Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy’dan Sıfır Atık bildirisi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, plastik üretiminin dünya genelinde son 70 yılda yaklaşık 230 kat artarak 460 milyon tonun üzerine çıktığını, plastik atık ölçüsünün ise 353 milyon tona ulaştığını belirtti. Plastik atıkların sadece yüzde 9’unun son olarak geri dönüştürüldüğüne dikkati çeken Ersoy, etraf meseleleriyle uğraşta global iş birliğinin ve bütüncül bir yaklaşımın zarurî olduğunu söyledi.

Türkiye’nin Sıfır Atık çalışmalarında 8 yılda geri kazanım oranını yüzde 13’ten yüzde 37,53’e yükselttiğini kaydeden Ersoy, 90 milyon ton atığın iktisada kazandırılarak yaklaşık 365 milyar liralık katkı sağlandığını açıkladı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul’da düzenlenen Sıfır Atık Çalıştayı’na katıldı.

Girne-Taşucu seferini yapan yolcu gemisinin alabora olması sonucu hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, aileleri ve yakınlarına başsağlığı dileyen Bakan Ersoy, çalıştayda yaptığı konuşmada yaralılara acil şifa temennisinde bulunarak arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü kayıp vatandaşlardan hoş haberler almayı ümit ettiğini belirtti.

Çevre problemleri, plastik atıklar, döngüsel iktisat ve Türkiye’nin Sıfır Atık amaçlarına ait olarak çalıştayda değerlendirmelerde bulunan Ersoy, dünyanın çok büyük ve güçlü değişimlere hamile bir periyottan geçtiğini belirtti.

Ersoy, konuşmasında, savaşlar, insani krizler ve siyasi tansiyonların gezegenin varoluşsal problemlerini gölgelediğini söyleyerek atık sorunu, etraf kirliliği, ormanlık alanların tahribi ve iklim krizinin, herkesin huzur içinde yaşamasına yetecek gezegeni yaşanmaz hâle getirme potansiyeli taşıdığına dikkati çekti.

Doğal afetler, hayat alanları yok edilen hayvanlardan bulaşan salgın hastalıklar ve zehir barındıran besinler karşısında insanlığın çaresiz kalmaya devam ettiğini söz eden Ersoy, etraf meseleleri arasında plastik atıkların tesirinin artık herkes tarafından görülebilecek ölçüde yaygınlaştığını kaydetti.

PLASTİK ÜRETİMİ 70 YILDA YAKLAŞIK 230 KAT ARTTI

Plastiğin çabucak her üretim alanında ve eser kümesinde kullanıldığına işaret eden Bakan Ersoy, dünya çapındaki plastik üretiminin son 70 yılda yaklaşık 230 kat artarak 460 milyon tonun üzerine çıktığını bildirdi.

Bu denli yaygın kullanılan bir eserin önemli bir etraf sorumluluğunu da beraberinde getirdiğini belirten Ersoy, insanlığın bu sorumluluğu omuzlamakta başarısız olduğunu söyledi.

Bazı ülkelerin kendi sonları içerisinde başarılı uygulamalar ortaya koyduğunu lakin plastik atık idaresinde global bir standart oluşturulmadıkça sorunun çözülemeyeceğini vurgulayan Ersoy, bilhassa kirlenmeye büyük ölçüde kaynak teşkil eden fakir ülkelerde sistemin uygulanma şartlarının oluşturulması ve mevcut altyapının uygunlaştırılması gerektiğini söz etti.

Bu ülkelerin altyapı meselelerini tek başına çözebilecek imkâna sahip olmadığını belirten Ersoy, güçlü iktisatların ve başarılı sonuçlara ulaşan ülkelerin iş birliği, uygulama ve teknoloji paylaşımına gitmesi gerektiğini kaydetti. Ersoy, global ortak duruşun devletlerin siyaseti hâline gelmesinin kıymetini vurguladı.

“PLASTİK ATIĞIN YALNIZCA YÜZDE 9’U GERİ DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR”

Dünya genelinde plastik atık düzeyinin 353 milyon tona ulaştığını açıklayan Bakan Ersoy, üretimin dörtte üçünden fazlasının atık olarak ortaya çıktığına dikkati çekti.

Ersoy, mevcut tabloyu şöyle anlattı:

“Plastik atıkların sadece yüzde 9’u son olarak geri dönüştürülmekte değerli misafirler. Sadece ve yalnızca yüzde 9. Kalan yüzde 19’u yakılıyor, yüzde 50’si ise depolanıyor. Denetimsiz olarak yönetilen ve etrafa karışan plastik atıkların oranı ise yüzde 22.”

Günümüzdeki atık ölçüsü dikkate alındığında yaklaşık 78 milyon ton plastiğin denetim dışında kaldığını ve önemli oranda tabiata karıştığını belirten Ersoy, bunun toprağı, ırmakları ve okyanusları zehirlediğini, canlı ekosistemine önemli ziyan verdiğini söyledi.

Mevcut atık idare sisteminin sorun karşısında çaresiz kaldığını söz eden Bakan Ersoy, plastiğin yapısının geri dönüşümü sonlandırdığını, yakmanın sera gazı salımını beslediğini, depolamanın ise sorunu sadece geciktirdiğini ve mikroplastiklerin toprak ile su kaynaklarına karışmasına yol açtığını belirtti.

Doğayla barışık önemli bir alternatif maddenin en kıymetli tahlil başlıklarından biri olduğunu söyleyen Ersoy, birtakım ülkelerin ekonomik çıkarlarının tahlilin önünde mahzur oluşturabileceğini de kaydetti.

“MÜMKÜN OLAN HER BİR ÇÖZÜM BAŞLIĞI DEVREYE ALINMALI”

Küresel siyasetlerle uğraşın sürdürüleceğini fakat artık vakit kaybetme lüksü bulunmadığını vurgulayan Ersoy, mümkün olan bütün tahlil başlıklarının devreye alınması gerektiğini söyledi.

Gereksiz kullanım ve israfın azaltılmasından ikincil ham madde kullanımına kadar bütün plastik döngüsünün ele alınması gerektiğini belirten Ersoy şöyle konuştu:

“Bizlerin artık vakit kaybetme lüksü yok. Münasebetiyle mümkün olan her bir tahlil başlığı devreye alınmalıdır. Burada bütüncül bir yaklaşım olmalı; gereksiz kullanımın ve israfın azaltılmasından ikincil ham madde kullanımına kadar bütün plastik döngüsü masaya yatırılmalıdır.”

Bu çabanın kazanılmasının her şeyden evvel gezegene can suyu olacağını belirten Ersoy, birebir vakitte üretim, ihracat, pazara erişim, ham madde güvenliği ve sanayi rekabetçiliği bakımından Türkiye’ye önemli kazanımlar sağlayacağını tabir etti.

“GERÇEKLERE HİÇBİR ZAMAN GÖZÜMÜZÜ KAPATMADIK”

Türkiye’nin plastik atık konusunda kat etmesi gereken basamaklar bulunduğunu belirten Bakan Ersoy, sorunların görmezden gelinmesi hâlinde tahlil üretilemeyeceğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayelerinde, Emine Erdoğan’ın öncülüğünde yürütülen çevreyi muhafaza ve Sıfır Atık yaklaşımının hem Türkiye’de önemli bir değişimi tetiklediğini hem de milletlerarası alanda karşılık bulduğunu vurgulayan Ersoy, Türkiye Cumhuriyeti’nin bu alanda açık, gerçekçi, akılcı ve kararlı adımlar attığını söz etti.

Ersoy, “Gerçeklere hiçbir vakit gözümüzü kapatmadık, kapatmayız. Aksi takdirde tahlil üretmek mümkün olmaz.” dedi.

“90 MİLYON TON ATIK EKONOMİYE KAZANDIRILDI”

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının bilgilerine nazaran Sıfır Atık çalışmaları kapsamında tüm atık tiplerinde geri kazanım oranının 8 yılda yüzde 13’ten yüzde 37,53’e yükseldiğini açıklayan Ersoy, bu ilerlemeyle 90 milyon ton atığın iktisada kazandırıldığını ve yaklaşık 365 milyar liralık katkı sağlandığını bildirdi.

Ersoy, geri kazanım oranının 2035 yılında yüzde 60’a, 2053 yılında ise yüzde 70’e çıkarılmasının hedeflendiğini belirtti.

“PLASTİK, DÖNGÜSEL EKONOMİDE YEDİ ÖNCELİKLİ SEKTÖRDEN BİRİ”

Bakan Ersoy, 2025–2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı’nda plastiğin yedi öncelikli bölümden biri olarak belirlendiğini söyledi.

Planın altı stratejik gaye ve 53 hareket üzerinden atık tedbire, döngüsel eserler, ikincil ham madde, izleme, teşvik ve sektörel dönüşüm alanlarında yeni bir uygulama çerçevesi oluşturduğunu kaydeden Ersoy, birincil ham maddeye bağımlılığın azaltılmasının en kıymetli gaye olduğunu belirtti.

Ürün ve ambalajların döngüsel tasarım unsurlarına nazaran geliştirilmesi, tek kullanımlık ve kısa ömürlü eserlerin azaltılması ile kaynağında farklı toplama ve geri dönüşümün ölçü ve kalitesinin yükseltilmesinin sağlıklı bir atık idaresi için kural olduğunu tabir etti.

Tarımsal plastiklerin faal biçimde yönetilmesi ile deniz ve kıyı kirliliğinin önlenmesinin de insan sıhhatini direkt ilgilendiren olmazsa olmaz başlıklar olduğunu söyleyen Ersoy bilgi, kontrol ve izlenebilirlik altyapısının oluşturulması ile merkezî idare, valilikler, lokal idareler, üniversiteler, özel dal ve sivil toplum arasında güçlü uyum kurulmasının hedeflenen dönüşümün gerçekleşmesi açısından kıymet taşıdığını kaydetti.

“BUGÜN GEREKN ADIMLARI ATMAK ZORUNDAYIZ”

“Al-kullan-at” prensibine dayanan lineer iktisat modelinin tüketimi önemli düzeylere taşıdığını ve plastik kirliliğini artırdığını belirten Bakan Ersoy, mücadelede bireysel yaklaşımın kilit değerde olduğunu söyledi.

Alışkanlıkların ve tercihlerin değiştirilmesi gerektiğine işaret eden Ersoy, birinci evrede rahatlıktan ödün veriliyormuş üzere görünse de orta ve uzun vadede sıhhat, konfor ve refahta sürdürülebilir kazanımlar elde edileceğini belirtti.

Ersoy, üzerinde yaşanılan gezegeni, toprakları, ırmakları, denizleri ve havayı korumak için yapılan hiçbir şeyin ödün olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulayarak, bir sonraki yemekten, sudan ve alınacak nefesten ödün vermemek için bugün gereken adımların atılması gerektiğini söyledi.

Ersoy, döngüsel iktisat yaklaşımıyla atıkların önemli oranda azaldığı, mevcut atığın ekonomik kaynak olarak değerlendirildiği, kurumlar arası iş birliği ve şuurlu bireylerden oluşan toplumun sistemi teminat altına aldığı bir geleceği birlikte inşa edeceklerini tabir etti.

“BAKANLIK YEŞİL MİMARİDEN ALYAPIDA DESTEĞİNİ SÜRDÜRECEK”

Bakan Ersoy, bu alandaki öncü ve kararlı duruşuyla değişimin önünü açan Emine Erdoğan’a şükranlarını sundu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile çalışma arkadaşlarını hayata geçirdikleri projeler ve kısa müddette ulaştıkları sonuçlardan ötürü tebrik eden Ersoy, Samed Ağırbaş’ın şahsında Sıfır Atık Vakfı üzere bu alanda faal çalışan kurum ve bireylere de teşekkür etti.

Kültür ve Turizm Bakanlığının sorumluluğundaki alanlarda tesisleşmeden altyapı yatırımlarına, etraf düzenleme projelerinden yeşil mimariye kadar üzerine düşeni yapmaya devam edeceğini belirten Ersoy, öbür bakanlıkların, özel kurumların ve sivil toplum kuruluşlarının attığı adımlara da takviye vermeyi sürdüreceklerini söyledi.

Bakan Ersoy, programın amaçlarına hizmet etmesi temennisinde bulunarak katkı sunan bilim beşerlerine, uzmanlara ve kurumlara teşekkür etti.