Malatya’nın sarsıntı sonrası dönüşümü COP31’de gündeme geldi

6 Şubat zelzelelerinin akabinde yine yapılanma sürecine giren Malatya’da, konut üretiminin yanı sıra altyapı, su güvenliği, güç ve çevresel sürdürülebilirlik alanlarında yürütülen çalışmalar COP31’de ele alındı. Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, Antalya’da düzenlenen “Dirençli Şehirler” panelinde kentin yine yapılanma sürecine ait bilgileri ve gelecek projelerini paylaştı.

Türkiye’nin mesken sahipliğinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı COP31’de, zelzele sonrası tekrar yapılanma ile iklim değişikliğine ahenk arasındaki alaka gündeme taşındı. Kentsel Dönüşüm Başkanı Hakkı Alp’in moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde konuşan Sami Er, Malatya’nın sarsıntı sonrasında geçirdiği dönüşümün sadece yapılaşmayla sonlu olmadığını, kentin altyapı ve ömür sistemlerinin de tekrar ele alındığını belirtti.

125 BİN BAĞIMSIZ BÖLÜMÜN İNŞASI TAMAMLANDI

Deprem sonrası Malatya’daki tekrar inşa çalışmalarının boyutuna ait bilgi veren Er, devlet eliyle 91 bin 732 konut ve 13 bin 533 ticari ünite olmak üzere 105 bin 265 bağımsız kısmın inşa edildiğini açıkladı. Yerinde dönüşüm kapsamında yapılan 19 bin 754 bağımsız kısımla birlikte toplam sayının 125 bin 19’a ulaştığını bildirdi.

Şehir merkezinin tekrar planlanmasında rezerv alanların kıymetli bir rol üstlendiğini kaydeden Er, 69 rezerv alanda yaklaşık 400 hektarlık bölgede 26 bin 983 konut inşa edildiğini belirtti. Bu modelle vatandaşların kendi mahallelerinde yaşamaya devam edebilmesinin ve toplumsal dokunun korunmasının amaçlandığını söz etti.

DEPREM SONRASI SU KESİNTİSİ ALTERNATİF PROJEYİ GÜNDEME GETİRDİ

Sunumda öne çıkan başlıklardan biri Malatya’nın içme suyu güvenliği oldu. 6 Şubat zelzelelerinin akabinde kentin üç gün boyunca susuz kaldığını hatırlatan Er, sonraki süreçte yaşanan bulanıklık ve yeni zelzelelerin su kaynakları üzerindeki riskleri ortaya koyduğunu söyledi.

Bu risklere karşı Fırat Havzası’ndan Malatya’ya alternatif içme suyu getirilmesini öngören bir proje üzerinde çalışıldığını açıklayan Er, yaklaşık 70 milyon avro bütçeli proje kapsamında yeni bir arıtma tesisi kurulacağını bildirdi. Fizibilite çalışmalarının tamamlandığını belirten Er, projelendirme sürecinin son etaba geldiğini ve ihale hazırlıklarının yapılacağını kaydetti.

Kentte içme suyu altyapısı için 136 milyon avroluk yatırımla 2 bin 50 kilometre çizgi, 383 depo, 271 sondaj ve 170 su kaynağının sisteme kazandırılması planlanıyor. Kanalizasyon altyapısında 572 kilometrelik, yağmur suyu altyapısında ise 33 kilometrelik çizgi çalışması yürütülüyor.

10 MİLYON TON ENKAZIN YÖNETİMİ DE DÖNÜŞÜMÜN PARÇASI

Depremlerin akabinde Malatya’da yaklaşık 10 milyon ton enkaz oluştuğunu belirten Er, enkazın ayrıştırılması ve geri dönüşüme kazandırılması için 10 milyon avroluk takviyeyle çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.

Eski atık depolama alanının rehabilitasyonu sonucunda 250 dönümlük yeşil alan elde edildiğini belirten Er, ayrıyeten 80 hektarlık alanda yeni bir millet bahçesi ve ömür alanı oluşturulmasının planlandığını açıkladı.

Kapıkaya bölgesinde 11 milyon avroluk yatırımla yeni atık depolama alanı oluşturulduğunu aktaran Er, burada atıklardan gaz ve elektrik gücü üretilmesinin hedeflendiğini tabir etti.

ULAŞIMDA ELEKTRİKLİ ARAÇ VE RAYLI SİSTEM HEDEFİ

Malatya’nın ulaşım altyapısına ait değerlendirmelerde de bulunan Er, bugüne kadar 66 milyon avroluk yol yatırımının tamamlandığını ve 657 kilometre asfalt serimi gerçekleştirildiğini bildirdi.

Kuzey ve Güney Kuşak yollarının ulaşıma açıldığını, 54 kilometrelik Kuzey Çevre Yolu’nun tamamlandığını belirten Er, Beylerderesi’ne ikinci viyadük, alternatif temas yolları ve 12 kilometrelik raylı sistem projesinin de gündemde olduğunu söyledi.

Toplu ulaşımda karbon salımını azaltmak gayesiyle 100 elektrikli otobüsün filoya kazandırılması ve 80 dizel otobüsün elektrikli sisteme dönüştürülmesi planlanıyor. Kentin güç üretim kapasitesinin ise 75,8 megavata çıkarıldığı bildirildi.

YENİ YERLEŞİM ALANLARINDA ALTYAPI ÖNCELİĞİ

Deprem sonrasında oluşturulan yeni yerleşim alanlarının altyapı gereksinimlerinin da planlamaya dahil edildiğini belirten Er, yaklaşık 200 bin kişinin yaşaması öngörülen İkizce bölgesinde 39,3 milyon avroluk yatırımla 30 kilometrelik kolektör çizgisi ve atıksu arıtma tesisinin hayata geçirildiğini açıkladı. Tesisin faaliyete geçtiğini belirten Er, yeni yerleşim alanlarının sadece konut üretimiyle değil, çevresel altyapısıyla birlikte kıymetlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Şehirde toplumsal hayatın tekrar oluşturulması hedefiyle 13 yeni kütüphane, 15 gençlik merkezi ve 43 spor tesisinin üretiminin sürdüğünü de aktaran Er, 2027 yılında 20 yeni spor tesisinin daha hizmete sunulmasının hedeflendiğini belirtti.

Malatya’nın yine yapılanma sürecinde merkezi ve lokal idarelerin uyumunun ehemmiyetine dikkat çeken Sami Er, zelzele sonrasında elde edilen deneyimlerin gelecekteki şehircilik siyasetlerine katkı sunabileceğini söz etti.

Er, Malatya’da yürütülen çalışmaların temel yaklaşımını, “Biz yalnızca sarsıntının yaralarını sarmadık. Biz geleceğin Malatya’sını inşa ettik” kelamlarıyla özetledi.