Küba’da elektrik şebekesi yeniden çöktü. Beş eyalet karanlıkta kaldı

Küba devlet elektrik şirketi UNE, ülkenin elektrik şebekesinde meydana gelen son arıza sebebiyle başşehir Havana ve ülkenin batısındaki başka bölgelerin cumartesi günü karanlığa gömüldüğünü duyurdu.

UNE tarafından X platformunda yapılan açıklamada, mahallî saatle 18.07’de (TSİ pazar 01.07) elektrik şebekesinde yaşanan “kısmi çökme” sebebiyle 15 eyaletten beşine elektrik verilemediği bildirildi.

Küba, onlarca yıldır karşı karşıya kaldığı en ağır ekonomik krizle gayret ediyor. Bu kriz, ABD Başkanı Donald Trump’ın altmış yıllık idaresi sona erdirmeyi amaçlayan baskı kampanyasının bir kesimi olarak ocak ayında uygulamaya koyduğu yakıt ablukasıyla daha da derinleşti.

UNE, yakıt eksikliğinin ulusal şebekeyi kesintilere karşı daha hassas hale getirdiğini ve ekseriyetle dizel yakıtla çalışan acil durum jeneratörlerinin kullanımını neredeyse imkansız kıldığını belirtti.

Son haftalarda 9,4 milyon nüfuslu ada ülkesinde elektrik kesintileri Havana’da 30 saati aşarken, ülkenin öbür bölgelerinde günlerce sürdü.

2026 yılının başından bu yana Küba’da üçü temmuz ayında 10 günlük bir vakit dilimi içinde olmak üzere beş sefer ülke çapında elektrik kesintisi yaşandı.

2024 sonundan bu yana ise bu halde toplam 10 genel elektrik kesintisi kaydedildi.

Kübalılar, günlük ömrün daima aksamasından giderek daha fazla yorulduklarını söz ediyor.

Havana’da kıyıdaki Malecon yürüyüş yolu yakınlarında biraz hava almaya çalışan 72 yaşındaki marangoz Julian Gonzalez, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Burada adeta ateş böcekleri üzere yaşıyoruz; her vakit karanlıktayız. Elektriğin ne vakit geleceğini asla bilemiyorsunuz, bu bizim acı gerçekliğimiz” dedi. Gonzalez, “Evde oturup içlenmekten iyidir” diye konuştu.

Havana idaresi elektrik şebekesinin berbat durumundan Washington’ın cezalandırıcı tedbirlerini sorumlu tutarken, ABD tarafı ise sorumluluğun Küba hükümetinde ve iktisadın berbat idaresinde olduğunu savunuyor.

Ulusal şebekenin belkemiğini oluşturan yedekli yedi termik santralin tamamı 40 yıldan uzun müddettir faaliyette bulunuyor ve çeşitli seviyelerde harap durumda bulunuyor.

Washington ile Havana arasındaki bağlantılar, yıl başından bu yana ve bilhassa ABD güçlerinin ocak ayı başlarında Venezuela lideri Nicolas Maduro’yu Karakas’tan kaçırarak federal suçlamalarla yargılanmak üzere ABD’ye götürmesinden bu yana gergin seyrediyor.

Washington, sırf 100 bin ton ham petrol taşıyan ve mart ayında gelen tek bir Rus tankerinin ulaşımına müsaade verdi. Kelam konusu rezervler o tarihten bu yana tükendi.

Trump idaresi petrol ablukasına ek olarak Küba devlet şirketlerine yönelik yaptırımları artırdı ve bu durum birçok yabancı şirketin ülkedeki faaliyetlerini askıya almasına yol açtı.

ABD ayrıyeten, hayatını kaybeden önder Fidel Castro’nun kardeşi olan eski devlet başkanı Raul Castro hakkında, üç on yıl evvel iki sivil uçağın düşürülmesi olayıyla ilgili olarak iddianame düzenledi.

Haziran ayı sonlarında Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez, aylardır süren ikili görüşmelerde “hiçbir ilerleme” kaydedilemediğini söyledi.

ABD’nin tüm bu tedbirlerinin baskısı altındaki Kübalı milletvekilleri, devletin iktisattaki rolünü geriye çekmeyi; bankacılıktan turizme ve tarıma kadar her alanda yatırım çekmeyi amaçlayan bir dizi özgür piyasa ıslahatını kabul etti.

Havana idaresi çarşamba günü; akaryakıt istasyonları, elektrik üretimi, çöp toplama ve eczaneler üzere ana dalları özel şirketlere açacağını duyurdu.

ABD’nin adada ekonomik dönüşümü zorlamayı amaçlayan azamî baskı kampanyası sürerken, Küba devlete ilişkin iktisadın kilit kesimlerini özel dala açma planlarının yeni detaylarını açıkladı. Kübalı milletvekilleri, perşembe günü sona eren iki günlük Ulusal Meclis oturumunda arazi kullanımına yönelik kısıtlamaların gevşetilmesi, şirketlerin yakıt ve ilaç ithal etmesine müsaade verilmesi ve özel turizm şirketlerinin adada faaliyet göstermesine yetki verilmesini içeren ekonomik değişiklikleri ele aldı.

Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, reformların ABD’yi mutlu etmek için uygulanmadığını ve iktisadın kilit kesimlerinin özelleştirilmeyeceğini vurguladı.

Perşembe öğlenden sonra yaptığı konuşmada Diaz-Canel, “Bazılarının korktuğu üzere yırtıcı kapitalizmi uygulamayacağız ya da ulusal varlıkların kitlesel bir özelleştirmesini gerçekleştirmeyeceğiz” tabirlerini kullandı.

Diaz-Canel, “Sağlık, bilim, kültür yahut ülke için stratejik olan hizmetlerin özelleştirilmesi kelam konusu değildir ve bu durum çok net anlaşılmalıdır” dedi.

Geçen ay milletvekilleri, uygulanması halinde ada ülkesinin sosyalist iktisadında radikal bir dönüşümü temsil edecek olan ve ABD yaptırımları karşısında ayakta kalmayı hedefleyen 176 maddelik tedbir paketini oy birliğiyle onaylamıştı.

Geçmişte Küba ekonomik ıslahatlar açıklasa da bunları uygulamada başarısız olmuş yahut geri adım atmıştı.

Ancak ABD’nin uyguladığı yıkıcı petrol ablukasının altıncı ayında ve genişleyen bir insani kriz telaşını tetikleyen yeni ABD yaptırımları dalgası karşısında Kübalı yetkililer, ıslahatların en azından bir kısmını yürürlüğe koymaya başladıklarını belirtti.

Başbakan Manuel Marrero Cruz çarşamba günü Ulusal Meclis’te yaptığı konuşmada, Küba’nın yakıt ithal etmek ve satmak üzere birinci yabancı yatırım iştirakine yetki verdiğini ve yaklaşık 200 Kübalı işletmeye adada toptan yakıt dağıtımı yapma müsaadesi verildiğini söyledi.

Hükümetin onlarca yıldır sıkı bir formda denetim ettiği Küba güç bölümündeki bu temkinli açılım, ABD’nin ağır bir petrol ablukası uygulamasının ve Küba’daki özel işletmelere ABD yakıtı ihracatını onaylamasının akabinde geldi. ABD’nin bu ikili güç siyaseti, Küba devletini zayıflatırken özel kesimi güçlendirmeyi amaçlıyor.

Milletvekilleri çarşamba günü, devlete ilişkin yerlerin kullanım hakkının verilmesine ait prosedürleri kolaylaştıran yeni bir tarım yasasını onayladı.

Bu yeni çerçeve hem Kübalılara hem de yabancılara ve özel Kübalı işletmelere uygulanacak.

Adadaki toprakların yaklaşık yüzde 80’i devlete ilişkin bulunurken, kalan yüzde 20’lik kısım özel üreticilerin mülkiyetinde.

Küba’nın turizm bölümü, sertleşen ABD yaptırımlarının akabinde milletlerarası otel devlerinin ülkeden ayrılması ve yakıt badiresinin tetiklediği uçak seferi iptalleri sebebiyle ağır darbe aldı.

Milletvekilleri, özel tıp şirketleri, araç kiralama işletmeleri ve eko-turizm teşebbüsleri üzerindeki kısıtlamaların gevşetilmesi dahil olmak üzere özel yatırımları teşvik etmeyi amaçlayan 10 tedbiri onayladı.

Kübalı yetkililerin verdiği bilgilere nazaran, adadaki otellerin yaklaşık dörtte üçü şu anda kapalı durumda bulunuyor.

Küba ayrıyeten çarşamba günü, sıhhat turizmi kesiminde tamamı yabancılara ilişkin bir şirket kurulmasını sağlamak maksadıyla birinci özel düzenlemeli Ekonomik Kalkınma Bölgesi’nin oluşturulduğunu duyurdu.

Ulusal Meclis oturumu, salı günü özel kesime yönelik 40’tan fazla kısıtlamanın kaldırılmasının çabucak akabinde gerçekleşti.

Bu kısıtlamaların kaldırılması, işletmelerin klâsik olarak devlet tarafından sıkı bir formda denetim edilen sıhhat ve eğitim alanlarına katılmasına müsaade vermeyi amaçlıyor.

Kısıtlamaların gevşetilmesi, devlete ilişkin eczanelerde yaşanan ağır tedarik ıstırabı ortamında özel şirketlerin ilaç ithal etmesine imkan tanıyacak.

Yine de milletvekilleri, bu kapsamlı ekonomik tekliflerin uygulanmasının vakit alacağını yineledi. Başbakan Marrero çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Sonuçlar kademeli olarak elde edilecek. Şimdiden itibaren en değerli ve tahminen de en güç evre başlıyor” dedi.