Kudüs’te paskalya öncesi kilise krizi! İsrail’e reaksiyon yağdı

Ortadoğu’daki en üst seviye Katolik din adamı olan Kudüs Latin Patriği Kardinal Pierbattista Pizzaballa, evvelki gün Hıristiyan inancına nazaran Hz. İsa’nın “çarmıha gerilmeden önce” Kudüs’e girişi ve Kudüs halkının yollara çıkıp palmiye yapraklarını sallayarak sevinmesinin anısı olarak bilinen ve Paskalya’dan evvelki pazar günü kutlanan kutsal bir gün olan “Palmiye Pazarı” ayinini yönetmek üzere Kıyamet Kilisesi’ne geldi. Lakin İsrail polisi, rastgele bir merasim alayı ya da törensel aksiyon özelliği olmaksızın yürüyen Pizzaballa ve Kutsal Topraklar Muhafızı Başrahip Francesco Ielpo’yu kilisenin dışında durdurarak girmelerine mahzur oldu. Kardinal Pizzaballa’nın ofisinden yapılan açıklamada, “Pizzaballa ve Ielpo’nun kiliseden geri dönmeye “mecbur bırakıldıkları” belirtilirken, “Latin bir Patriğin kiliseye girişinin yüzyıllardır birinci defa engellendiği” savunuldu.

AYİN BİR ÖTEKİ KİLİSEYE TAŞINDI

Pizzaballa, ayini Kudüs’teki Zeytin Dağı’nda, Tüm Milletler Bazilikası’nda (Acı Kilise) gerçekleştirdi. Pizzaballa, az sayıda iştirakçinin yer aldığı merasimde yaptığı konuşmada “Kudüs, Kudüs… Çocuklarını bir ortaya toplamayı ne kadar çok istedim… Bugün (Hazreti) İsa, Kudüs için bir kere daha ağlıyor. Lakin İsa’nın gözyaşları asla boşuna değildir. Bu gözyaşları gözlerimizi açar, bizi sınar ve hakikati ortaya çıkarır” sözlerini kullandı.

KÖTÜ NİYETLERİ YOKMUŞ

Krizin akabinde İsrail Başbakanlık Ofisi’nden yapılan birinci açıklamada, Pizzaballa’nın engellenmesinin “güvenliğine yönelik özel bir endişeden” kaynaklandığı, zira Kudüs’teki kutsal yerlerin “İran tarafından tekraren amaç alındığı” öne sürüldü. Lakin “kararın makus bir niyetle alınmadığı” belirtilen açıklama, Avrupalı Hıristiyan önderler ve üst seviye pek çok yetkilinin İsrail’e reaksiyon göstermesine mani olamadı.

PEŞ PEŞE KINAMA

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Kudüs Hristiyanları ve Pizzaballa ile “tam dayanışma” içinde olduğunu belirtirken, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise İsrail’in halinin “yalnızca inananlara değil din özgürlüğünü tanıyan tüm topluluklara yapılmış bir hakaret olduğunu” savundu. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez de Tel Aviv idaresine “din özgürlüğüne ve milletlerarası hukuka hürmet gösterme” davetinde bulundu. Tıpkı vakitte İsrail’in Madrid Büyükelçiliği’nin Maslahatgüzarı Dana Elrich, Dışişleri Bakanlığı’na çağırıldı. Kanada Başbakanı Mark Carney “hayal kırıklığına uğradığını” belirtirken, Ürdün Dışişleri Bakanlığı da “ibadet yerlerine kısıtlamasız erişim özgürlüğünü de çiğnediğini” savundu. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee krizi “talihsiz bir yetki aşımı” olarak nitelendirdi. Filistin Yönetimi Dışişleri Bakanlığı ise kararı “İsrail’in Yahudileştirme siyasetinin fiili uygulaması” olarak tanımladı.

NETANYAHU ÇARK ETTİ

Tel Aviv idaresine yağan yansıların akabinde çıkmaza giren İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu geri adım attı. Netanyahu, toplumsal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada “kararın ibadet edenleri korumak amacıyla” alındığını öne sürerek, “Bu kaygıyı anlıyorum. Kardinal Pizzaballa ile ilgili olayı öğrenir öğrenmez yetkililere Patriğin dilediği üzere ayin düzenleyebilmesi için talimat verdim” sözlerini kullandı. Netanyahu’nun açıklamasının akabinde İsrail Polisi, “Kudüs Latin Patriği temsilcisiyle uyum içinde Kutsal Kabir Kilisesi’nde yapılacak ayin planının onaylandığını” duyurdu. Kilise’nin ne vakit yeni bir ayin düzenleyeceği bilgisi ise paylaşılmadı.

İsrail, 28 Şubat’ta başlatılan İran’ın hücumlarını mazeret ederek ülke içinde toplu yapılan faaliyetlere kısıtlamalar getirmiş, işgal altındaki Doğu Kudüs’teki Mescid-i Aksa,  Ağlama Duvarı ve Kıyamet Kilisesi başta olmak üzere kutsal yerlere girişleri kapatmıştı. Mescid-i Aksa’da Ramazan Bayramı’nda 1967’den bu yana birinci sefer bayram namazı eda edilememişti.

Bilgi notu: Kudüs İslami Vakıflar İdaresi’ne nazaran, Kudüs’teki kutsal yerlerin statükosu 1852’de Osmanlı Padişahı Sultan Abdulmecid’in fermanıyla belirlendi. Fermana nazaran Kudüs ve Beytüllahim’deki kutsal yerlerle ilgili dini kümelerin mülkiyet argümanları dondurularak, statükonun yine belirlenmesi yahut değiştirilmesi yasaklandı. İsrail hükümeti, statükoyu sık sık ihlal ediyor.