İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'ı kızdırma riskini göze alarak, İsrail seçimlerine üç aydan az mühlet kala iç siyasi baskılara boyun eğdi. Trump'ın Gazze'deki ateşkesi ilerletmeye yönelik son planını reddeden Netanyahu, Hamas büsb...
Netanyahu, Beyaz Saray’daki en büyük dostu olduğunu söylediği Trump’ı karşısına aldı. İsrail, Trump’ın kamuoyuna yaptığı açıklamalarda İsrail’in Gazze planına uymasını istediğini söylemesine karşın işgal ettiği bölgelerden çekilmeyi kabul etmedi.
Hamas’la en ufak bir uzlaşma belirtisi bile, Filistin zıtlığının tarihi tepeye ulaştığı İsrail’de Netanyahu’nun yine seçilmesini engelleyebilir. Bu arada Trump, İran ile sonu gelmeyen bir savaşa sıkışmışken en azından bir cephede savaşı sona erdirebildiğini kanıtlamak istiyor.
İsrail’in en uzun mühlet misyon yapan başbakanı olan Netanyahu, ABD ile yeterli bağlantıları sürdürürken İsrailli seçmenlerin kalıcı işgal beklentilerine karşılık vermede uzmanlaşmış olsa da Trump’ın Tel Aviv’e karşı giderek sertleşen tavrını yönetmekte zorlanıyor. Trump’ın basına verdiği demeçlerde İsrail’i açıkça eleştirmeye başlaması, koltuğunu korumak isteyen Netanyahu’nun genel seçimlerden evvel ABD ile yeni bir kriz yaşamasına yol açabilir.
GAZZE PLANI ASKIDA
Netanyahu, geçen hafta Trump’ın Gazze’deki tıkanmış ateşkesi ilerletmeye yönelik son planını reddederek, İsrail’in denetim ettiği toprakların yaklaşık yüzde 60’ından Hamas büsbütün silahsızlandırılana kadar çekilmeyeceğini söyledi. Geri kalan yüzde 40’lık kısmı denetim eden Hamas ise İsrail geri çekilmeye başlamadan büsbütün silah bırakmayı kabul etmiyor. Netanyahu, İsrail’in Hamas büsbütün silahsızlandırılana kadar Gazze’deki mevzilerinden geri çekilmeyeceğini söyleyerek planı reddetti. Bu durum, milletlerarası güçlerin konuşlandırılması ve harap olmuş bölgenin yine inşası da dahil olmak üzere ateşkesin öbür ögelerinin askıya alınmasına yol açacak.
Trump’ın geçen ay açıkladığı Gazze planı, İsrail’in oradaki büyük askeri operasyonlarını sona erdiren ve kalan tüm rehinelerin hür bırakılmasını sağlayan ekim ayındaki ateşkes mutabakatından doğdu. Buna rağmen barış planı, büyük ölçüde tıkanmış durumda. Son muahedeye nazaran, Hamas silahlarından kademeli olarak vazgeçecek, İsrail güçleri ise taarruzlarını durdurup Gazze’den çekilmeye başlayacaktı. Hamas, en ağır silahlarının teslimini Filistin devletinin kurulmasına bağlamış olsa da muahedeyi kabul etti. Bu, mevcut İsrail hükümetinin şiddetle reddettiği bir plandı.
TRUMP’A ZORUNLU JEST
Gazze Sağlık Bakanlığı’na nazaran, İsrail ordusu ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana 1250’den fazla kişinin vefatına yol açan Gazze’ye yönelik taarruzlarını azalttı. İsrail medyası, hava atakları düzenleme yetkisinin ordunun Genelkurmay Başkanlığı’na verildiğini, bu kararın Trump’ın ateşkes eforlarına yönelik sessiz bir jest olduğu yönünde haberler yayınladı. İsrail ordusu mevzuyla ilgili yorum talebine karşılık vermedi.
Associated Press’e demeç veren Gazze Barış Kurulu’ndan bir yetkili, “Biz telaffuz ya da siyasete değil, hareketlere odaklanıyoruz. Son birkaç günde alanda birtakım sonuçlar elde edildi” dedi.
Kaynak, “saldırılardan kaçınma” ve yeni İsrail askeri prosedürlerinin de bu sonuçlar arasında yer aldığını kelamlarına ekleyerek, “Perde arkasında yapan bir işbirliği var ve görüşmelerimiz sürüyor” açıklamasını yaptı.
İSRAİL’DE SEÇİM YAKLAŞIYOR
Netanyahu seçim kampanyasında, 7 Ekim saldırısının akabinde yaşanan savaşlardaki İsrail’in “askeri başarılarıyla” övünmüştü. İsrail güçleri Gazze, Lübnan ve Suriye’de çok sayıda bölgeyi işgal etti ve İran’a karşı iki büyük hava savaşı başlattı. Lakin Netanyahu’nun Gazze’de vaat ettiği mutlak zafer, sivilleri toprağını terk etmeye zorlamak için direkt gaye alan İsrail ordusunun savaş hataları işlemeye kadar varan şiddetine karşın gerçekleşmedi. Birçok İsrailli, 7 Ekim saldırısına yol açan güvenlik zaaflarından Netanyahu’yu sorumlu tutuyor.
Seçimlerden sonra Netanyahu’nun partisi Likud’un hükümet kurma açısından muhtemelen çok değerli bir rolü olacak. Partisi anketlerde birinci çıkan Netanyahu’nun aşırı sağcı müttefikleri, Trump planını reddetmesini memnuniyetle karşıladı.
İsrail’in muhalif gazetesi Haaretz’in diplomasi muhabiri Jonathan Lis, “Trump, Gazze’nin tekrar inşası yönünde somut adımlar atılmasını istiyor fakat iktidarın iki sağcı ortağı ve Likud’un tökezleyen seçim kampanyası, Netanyahu’nun bir milimetre bile taviz vermesini engelliyor” diye yazdı.
TRUMP’LA İLİŞKİLER GERGİN
Trump, birinci başkanlık devrinde İsrail’de son derece popülerdi ve bu periyotta, ABD Büyükelçiliği’ni Kudüs’e taşıma da dahil olmak üzere, İsrail’in savaşta ele geçirdiği topraklara ait argümanlarına eşi gibisi görülmemiş bir takviye vermişti. Trump’ın ikinci periyodunda de bu eğilim devam etti. ABD Başkanı Gazze’deki İsrail eylemlerini desteklerken, İran’a akında İsrail’e katıldı. Bu ittifak, siyasi geleceği belgisiz olan Netanyahu için bilhassa yararlıydı. İsrail Başbakanı, iç kamuoyundaki imajını güzelleştirmek için Trump’a güveniyordu.
Ancak müttefiklerin çıkarları geçen baharda farklılaştı. İsrail İran’a ve Lübnan’daki Hizbullah’a karşı daha fazla atak düzenlenmesi için baskı yaparken, Trump ise dünya iktisadı üzerindeki baskıyı hafifletmek için Hürmüz Boğazı’nı tekrar açmak maksadıyla bölgesel çatışmayı sona erdirmeyi hedefliyordu. O vakitten beri Trump, İsrail seçimleri öncesinde Netanyahu’yu “büyük olasılıkla” destekleyeceğini söyledi, lakin şimdi tam takviye açıklaması yapmadı. Bir ABD liderinden gelecek resmi takviye İsrail’de hala yük taşısa da iki önder arasındaki uyuşmazlık Netanyahu’nun kampanyasını zorlaştırdı.
“TRUMP İSRAİL’İN KOZLARINI ELİNDEN ALDI”
Netanyahu’nun, bilhassa Demokrat liderlere karşı gelme konusunda uzun bir geçmişi var. 1990’ların sonlarındaki birinci döneminde, dönemin ABD Başkanı Bill Clinton’ın Filistinlilerle olan çatışmayı çözme uğraşlarına direndi. 2015’te İran’la yapılan nükleer muahede konusunda Başkan Barack Obama ile kamuoyu önünde çatıştı. Fakat bu yaklaşım artık daha büyük riskler taşıyor. İsrail’in askeri harekatları, ülkeyi diplomatik olarak giderek daha fazla izole etti ve ABD’deki Demokrat seçmenler arasındaki tarihi takviyesini alt üst etti.
Kudüs merkezli fikir kuruluşu İsrail Demokrasi Enstitüsü’nün Başkanı Yohanan Plesner, “Birkaç ay evvel, İsraillilerin değerli bir çoğunluğu, Trump karar verirken İsrail’in güvenlik çıkarlarını dikkate aldığını varsayıyordu. Artık durum bu türlü değil” dedi.
Plesner, Netanyahu ile Trump arasındaki yakınlığın “eskiden bir avantaj” olduğunu lakin artık durumun değiştiğini belirtti. Eski Filistinli müzakereci ve şu anda Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Ghaith al-Omari ise Beyaz Saray Netanyahu’nun planı reddetmesini görmezden gelse bile, Trump’ın İsrail önderini rota değiştirmeye ikna edemediği sürece tekrar de çıkmazda kalacağını kaydetti.
Plesner, Netanyahu’nun Trump’a olan bağımlılığının “çok büyük” olduğunu ve bu kıymetli alakayı berbat yönettiği görülürse seçmenlerin onu cezalandıracağını öngörerek, “Eğer Trump devam etmekte ısrar ederse, Netanyahu’nun Başkan’la karşı karşıya gelmektense ona ayak uydurmaktan öbür seçeneği kalmayacağını düşünüyorum. Trump İsrail’in hareket yapabileceği diplomatik kozlarını elinden aldı” dedi.
İsrailli milletvekilinden yerleşimcilere ‘milis’ benzetmesi: İsrail ordusuna sert reaksiyon
Füze denemelerine ait 40 ülkeden ortak açıklama
Trump Netanyahu’nun kozlarını elinden aldı: ‘Mutlak zafer’ İsrail için hayal oldu
Göçmenleri engellemek için elektroşok eldiveni kullanacaklar. 20 milyon dolarlık yatırım
Trump idaresi, Beyaz Saray’ın yenilenmesi için servet harcayacak
AB’nin göçmenlerden ‘kurtulma’ planı deşifre oldu! Yunan basını yazdı: Uygulama 2027’de yürürlüğe girecek
Macaristan yeni cumhurbaşkanını seçti
