ABD, Suudi Arabistan’da sivil bir nükleer enerji programı kurulmasının önünü açacak kapsamlı bir mutabakata imza atıldığını duyurdu. Washington idaresi, mutabakatta nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik garantilerin bulunduğunu bildirdi.
Anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran’la yürüttüğü savaşın sürdüğü ve Tahran’ın nükleer programına ait görüşmelerin çıkmaza girdiği bir periyotta imzalandı. ABD’nin İran’a yönelik temel itirazlarından birini, Tahran’ın nükleer faaliyetleri oluşturuyor.
ABD Enerji Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya nazaran anlaşmalar, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman tarafından imzalandı.
Bakanlık, iki muahedenin onlarca yıl sürmesi ve milyarlarca dolarlık yatırımları kapsaması beklenen iştirakin tüzel temelini oluşturduğunu belirtti. Açıklamada, işbirliğinin ekonomik ve stratejik amaçların yanı sıra nükleer silahların yayılmasının önlenmesine de hizmet edeceği savunuldu.
Wall Street Journal’ın haberine nazaran mutabakattaki bir karar, ABD’li şirketlerin Suudi Arabistan’da uranyum zenginleştirme tesisi kurmasına imkan sağlayabilir. Fakat ABD Enerji Bakanlığının açıklamasında bu türlü bir düzenlemeye yer verilmedi. Bakanlık, AFP’nin mevzuya ait sorularına da cevap vermedi.
Anlaşma, incelenmek üzere ABD Kongresine sunulacak. Lakin Cumhuriyetçilerin denetimindeki Kongrenin mutabakatın yürürlüğe girmesini engellemesinin düşük ihtimal olduğu bedellendiriliyor.
ABD Kongresindeki Cumhuriyetçi ve Demokrat kimi isimler ile İsrailli yetkililer, Suudi Arabistan’ın sivil nükleer programına uzun müddettir karşı çıkıyor. Muhalifler, programın ilerleyen periyotta nükleer silah geliştirmek hedefiyle kullanılabileceğini savunuyor.
Suudi Arabistan ise İran üzere sivil nükleer enerji programı geliştirme hakkına sahip olduğunu belirtiyor. Riyad idaresi geçen yıl nükleer silaha sahip Pakistan ile karşılıklı savunma anlaşması imzalamıştı.
Washington, son yıllarda Suudi Arabistan ile yapılacak nükleer muahedeyi daha geniş kapsamlı bir stratejik paketin kesimi haline getirmeye çalışıyordu. Bu plan, Suudi Arabistan’ın İsrail’le münasebetlerini normalleştirmesini ve ABD ile bir savunma anlaşması imzalamasını da içeriyordu.
URANYUM ZENGİNLEŞTİRME TARTIŞMASI
ABD, 2009 yılında Suudi Arabistan’ın komşusu Birleşik Arap Emirlikleri ile de nükleer işbirliği anlaşması imzalamıştı. Lakin BAE, kendi topraklarında uranyum zenginleştirmiyor.
Arap dünyasının faaliyetteki tek nükleer güç tesisi olan BAE’deki Barakah Nükleer Santrali yakınlarında mayıs ayında bir jeneratör insansız hava aracıyla vurulmuş ve yangın çıkmıştı.
Bölgedeki karar vericiler, İran’ın nükleer silah üretmesi halinde Körfez ülkeleri arasında bir nükleer silahlanma yarışının başlayabileceğinden uzun müddettir endişe ediyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise mutabakat resmen açıklanmadan evvel Manila’da yaptığı değerlendirmede, işbirliğinin nükleer silahların yayılmasına yol açabileceği yönündeki korkuları reddetti.
Rubio, Güneydoğu Asya ülkelerinin dışişleri bakanları toplantısı sırasında gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD’nin dünyadaki hiçbir ülkeyle nükleer silahların yayılma riskini artıracak bir muahede yapmayacağını söyledi.
BÖLGEDE ÇATIŞMALAR GENİŞLİYOR
ABD ile İran arasındaki çatışmaların tekrar şiddetlenmesi, savaşın bölgeyi daha fazla istikrarsızlaştırabileceği yönündeki tasaları artırıyor.
İran’ın Yemen’deki müttefiki Husiler, bu hafta Suudi Arabistan limanlarını abluka altına alacaklarını açıklayarak savaşı genişletme tehdidinde bulundu. Bu türlü bir ablukanın, milletlerarası piyasalara günde milyonlarca varil ham petrol sağlayan sevkiyatları tehlikeye atabileceği belirtiliyor.
Suudi Arabistan ile Husiler geçen hafta karşılıklı hücumlar düzenlerken, gelişmeler 2022’de varılan ateşkesi de riske attı. Husiler, Orta Doğu’daki savaşın 28 Şubat’ta başlamasından bu yana çatışmaların büyük ölçüde dışında kalmıştı.
Husilerden Kızıldeniz’de Suudi Arabistan tankerlerine akın
ABD ile Suudi Arabistan arasında tarihi nükleer muahede
Amazon yapay genel zeka ünitesinde işten çıkarmaya gitti
ABD istihbaratında kritik soru: CIA amaçlarını Rusya mı belirledi?
Maduro ve eşi, New York’ta hakim karşısına çıktı
Dört yıl boyunca karınca servis etti. Savcılık mahpus istedi
Maduro ve eşi, 1 Haziran 2027’de hakim karşısına çıkacak
