Kuşağı tükenen kaplanlar için umut: Birinci Amur kaplanı tabiata salındı

Kazakistan’ın Almatı bölgesindeki İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi’nde, “Ümit” ismi verilen dişi Amur kaplanının bozkırda doğal ömür alanına salındığı merasim düzenlendi.

Törene, Kazakistan Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı Yerlan Nısanbayev, Rusya Adalet Bakanı ve Amur Kaplanı Merkezi Denetleme Kurulu Başkanı Konstantin Çuyçenko’nun yanı sıra bilim insanları, memleketler arası tabiat müdafaa kuruluşlarının temsilcileri ve projede vazife alan uzmanlar katıldı.

Bakan Nısanbayev, yaptığı konuşmada, kaplanların tarihi hayat alanlarına dönüşünün Kazakistan, Rusya ve memleketler arası ortakların uzun yıllara dayanan ortak çalışmasının sonucu olduğunu belirtti.

Bugün tarihi bir ana tanıklık ettiklerini belirten Nısanbayev, “Kaplanların Kazakistan’dan yok olmasının üzerinden 70 yılı aşkın müddet geçtikten sonra birinci kaplan tekrar tarihi hayat alanına bırakıldı. Bu, devletimizin, Rus meslektaşlarımızın, bilim insanlarının ve milletlerarası ortaklarımızın yıllardır yürüttüğü çalışmaların sonucudur. Önümüzde kaplanların izlenmesi ve sürdürülebilir bir popülasyon oluşturulması için büyük bir çalışma var.” dedi.

Böylece kaplanların Kazakistan’da büsbütün ortadan kaybolmasının üzerinden 70 yılı aşkın mühlet geçtikten sonra birinci defa bir kaplan tarihi hayat alanına geri döndü.

Ümit’e GPS/GSM uydu takip tasması takıldı

Doğaya salınmadan evvel Ümit, kapsamlı veteriner denetimlerinden geçirildi. Uzmanlar, kaplanın sıhhat durumu, davranışları, avlanma hünerleri ve insanlara karşı yansısını detaylı halde kıymetlendirdi.

Yapılan incelemelerin akabinde tek başına tabiatta yaşayabilecek durumda olduğuna karar verilen Ümit’e, hür bırakılmadan evvel hareketlerinin anlık olarak takip edilmesini sağlayacak GPS/GSM uydu takip tasması takıldı.

Kaplan, uydu sistemi, fotokapanlar ve başka çağdaş izleme teknikleriyle 24 saat boyunca uzmanlar tarafından takip edilecek.

Ümit, Mayıs 2026’da Rusya’nın takviyesiyle Kazakistan’a getirilen dört Amur kaplanından biri.

İkisi yetişkin, ikisi yavru olmak üzere ülkeye getirilen öbür erkek kaplan ile iki yavru kaplan, İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi’ndeki özel adaptasyon alanlarında uzmanların nezaretinde gelişim ve davranış süreçlerini sürdürüyor.

Erkek kaplan ile yavruların veteriner ve davranış testlerinin tamamlanmasının akabinde doğal yaşama bırakılıp bırakılmayacağına karar verilecek.

Ümit’in salındığı İle Nehri Vadisi ile Güney Balhaş bölgesi, tarih boyunca Turan kaplanlarının doğal ömür alanı olarak biliniyor. Tugay ormanları ve güçlü av hayvanı varlığı sayesinde bölge, Orta Asya’nın en büyük yırtıcılarından biri olan Turan kaplanına mesken sahipliği yapıyordu.

Ancak 20. yüzyılın ortalarında doğal ömür alanlarının tahrip edilmesi, yabani toynaklı hayvanların azalması ve kaçak avcılık sebebiyle Turan kaplanı Kazakistan’da büsbütün yok oldu.

Bilim insanları, son yıllarda yapılan moleküler genetik araştırmaların Turan kaplanı ile Amur kaplanının genetik olarak neredeyse tıpkı olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor. Bu sebeple Amur kaplanı, Orta Asya’da tarihi hayat alanlarında kaplan popülasyonunun tekrar oluşturulması için en uygun kaynak popülasyon olarak kabul ediliyor.