Küba’da bir ilk! Dünyaya açılıyor

Küba idaresi, derinleşen ekonomik ve güç krizine karşı yeni adımlar attı. Ülke tarihinde birinci sefer devlet ve özel işletmelerin birlikte satış yapabileceği karma toptancı pazarı açılırken, petrol arama ve üretim dalını yabancı yatırımlara açmak gayesiyle eski yasalar yürürlükten kaldırıldı.

KÜBA’DA DEVLET VE ÖZEL SEKTÖR AYNI TOPTANCI PAZARINDA BULUŞTU

Küba, ekonomik aktörler arasındaki ticareti canlandırmak maksadıyla birinci karma toptancı pazarını Sancti Spíritus kentinde hizmete açtı. Yeni uygulamayla devlet kurumlarının yanı sıra özel işletmeler de eserlerini birinci kere birebir pazarda toptan satışa sunabilecek.

Kompleksi işleten ITH Trinidad Toptancı Şirketi yetkilileri, pazarda sanayi eserleri, ithal girdiler ve tarım eserlerinin satışa sunulacağını açıkladı. Yeni model kapsamında işletmeci firma ile tedarikçiler arasında daha esnek ticaret ve pazarlama metotları uygulanacak.

Şirket yetkilileri, birinci basamakta et eserleri, tuz ve pirinç üzere temel besin maddelerinin satışına başlandığını bildirdi. Tedarik ve soğuk zincir imkanlarının geliştirilmesiyle ilerleyen periyotta fasulye, domuz eti ve koyun etinin de satışa sunulması hedefleniyor.

Comercializadora ITH’nin merkezinde açılan mağazadan mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yanı sıra kamu ve özel kuruluşlar, özgür çalışanlar ve ferdî müşteriler de alışveriş yapabilecek. Alışveriş için evvelden ticari kontrat imzalama kaidesi aranmayacak.

TOPTAN ALIŞVERİŞ İÇİN 200 DOLARLIK ALT SINIR

ITH Trinidad Toptancı Şirketi Direktörü Aida Rivas Duarte, mahallî basına yaptığı açıklamada, pazardan alışveriş yapabilmek için en az 200 dolar yahut 24 bin Küba pesosu (CUP) fiyatında alım yapılması gerektiğini söyledi.

Cubadebate portalının haberine nazaran pazarda Sancti Spíritus Belediyeler Arası Tarımsal Tedarik Şirketi, Banvaria SURL ve Valdespino adlı özel şirketler ile ITH Dış Ticaret Şirketi ve ismi açıklanmayan yabancı bir firmanın eserleri de satılıyor.

ITH, yeni toptancı pazarını ülkenin öbür bölgelerine de yaymayı planlıyor. Uygulamanın kalıcı hale gelmesi için sistemli eser tedarikinin sağlanması, besinlerin uygun şartlarda korunması ve rekabetçi fiyatların belirlenmesi kıymet taşıyor.

176 MADDELİK EKONOMİK REFORM PAKETİ DEVREDE

Karma toptancı pazarı, Küba hükümetinin 26 Haziran’da onayladığı 176 maddelik ekonomik ve toplumsal ıslahat paketinin bir kesimini oluşturuyor.

İç Ticaret Bakanlığının (MINCIN) 13/26 sayılı kararnamesiyle yasal tabana kavuşan düzenleme, ülkedeki toptan ticaret sistemini tekrar yapılandırmayı amaçlıyor.

23 başlık altında toplanan ıslahat paketi; tarım, dış ticaret, özel ve yabancı yatırımlar ile gayrimenkul dallarını canlandırmayı hedefliyor. Islahatlarla karar alma süreçlerinin yerelleştirilmesi, devlet işletmelerine daha fazla özerklik verilmesi ve finans bölümüne özel sermaye iştirakinin sağlanması da öngörülüyor.

KÜBA PETROL SEKTÖRÜNÜ YABANCI YATIRIMLARA AÇIYOR

Küba idaresi, güç krizini aşmak ve petrol bölümüne milletlerarası sermaye çekmek emeliyle petrol arama ve üretimine ait 1938 ve 1959 tarihli kanunları yürürlükten kaldırdı.

Küba basınında yer alan haberlere nazaran eski yasalar, mevcut anayasa ve şimdiki sosyoekonomik şartlar karşısında fonksiyonsuz kaldı. Yeni kanun kararında kararnameyle yerli ve yabancı şirketlerin petrol arama ve çıkarma faaliyetlerine iştirakini kolaylaştırmak için kontrat şartları esnetildi.

Düzenlemeye nazaran üretim paylaşım mukaveleleri 10 yıl uzatma seçeneğiyle 40 yıla, petrol imtiyazları ise yeniden 10 yıl uzatma seçeneğiyle 30 yıla kadar geçerli olabilecek. Petrol hizmet kontratları de daldaki temel iş modelleri arasında yer alacak.

DEVLET PETROL KAYNAKLARI ÜZERİNDEKİ KONTROLÜNÜ KORUYACAK

Yeni düzenleme, yabancı yatırımın önünü açarken devletin hidrokarbon kaynakları üzerindeki denetimini sürdürüyor. Küba idaresi, petrol, doğal gaz ve bunlarla ilişkili kaynakların “tüm halkın sosyalist mülkiyetinde” olduğunu belirtiyor. Bu kaynaklar devredilemezlik, vakit aşımına uğramazlık ve haczedilemezlik prensiplerine tabi tutuluyor.

Devlet, ulusal güvenlik gerekçesiyle ruhsat ve imtiyaz müracaatlarını reddetme hakkını da koruyor. Ulusal enerji güvenliği için gerekli hidrokarbon kaynaklarının temininde devlete rekabetçi piyasa şartları çerçevesinde öncelik tanınıyor.

Üretim paylaşım kontratlarında maliyetlerin karşılanmasına ait üst hudut, karada ve sığ sularda yüzde 65, derin sularda ise yüzde 75 olarak belirlendi.

PETROL FAALİYETLERİNE ÇEVRESEL VE CEZAİ SORUMLULUK

Yeni mevzuat, hidrokarbon faaliyetlerini yüksek riskli kabul ediyor ve işletmecileri meydana gelen ziyanlardan sorumlu tutuyor. Bu sorumluluk için kusur yahut ihmal kanıtlanması gerekmiyor.

Düzenleme ayrıyeten acil durumlar dışında doğal gazın direkt atmosfere salınmasını yahut yakılarak imha edilmesini yasaklıyor.

Karaborsa faaliyetlerinin ve yakıt dağıtımındaki usulsüzlüklerin artması üzerine tesislerin ve operasyonların fiziki güvenliği konusunda da işletmeci şirketlere sorumluluk yükleniyor. Kuralları ihlal edenlere ve cürüm işleyenlere yönelik ağır yaptırımlar öngörülüyor.

Küba idaresinin yeni düzenlemeyle sermaye yetersizliği yaşayan güç bölümüne milletlerarası yatırım çekmeyi, yabancı yatırımcılara tüzel teminatlar sunmayı ve doğal kaynaklar üzerindeki devlet denetimini müdafaayı amaçladığı belirtiliyor.

KÜBA EKONOMİSİNDE KRİZ DERİNLEŞİYOR

Küba iktisadı besin, yakıt ve ilaç kıtlığı, yüksek enflasyon, uzun periyodik elektrik kesintileri ve dolarizasyon sıkıntılarıyla gayret ediyor. ABD idaresinin petrol kısıtlamaları ve ek yaptırımları da ülkenin güç ve tedarik meselelerini ağırlaştırıyor.

ABD’nin petrol ablukası ve iktisadın kilit bölümlerine yönelik ikincil yaptırımlar, Küba’nın ekonomik kırılganlığını artırıyor. Elektrik kesintileri ve toplu taşımadaki önemli aksamalar günlük hayatı olumsuz etkilerken, hastaneler de sadece minimum düzeyde hizmet verebiliyor.

Özellikle kayıt dışı piyasalarda besin ve ilaç fiyatları yüksek düzeylere ulaşıyor. Küba idaresi, toptan ticareti canlandırmayı ve petrol dalına yabancı yatırım çekmeyi hedefleyen yeni düzenlemelerle ekonomik baskıyı hafifletmeye çalışıyor.