Küba’da milyonlarca kişi susuz kaldı. Halk kuyu kazıyor

Küba’da musluklardan su akmaması artık süreksiz bir arıza değil, ada halkının günlük hayatını baştan aşağı değiştiren kalıcı bir krize işaret ediyor.

Resmi bilgilere nazaran 9,4 milyon nüfuslu ülkede yaklaşık 2,7 milyon kişi, yani halkın yüzde 29’u konutunda şebeke suyuna erişemiyor.

Krizin temelinde elektrik kesintileri yatıyor. Şebeke suyunun yüzde 80 ila 85’inin hanelere iletilebilmesi için elektrikli türbinlerle pompalanması gerekiyor; fakat ABD’nin güç ablukası sebebiyle derinleşen yakıt sorunu uzun vadeli elektrik kesintilerini olağan hale getirmiş durumda.

Ulusal su yönetiminin üst seviye yetkilisi Yunior Gonzalez, Fransız AFP ajansına verdiği demeçte, elektrik kesintilerinin yanı sıra arızalanan ekipmanların, borulardaki sızıntıların ve kuraklığın da tabloyu ağırlaştırdığını belirtti.

Gonzalez, ocak ayından bu yana durumun gözle görülür biçimde kötüleştiğini kaydetti.

Havana’nın 100 kilometre doğusundaki Matanzas vilayetinde restoran işleten Kevin Martinez ise, kesintiler yüzünden dükkanını tekraren kapatmak zorunda kalınca devayı yerin altına inmekte buldu.

Haftada üç kere tankerle su satın almanın maliyetinden kurtulmak isteyen işletmeci, restoranının bahçesine kuyu açtırdı.

Martinez yaşadığı çaresizliği şu sözlerle anlattı:

“Tesisimizi su olmadığı için tekraren kapatmak zorunda kaldık; kuyu kazma noktasına da bu türlü geldik. Kömürle yemek pişirmek ya da güneş paneli kurmak zorunda kalacağımı düşünmediğim üzere bir gün kuyu kazacağımı da hiç hayal etmezdim.”

Martinez’in restoranında yerin 10 metre altında suya ulaşan kuyu kazıcısı Elizardo Cardoso, bugünlerde işlerine yönelik talebin harika arttığını söylüyor.

Maddi imkanı olanlar mülklerine kuyu kazdırıyor, bahçelerine sarnıçlar inşa ediyor yahut çatılarına depolar yerleştiriyor.

Halkın bir kısmı ise şebekede kalan az ölçüdeki suyu çekebilmek için borulara kaçak pompalar bağlıyor.

“Su hırsızı” olarak isimlendirilen bu aygıtlar tek bir mahallede çoğaldığında çizgideki basıncı büsbütün düşürüyor ve öbür hanelerin suya erişimini imkansız kılıyor.

Kendi imkanlarıyla kuyu açamayan yahut pompa alamayan milyonlarca Kübalı içinse tek seçenek suyu kilometrelerce uzaktan taşımak.

Sokaklardaki kaynaklardan ya da açık borulardan doldurulan bidonlar el otomobilleriyle, bisikletlerle, araba bagajlarıyla ve hatta at otomobilleriyle meskenlere taşınıyor.

Başkent Havana’nın tarihi merkezinde sokaktaki bir su borusundan 200 litrelik deposunu ve kovalarını sabırla dolduran 30 yaşındaki Maykel Aguilar, taşıdığı suyu el otomobiliyle meskenine götürüp akabinde merdivenlerden yukarı çıkarmak zorunda kalıyor.

Aguilar, “Böyle küçük bir seferlik su; bir posta çamaşır yıkamaya, meskeni temizlemeye ve yemek pişirmeye lakin yetiyor. Çabucak akabinde suyunuz yeniden bitiyor” dedi.

Sıranın hiç eksilmediği su noktalarında bidon ve kovalarıyla bekleyenlerden biri de 40 yaşındaki iki çocuk annesi Yusimy Guerra.

Her gün elektrik kesintisi yaşadıklarını ve daima su taşımak zorunda kaldıklarını söyleyen Guerra, “Bu günlük bir mücadele” diyerek durumu özetledi.

Giderek büyüyen su krizi; yüksek enflasyon, besin ve ilaç kıtlığıyla birleşince ada genelinde toplumsal huzursuzluğu da artırıyor.

Havana’nın farklı belediyelerinde son aylarda bilhassa bayanların öncülük ettiği çok sayıda su protestosu kayıtlara geçti.

Hükümet, su temininde elektrik şebekesine olan bağımlılığı azaltmak için yenilenebilir kaynaklara yönelmeye çalışıyor.

Ulusal su yönetimi yetkilisi Gonzalez, planlanan 1300 güneş güçlü su pompasından 870’ten fazlasının kurulduğunu ve bu sistemden 500 bin kişinin yararlandığını aktardı.

Başkent Havana’nın ana su kaynaklarından biri olan Albear Su Kemeri’ne de kısa müddet evvel dizelle çalışan iki büyük yedek jeneratör yerleştirildi.

Fakat Gonzalez, bu altyapı yatırımlarının epey yüksek maliyet taşıdığı konusunda ikazda bulunuyor.