesi kölelikle ilgili The Guardian’da yer alan makalesinin akabinde İngiltere Kralı 3. Charles’ın da Antigua ve Barbuda’da düzenlenecek İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı’nda (CHOGM) bu bahse değineceği belirtildi.
“KRAL UTANÇ VERİCİ OLAYLARLA YÜZLEŞMEKTEN GERİ DURMAYACAK”
Bir Buckingham Sarayı sözcüsü, “(Kral) Bu ziyarette geçmişin en utanç verici olaylarıyla yüzleşmekten geri durmayacak. Bu sebeple konuşmasında gerçek bir samimiyet ve içten bir hüzünle bu mevzulara yer vereceğini bekleyebilirsiniz.” dedi.
Sözcü, Kral Charles’ın Başbakan Burnham’ın açıklamalarına reaksiyon verip vermediği yönündeki soruya ise Kral’ın hükümetin konumuyla ilgili siyasi hususlara yorum yapmasının hakikat olmadığını söz etti. Burnham’ın yazısıyla ilgili daha evvelce bilgilendirilen Kral Charles’ın özür dilenmesiyle ilgili kanılarını ise saray kaynakları paylaştı.
Habere nazaran kraliyet ailesine yakın kaynaklar, “özür dilenmesine ait kararın Saray’ın değil, hükümetin yetkisinde olduğunu” vurguladı.
BAŞBAKAN “BARBARCA” DEMİŞTİ
Karayipler’de düzenlenecek İngiliz Milletler Topluluğu önderler tepesine katılmadan günler evvel ve Kral 3. Charles’ın bölge tipi devam ederken İngiltere Başbakanı Burnham, The Guardian’da kaleme aldığı makalede “Ülkemiz, köleliği kaldıran cesaretli insanların olduğu kadar insan hayatı üzerinden ticaret yapan da bir ülke.” demişti.
Atlas Okyanusu’nun iki tarafında yapılan köle ticaretiyle ilgili “Barbarca” yorumunu yapan Burnham, “Köleliği kaldırma konusunda dünyaya öncülük etmiştik. Bugün de bu liderliği gösterebiliriz. Atlantik köle ticaretinden etkilenenlerle bir diyalog başlatmayı teklif ediyoruz. İngiltere ismine resmi bir özür dilenmesi yönündeki davetleri dinlemek de bu sürecin kıymetli bir modülünü oluşturacak. Bu çeşit bir özür talebine de açığım.” demişti.
Başbakan, tazminat talepleriyle ilgili ise “Doğru karşılığın bu olmadığını düşünüyorum. Farklı bir çağda, diğer yasalar altında yaşananlar sebebiyle bunlarda hiçbir tesiri olmayan bugünün Britanyalılarının geçmişin yanlışlarından sorumlu tutulamayacağını düşünüyorum.” değerlendirmesini yapmıştı.
“BÜYÜK ACILAR, ADALETSİZLİKLER…”
Kölelik ve özür tartışması, Kral Charles’ın üç Karayip ülkesini kapsayan, İngiliz Milletler Topluluğu hükümet liderleri tepesinde yapacağı konuşmayı da içeren dokuz günlük ziyareti öncesi yine alevlendi.
Bahamalar, Antigua ve Barbuda’nın da aralarında bulunduğu birtakım Karayip ülkelerinin devlet başkanı unvanını da taşıyan 77 yaşındaki Charles’ın başında olduğu 56 üyeli İngiliz Milletler Topluluğu çoğunlukla eski İngiliz sömürgelerinden oluşuyor. 56 ülkeden oluşan ve nüfusu yaklaşık 2.7 milyar olan İngiliz Milletler Topluluğu içinde, İngiltere’nin kölelikteki merkezi rolü uzun müddettir tartışmalı bir sıkıntı olmayı sürdürüyor.
Kral, ziyaretinin birinci ayağında salı günü Bahamalar’da “geçmişteki büyük acıları” kabul etti.
Kral Charles 27 Ekim’de Bahamalar’da yaptığı konuşmada, “Bu adalarda ve ötesinde geçmişte yaşanan büyük acıları ve adaletsizlikleri kabul etmemiz fakat gerçek olandır.” dedi.
MİLYONLARCA KÖLE
Avrupalı tüccarlar, 15’inci yüzyıldan 19’uncu yüzyıla kadar milyonlarca Afrikalıyı kaçırarak köle olarak sattı. İngiltere’nin yaklaşık 3.2 milyon kölenin taşınmasından sorumlu olduğu varsayım ediliyor. Bu da İngiltere’yi Portekiz’in akabinde köle ticaretinde en faal ikinci Avrupa ülkesi yapıyor.
İngiltere bugüne kadar kölelik için hiçbir vakit resmi olarak özür dilemedi yahut tazminat ödemeyi kabul etmedi.
Yüzyıllar boyunca sömürgecilikten ve köle ticaretinden kar sağlayan ülke, köle ticaretinin kaldırılmasına da öncülük ettiğini savunuyor.
İngiltere Parlamentosu, 1833 yılında Britanya İmparatorluğu’nun büyük kısmında köleliği kaldıran bir yasa çıkarmıştı.