Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, "Devlet otoritesinin ülkenin tamamında hakim kılınmasına ve 'SDG'nin entegrasyon sürecinin muvaffakiyetle tamamlanmasına yönelik gayretlerinde Suriye Hükümeti'ne takviye veriyoruz." dedi. İsrail'in, gerek bölgede gerek milletlerar...
Fidan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda, Bakanlığının 2027 yılı bütçesine ait sunum yaptı.
Bu yılın, belirsizliklerin arttığı, anlaşmazlıkların tek bir bölgeyle hudutlu kalmayarak global barış ve istikrarı tehdit ettiği bir sene olduğunu tabir eden Fidan, global barış ve güvenliğin sağlanması noktasında yetersiz kalan memleketler arası sistemin aktifliği ve meşruiyetinin giderek daha fazla sorgulandığını belirtti.
Fidan, “10 yılı aşkın bir müddetten beri Sayın Cumhurbaşkanımızın her vesileyle gündeme getirdiği ıslahat muhtaçlığı artık daha fazla kabul görmektedir. Dijital egemenlik, klâsik egemenliğin yeni boyutlarından biri haline gelmiştir. Bu sebeple, yapay zeka başta olmak üzere yeni teknolojiler bir rekabet ve kutuplaşma alanı haline gelme riski taşımaktadır. Bunun yanı sıra, dünya ticareti açısından kritik değere sahip memleketler arası deniz yollarında giderek artan çatışmalar sebebiyle seyrüsefer güvenliği tehdit altında bulunmaktadır.” değerlendirmesinde bulundu.
Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında yıl boyunca devam eden krizler ile Karadeniz’deki çatışmaların, başta Afrika olmak üzere, kırılgan coğrafyalarda besin ve güç güvenliğinin karşı karşıya kaldığı risklerin giderek büyüdüğünün altını çizen Fidan, belirsizliğin temel parametre halini aldığı mevcut ortamda Türkiye’nin, yaşanan global sarsıntıları en yakından hisseden ülkelerden biri olduğunu aktardı.
Fidan, “Küresel rekabet alanlarının kesişim noktasında yer alan Türkiye’nin, dünyanın içinden geçmekte olduğu dönüşüm sürecini dışarıdan izleme üzere bir bahtı yoktur. Belirsizlikler devrinde yürütmekte olduğumuz çok boyutlu dış siyasetle hem bölgemizde hem dünya genelinde barış ve istikrarı tesis etmek için sorumluluk üstlenmekten kaçınmıyoruz.” diye konuştu.
‘YAPICI GİRİŞİMLERE İHTİYAÇ HER ZAMANKİNDEN DAHA BELİRGİN’
Bölge dışı aktörlerin müdahil olduğu meselelerin tahlile kavuşmadığının, tersine daha da karmaşıklaştığının dünyanın farklı bölgelerindeki örneklerden görüldüğüne işaret eden Fidan, bölgenin kendi dinamiklerine dayanan yapan teşebbüslere duyulan gereksinimin her zamankinden daha bariz hale geldiğini anlattı.
Bakan Fidan, bu sebeple bölgesel sahiplenme prensibini kalıcı ve sürdürülebilir işbirliği düzeneklerinin inşa edilmesi için temel bir parametre olarak değerlendirildiğini belirterek, şunları kaydetti:
“Bu anlayış doğrultusunda yürüttüğümüz dış siyasetle, 2026 yılı boyunca, Pakistan ve Suudi Arabistan ile, Yüce Meclisimizin 5 Kasım’da onayladığı Ortak Savunma için Mekke Anlaşması’nı imzalayarak Orta Doğu’da kapsayıcı bir bölgesel güvenlik mimarisinin temellerini attık. Mekke İttifakı’nın kurumsallaşması yönünde somut adımlarla ilerliyoruz. Tıpkı vakitte, bölgemizde sürdürülebilir bir işbirliği mimarisinin oluşturulması için Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan ile Bölgesel Dörtlü (R4) sistemini teşkil ettik. Bölgesel Dörtlü’yü Avrupa’nın öndegelen dört ülkesi Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya’dan oluşan E4 kümesiyle İstanbul’da bir araya getirerek, Avrupa ile Orta Doğu’nun bölgesel ve global sorunları birlikte ele aldığı yeni bir platformun da temelini attık.”
İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik taarruzlarıyla başlayan ve İran’ın bölge ülkelerini amaç almasıyla genişleyen savaşın olumsuz yansımaları karşısında reaktif değil, proaktif bir diplomasi yürütüldüğüne dikkati çeken Fidan, Türkiye’nin İslamabad Mutabakat Zaptı’na giden sürece değerli katkılar sağladığını söyledi.
Fidan, çatışmaların yine başlamasını önlemek gayesiyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan öncülüğünde uğraşların sürdürüldüğünü söyleyerek, NATO’nun geleceğini şekillendiren Ankara Zirvesi’ne konut sahipliği yapıldığını anımsattı.
AVRUPA GÜVENLİK MİMARİSİNDE TÜRKİYE’NİN ROLÜ
Türkiye’nin katkısıyla yeni Avrupa güvenlik mimarisinin kurulmasına dair çalışmalarda öncü ve değerli bir rol üstlendiğini vurgulayan Fidan, “Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesi yönünde diplomasi ve diyaloğu önceleyen istikrarlı, istikrarlı ve gerektiğinde inisiyatif kullanmaktan çekinmeyen bir siyaset izledik. Öteki aktörlerin de artık diplomasi yoluyla kalıcı tahlil bulunması muhtaçlığı konusunda ülkemizle tıpkı noktaya geldiğini gözlemliyoruz.” diye konuştu.
Hakan Fidan, 2026’da, bölgesel sahiplenme prensibi temelinde oluşturulan yapan ve sorumluluk sahibi dış siyasetin, hem bölgede hem global ölçekte Türkiye’nin çekim gücünü artırdığını tabir ederek, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Türk Dünyası ile işbirliğimizi derinleştirmeye devam ettik. Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13. Zirvesi’ne Cumhuriyet Bayramımızda Ankara’da evsahipliği yaparak Dönem Başkanlığı’nı devraldık. Dönem Başkanlığımız sırasında Teşkilatımızın Türk Dünyası’nın temel işbirliği platformu niteliğini pekiştirmeyi hedefliyoruz. Esaslı bağlara sahip olduğumuz Balkanlar’daki uyuşmazlıkların diyalog yoluyla tahlili için 2025 yılında kurduğumuz Balkan Barış Platformu’nun Üçüncü Bakanlar Toplantısı’nı nisan ayında tertipledik. Malumunuz bu toplantı da daima İstanbul’da oluyor. Bağlantısallıktan teknolojiye, kültürden beşeri temaslara kadar farklı alanlarda Balkanlar’daki işbirliğimizi derinleştirmeye devam ediyoruz.”
AFRİKA BİRLİĞİ İLE ORTAKLIK ZİRVESİ
Dışişleri Bakanı Fidan, 2008’den bu yana stratejik ortak olunan Afrika Birliği ile Dördüncü Ortaklık Zirvesi’nin 9 Aralık’ta Libya’da düzenleneceğini, böylelikle Afrika ile bağları daha da güçlendirerek yeni bir devrin başlatılmasının hedeflendiğini belirtti.
“Küresel ehemmiyeti artan Asya’daki etkimizi de somut sonuçlarla kuvvetlendirmeyi sürdürdük” diyen Fidan, ASEAN ile Diyalog Ortağı bağlantısı tesis eden 12. ülke olunduğunu söyledi.
Latin Amerika ve Karayipler ile bağların her alanda geliştirilmesine ve derinleştirilmesine devam edildiğini aktaran Fidan, şunları paylaştı:
“İberAmerika Konferansı’nın 4-5 Kasım’daki Zirvesi’ne birinci defa Ortak Gözlemci statüsünde iştirak ettik. Bölgemizde güvenlik ve refahı, global ölçekte istikrar ve barışı tesis etmek üzere yürüttüğümüz dış siyasetimizde Yüce Meclisimizden güç alıyor, değerli milletvekillerimizin katkılarını şükranla karşılıyoruz. Parlamenter diplomasinin dış siyasetimizin öncelik ve amaçlarını hayata geçirmemizde bizlere son derece değerli katkılar sağladığını ifade etmek isterim. Tıpkı vakitte, farklı görüş ve bakış açılarının temsil edildiği Meclisimiz, dış siyasetimizin hem planlanması hem uygulanması kademelerinde çalışmalarımızı zenginleştirmektedir.”
GAZZE’DEKİ SOYKIRIM
Gazze’deki soykırıma değinen Fidan, “Sadece ulusal iradenin tecelligahı değil, tıpkı vakitte milletimizin vicdanının da sesi olan Yüce Meclisimizde istisnasız bütün siyasi partiler Gazze’deki soykırım karşısında sessiz kalmamış, Filistinli kardeşlerimizin yanında güçlü ve kararlı bir duruş sergilemiştir.” dedi.
Filistin’in yıl boyunca Türk dış siyasetinin öncelikli gündem maddelerinden biri olmaya devam ettiğini vurgulayan Fidan, Gazze’de soykırımın durdurulması, insani trajedinin önüne geçilmesi ve yine inşa faaliyetlerine başlanması hedefiyle yürütülen çabalara, Türkiye olarak öncülük edildiğinin altını çizdi, yapan ve faal katkı sağlandığına dikkati çekti.
Dışişleri Bakanı Fidan, “Aynı zamanda, Batı Şeria’daki yerleşimci terörünün, Mescid-i Aksa’ya yönelik provokasyonların ve İsrail’in bütün bölgeyi tehdit eden yayılmacı siyasetlerinin önlenmesi gayesiyle bölgemizdeki ülkelerle ve memleketler arası ortaklarımızla birlikte çalışmaya devam ettik, önümüzdeki yıl da bu çalışmalarımızı artırarak sürdüreceğiz. Filistin’e dayanak sağlanması ve İsrail’e yönelik memleketler arası izolasyonun artarak devam etmesi için yürüttüğümüz çalışmaların son stratejik amacı 1967 hudutları temelinde, Başkenti Doğu Kudüs olan, Bağımsız, hükümran ve toprak bütünlüğünü haiz bir Filistin Devleti’nin kurulmasıdır.” sözünü kullandı.
Fidan, bu maksada ulaşana kadar Filistin halkının hak ve hukukunun savunmaya devam edileceğini aktardı.
“SURİYE’DE KAPSAYICI BİR SİYASİ DÜZENİ DESTEKLİYORUZ”
En uzun kara sonuna sahip olunan Suriye’nin dış siyasetin öncelikli konusu olmaya devam ettiğini anlatan Fidan, “Suriye halkının özgürlüğe kavuşmasının ikinci yıl dönümüne yaklaştığımız bu günlerde, Suriye’nin birliğini ve toprak bütünlüğünü koruyan, kendi ayakları üzerinde durabilen, milletlerarası toplumla yine bütünleşen, bölgemizin güvenliğine, istikrarına ve refahına katkı sağlayan bir ülke haline gelmesi için Suriye Hükümeti ile birlikte çalışıyoruz. Bölgesine istikrarsızlık yayan değil, bölgenin istikrarına katkı sağlayan bir Suriye, ulusal menfaatlerimiz bakımından kıymet taşımaktadır.” diye konuştu.
Bakan Fidan, bu bağlamda devlet otoritesinin ülkenin tamamında hakim kılınmasına ve SDG’nin entegrasyon sürecinin muvaffakiyetle tamamlanmasına yönelik uğraşlarında Suriye hükümetine takviye verildiğini belirterek, şunları lisana getirdi:
“Suriye’de toplumsal barışın sağlanması, geçmişteki acıların bir daha yaşanmaması için önem taşımaktadır. Halk meclisi seçim sürecinin tamamlanması ve yasama faaliyetlerine başlanması bu doğrultuda olumlu bir adım teşkil etmektedir. Suriye tarihinde birinci kere Kürtlere temel hak ve özgürlüklerinin verilmiş olması da ülke içindeki istikrarın güçlendirilmesi açısından kıymet taşımaktadır. Bu bağlamda Suriye’de, Türkmenler de dahil olmak üzere, bütün bölümlerin eşit vatandaşlık unsuru temelinde temsil edildiği, kapsayıcı bir siyasi tertibi destekliyoruz. İstikrarlı bir Suriye’nin tesis edilmesinin önündeki en değerli mahzurlardan birisinin İsrail’in yayılmacı siyasetleri olduğunun farkındayız.”
‘PROJELERİ HAYATA GEÇİRMEYE ÖNCELİK VERİYORUZ’
“Irak’a yönelik siyasetimizi bütüncül bir anlayışla ele alıyoruz” sözünü kullanan Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2024’te Irak’a yaptığı tarihi ziyaretle güç kazanan işbirliğini daha da ileriye taşımaya çaba ettiklerini vurguladı.
Fidan, “Başbakan Zeydi’nin 28 Temmuz’daki ziyareti vesilesiyle imzalanan mutabakatların akabinde güç, ulaştırma ve su altyapısı üzere alanlardaki projeleri en kısa müddette hayata geçirmeye öncelik veriyoruz.” tabirini kullandı.
Bu çerçevede, bölgenin istikrar ve refahına kayda bedel katkı sağlayacak, stratejik nitelikteki Kalkınma Yolu Projesi’ne takviyenin sürdürüldüğünün altını çizen Fidan, “Sincar’daki PKK mevcudiyetinin tasfiyesine yönelik Irak Hükümeti’nin adımlarından memnuniyet duyuyoruz. Irak’ın Sincar’da atacağı somut adımlara paralel olarak Başika’daki faaliyetlerimizin de kademeli biçimde sonlandırılması konusunda vardığımız mutabakat, Irak ile ilgilerimizde yeni bir periyoda girmekte olduğumuzun açık bir göstergesidir.” diye konuştu.
Dışişleri Bakanı Fidan, Irak’ın asli ögesi olan Türkmen soydaşlara da dayanağın her alanda sürdürüldüğünü aktararak, bölgede oluşturulmaya uğraş edilen işbirliği tabanının, bütün Körfez ülkeleriyle olan münasebetlere taşınması için çaba gösterildiğini anlattı.
Körfez ülkeleriyle işbirliğinin, bölge sathında ekonomik entegrasyonun, büyümenin ve bağlantısallığın anahtarı olarak görüldüğüne dikkati çeken Fidan, şöyle devam etti:
“Yemen’de barışın, istikrarın ve toprak bütünlüğünün tesisi, bölgemizin, Afrika Boynuzu’nun ve milletlerarası seyrüsefer hatlarının güvenliği bakımından büyük değer taşımaktadır. Bu çerçevede Yemen’in egemenliği ve siyasi birliği temelinde kalıcı bir tahlile ulaşılması yönündeki bütün uğraşları destekliyoruz.Yakın etrafımızın bir öbür değerli bölgesi olan Güney Kafkasya’ya da yapan bir anlayışla yaklaşıyoruz. Azerbaycan’la eşgüdüm içinde yürüttüğümüz Ermenistan ile olağanlaşma sürecindeki ilerleme, bölgede uzun müddettir beklenen kalıcı barışa yönelik ümitleri güçlendirmiştir. Ermenistan’ın ülkemize ve Azerbaycan’a yönelik barışçıl ve yapan yaklaşımını da bu bağlamda memnuniyetle karşılıyoruz.”