Tiyatrocu ikizler Cevahir ve Hüseyin Önder yeni oyun hazırlığında. 1985 yılında vefat eden Eski Fatsa Belediye Başkanı Fikri Sönmez’in hayatını “Terzi Fikri” oyunuyla tiyatro sahnesine taşıyacak olan kardeşlerle provada bir araya geldik. İkiliyle hem 22 Eylül’...
◊ “Terzi Fikri” isimli oyunla sahneye çıkmaya hazırlanıyorsunuz. Terzi Fikri kimdir? Bu oyun nasıl ortaya çıktı?
– Cevahir Önder: Biz Fatsalıyız. Terzi Fikri de Fatsa’nın kıymetli bir kıymeti. 80’li yıllarda yalnızca 9 ay misyonda kalmış bağımsız belediye lideri. En kıymetli özelliği, mezar taşında yazılı; “Ben ne yaptıysam halkım için, halkımla birlikte yaptım”. Halkçı bir belediye lideri. Halkını daima savunmuş, halkının isteklerini ön planda tutmuş, halkı için yaşamış ve yaptıklarını da daima halkı için yapmış. Bizim de oyunda anlatmak istediğimiz onun neler yaptığı, bunları yaparken nelerden vazgeçtiği, ne bedeller ödediği… 1980’de cezaevine girdi, 1985’te vefat etti.
– Hüseyin Önder: Fikir Cevahir’den çıktı. Vefatının üzerinden 42 yıl geçmiş neredeyse, unutulmuş mudur diye düşündüm. Ki bizim emelimiz da onu yine hatırlatmak zati. Her 5 Mayıs’ta Türkiye’nin dört bir yanında anma yapılıyor. Şuna şahit oldum; ODTÜ öğrenci derneği, İTÜ öğrenci derneği, Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi toplumsal medyadan anma bildirileri yayınladı. O vakit algım kırıldı; halbuki yeni jenerasyon de onu takip etmiş.
◊ Terzi Fikri’yi tanıyor muydunuz?
– Hüseyin Önder: Fatsa’da büyüdük. 80 periyodunda 8 yaş civarındaydık. Merhum babaannem bizi Fikri Amca’nın terzi dükkânına götürürdü. Yani fizikî olarak ona temas etmiş insanlarız.
◊ Hikâyeyi sahneye taşımak için ailesiyle görüştünüz mü?
– Cevahir Önder: Tabii ki. Aile birinci defa bize müsaade verdi. Aslında bizi seven, tanıdığımız bir aile.
– Hüseyin Önder: Terzi Fikri ismine kurulmuş Fatsa merkezli ulusal bir vakıf da var. Aile müsaade verdi fakat biz asıl vakıftan müsaade aldık. Türkiye’nin her yerinden hatta dünyadan takipçileri, üyeleri var.
Fotoğraflar: Murat ŞAKA
SEN OLSAYDIN BU BEDELLERİ ÖDER MİYDİN?
◊ Oyunun emeli ne?
– Hüseyin Önder: Biz burada bir insanı anlatmak istedik. 5 yıl cezaevinde yatıyor, dışarıyı görmeden vefat ediyor. Kalp krizinden ölüyor, ki öldüğü gün aslında mahkeme beraat kararı veriyor. 37 kişi beraat ediyor o gün kararla.
– Cevahir Önder: Beraat ettiğini bilmeden vefat etmiş.
– Hüseyin Önder: Bu insan o hapishanedeyken neler yaşadı, halkı ve mefkureleri uğruna nelerden vazgeçti, nelerden ödün vermek zorunda kaldı ve bunlara kıymet miydi; bunları anlatmak istedik.
– Cevahir Önder: Oyunun asıl başlığı; “Fikrinle yüzleşebilir misin?” Soruyu aslında biz Terzi Fikri’yi anlatarak izleyiciye soruyoruz: “Sen olsaydın bu bedelleri öder miydin yahut bedel miydi?”
◊ Peki siz kendinize bu soruyu sorduğunuzda ne karşılık veriyorsunuz?
– Cevahir Önder: Lider olmak için öncelikle bir fikrin olmalı. O fikre insanları inandırabilmen lazım. Sonra dik durmak gerekiyor. Bir de olağan ki önderler, hele ki bu biçimdeki fikir öncüleri bedel ödemek zorunda. Başkanlara baktığımızda birçok bedel ödediklerini görüyoruz; kardeşlerini bırakmışlar, anne-babalarını yıllarca görmemişler, hapishanede yatmışlar, cenazelere gidememişler vs.
– Hüseyin Önder: Bence biz, bu oyunu yaparken bile bedel ödemeye hazırız. Şu manada; olumlu da, olumsuz da yaklaşanlar oldu bu fikre. “Bu oyunu yapmak yürek ister” dediler. Bu oyunu sahneye koyarken bile bedel ödemeye hazırız yani. Biz burada ideolojik bir şey anlatmıyoruz, bir insanın öyküsünü anlatıyoruz.
– Cevahir Önder: Hikâyeyi anlatırken de ikiz olmanın avantajını kullanıyoruz. Siz iki kişi göreceksiniz lakin aslında yalnızca Terzi Fikri var oyunda ve kendisiyle yüzleşiyor.
– Hüseyin Önder: Biri Terzi Fikri, öbürü yüzleştiği fikirleri… Bir adam 9 ayda yaptıklarıyla ülkeye bu kadar etki etmişse, düşünsene 4 yıl kalsaydı neler olurdu… Bu oyunla bir misyonu gerçekleştiriyoruz. Oyunu yaparken hiç ticaret düşünmedik. Yalnızca Terzi Fikri’yi bilmeyenlere tanıtmak, bilenlere de hatırlatmak istiyoruz. Ailesi de “Bunu yapmak size yakışır” dedi. Daha evvel birkaç dizi ve sinema teklifi gitmiş lakin müsaade vermemişler. Zira o ismin ticari hedefle kullanılmasını istemiyorlar. Biz bu öyküyü yazdırdık ve aileye gönderdik. Sıfır revize geldi. Bize düşen misyon bu teksti Terzi Fikri’ye yakışır bir biçimde sahnelemek.
◊ Ne vakit sahneye koyacaksınız?
– Cevahir Önder: 22 Eylül’de Trump Sahne’de prömiyer olacak. 29-30 Eylül’de Fatsa’da, doğduğu topraklarda ikinci prömiyeri yapacağız. Çabucak arkasından Samsun’da, Ordu’da sahneye çıkacağız. Sonra da turne programı yapacağız.
SONRAKİ PROJEMİZ: “KADİR DAYI”
◊ Kariyerinizde daha çok tiyatro odaklı ilerliyorsunuz, sebep?
– Cevahir Önder: Biz aslında reklamcıyız. Bir reklam şirketimiz var ve 23-24 yıldır değerli markaların kreatif sürecini yönetiyoruz. Tiyatro bizim için hobi olarak başladı, işe dönüştü. Aslında biz de oyunculuk tarafımızı hem keşfedip hem de daha farklı yönlendirmek istiyoruz. Bizi nereye götürür, bilemiyoruz.
◊ Ayrı başka televizyon projelerinde yer almayı düşünür müsünüz mesela?
– Hüseyin Önder: Olabilir.
– Cevahir Önder: Hüseyin düşünüyor olabilir lakin ben düşünmüyorum. Bana “Tiyatroda tek başına oynar mısın?” deseler de oynamam.
– Hüseyin Önder: Saygı duyuyorum ancak bu farklı ayrı iş yapmamak manasına gelmiyor bence. Hayatın yalnızca bir periyodunda gelebilecek bir fırsatla karşılaşabilirsin. Ben değerlendirebileceğimizi düşünüyorum. Tiyatro için demiyorum bunu lakin. Tiyatro konusunda ben de birebir kanıdayım. Behzat’la Süheyl üzere sahne üzerinde ikili durumu yaratmak istiyoruz. Bu arada bizim daha sonra yapacağımız projemiz de muhakkak. Sana buradan ipucu verebiliriz.
◊ Nasıl bir proje?
– Hüseyin Önder: “Kadir Dayı” diye bir proje yapmak istiyoruz. Onu da şuradan yola çıkarak düşündük; bize daima “Kadir İnanır nitekim o denli mi? Sinemalarında göründüğü üzere mi?” diye soruyorlardı. Roldeki Kadir İnanır ile gerçek hayattaki Kadir İnanır’ın diyaloglarını sahneye taşımak istiyoruz. Natürel proje daha fikir evresinde. İçinde dramanın da olduğu kara güldürü üzere bir şey yapmayı düşünüyoruz. Şimdi kimseye danışmadık. Çok aile üyesi var. Büyüklerden müsaade almamız lazım.
BİZİM AİLEDE TORPİL OLMAZ
◊ Dayınız Kadir İnanır’la aranızdaki ilgi nasıldı? Mesleğinize katkısı ya da hayatınızda uyguladığınız bir öğüdü var mı?
– Hüseyin Önder: Dayımla mesleksel temasımız biz modellik yaparken daha yoğundu. Tiyatroyla ilgilendiğimiz vakit hastalığına denk geldi. Büsbütün hastanedeydi ve sahiden şiddetli bir devir içindeydi. Alışılmış gelip seyretsin isterdik.
– Cevahir Önder: Ama Terzi Fikri’nin onayını verdi. Telefonda konuştuk.
– Hüseyin Önder: Biz Cevahir’le bir periyot modellik yaptık, müzikle ilgilendik. Toplumsal etrafı geniş olan ve süratli yaşayan çocuklardık. O yaşantı içinde hiçbir vakit sorumluluğumuzdan kaçmadık.
Dayım bir gün Türkiye’nin en kıymetli işadamlarının ve sanatkarlarının olduğu bir yemekte “Ben bu çocukları niçin çok seviyorum biliyor musunuz? Bu çocuklar o kadar toplumsal hayatın içinde oldular lakin beni bir gün olsun ne bir karakol aradı, ne bir zabıta, ne de bir kolluk kuvveti. Onlar da ‘Aman dayı bizi kurtar’ diye aramadılar. Her vakit sorumluluklarını bildiler, bu sebeple onları çok seviyorum” dedi.
“Ne yaparsanız yapın sorumluluğunuzdan vazgeçmeyin. Her şeyi düzgün yapın. Eğlenmeyi de kaliteli yaşayın. Kız arkadaşınız varsa bağınızı kaliteli ve düzgün, size yakışır formda yaşayın, hiçbir kızın kalbini kırmayın” sıkıntısı.
Bize her vakit öğüt veriyordu. Mesleksel manada o denli bir şeye gereksinimimiz olmadı, zira sinema yapmadık. Lakin modellik yaparken defilemizi seyretmeye geldi.
– Cevahir Önder: Ailemizde bir mottomuz var: Sanatta ve sporda torpil olmaz. Dayım için de geçerliydi bu. 90’lı yıllarda “Büyük İskender” diye bir dizi yapıyordu. O vakit da biz bir Fransız mecmuasına kapak olmuştuk. Diziye iki adam arıyorlar, biri sağ kolu olacak, biri sol kolu. Gruptan biri mecmuayı gösteriyor, “Sen niçin adam arıyorsun, yeğenlerin var ya” diyor. Birisinin demesiyle oluyor yani, orada bile torpil olmadı.
KADİR DAYIMIZIN MİRASI BİZİ İLGİLENDİRMİYOR
◊ Geçtiğimiz gün Kadir İnanır’ın vasiyeti açıklanacaktı, ancak birtakım mirasçılarına tebligat ulaşmadığı için duruşma 17 Aralık’a ertelendi. O gün duruşmada siz de vardınız. Sanatkarın tüm mirasını hayat arkadaşı Jülide Kural’a bıraktığı yönünde bir argüman var. Siz bu mevzuyla alakalı neler söylemek istersiniz?
– Cevahir Önder: Kadir İnanır bizim çok bedel verdiğimiz bir aile büyüğümüz, dayımız. Sağ olduğu sürece bize her vakit manevi gücünü hissettirdi. Bilhassa belirtmeliyiz ki; miras konusu bizi hiç ilgilendirmiyor. Biz o gün oraya miras için gitmedik. Mahkemenin bize gönderdiği tebligatlar sebebiyle, hukuksal misyonumuzu yerine getirmek için gittik. Kuzenlerimiz de oraya birebir hisle gitti. Kimsenin bir miras beklentisi yok. Vasiyetin ne olduğu şu anda meçhul.
Hüseyin’le ikimiz hayatımızın hiçbir devrinde “Dayımıza bir şey olursa bize ne kalır” diye düşünmedik. Aklımızın ucundan bile geçmedi bu. Zira biz bu bedellerle büyüyen beşerler değiliz. Fakat hukukun gerektirdiği şeyleri de yerine getirmek zorundayız. O yüzden gideceğiz, dinleyeceğiz, itirazımız olan bir şey olsa itiraz edeceğiz ancak dediğim üzere bunlar hukuksal süreçler. Bizim beklentiye dayalı bir itirazımız şu anda yok.
Dayımızla bağımız vefatına kadar her vakit yeterli olmuştur. Alışılmış ki kimi süreçlerde bağlantımız koptu lakin onu çok sorgulamadık. Bizden kaynaklıdır, ondan kaynaklıdır yahut üçüncü şahıslardan kaynaklıdır, onu hiçbir vakit biz sorgulamadık. Kendisine her vakit hürmet gösterdik. Çok değerli bir bedeldi. Hem sanatçı olarak hem dayımız olarak bir güçtü. Her vakit arayabileceğimiz, kolaylıkla ulaşabileceğimiz bir büyüğümüzdü. Vefatı bizi nitekim üzüyor lakin üçüncü şahıslarla ilgili durumlara dahil olmak istemiyoruz.
◊ Levent İnanır vasiyetin daha sonra iki defa değiştirilmesinin kafa karıştırıcı olduğunu söyledi…
– Hüseyin Önder: Levent dayım dediyse vardır bir bildiği. Vekilimiz o. İki defa değişmiş ancak hukuksal karşılığı olabilir. O yüzden yorum yapmak yanlış olur.
Ünlü model evlat acısıyla yıkıldı… 27 yaşındaki oğlu hayatını kaybetti!
Bize ‘Bu oyunu yapmak cüret ister’ dediler
Âşıklardan birinci fotoğraf
Kadir İnanır’a dayanak paylaşımları ile dikkat çekmişti… ‘Tehdit bildirileri aldığım hakikat’
Oynadığı dizide giydiği iç çamaşırlarını tezgahta satılırken gördü… Utanç duygusu onu yıktı fakat aklı da başına geldi
Bu ailede insanın başı ağrımadan gün geçmiyor: Elimin kiriydin, yıkadım gitti!
Meğer ne kadar ihtimamla bakıp biçim veriyordu… En az kendisi kadar ünlü olan kahverengi saçlarını kazıttı
