İsrail’de yarın yapılacak kritik seçim öncesi anketlerde son durum

Gazze, Lübnan ve Suriye’deki işgal ve taarruzlarını artıran, İran’a ise tekrar saldırma planları yapan İsrail, bölgesel çatışmaların gölgesinde yarın (27 Ekim Salı) sandık başına gidiyor.

İsrail’de 1988’den bu yana birinci defa bir meclisin 4 yıllık yasal misyon mühletini doldurmasıyla 38 yıl aradan sonra seçimler vaktinde yapılıyor.

Seçimlerde kayıtlı 7,3 milyon seçmen oy kullanacak ve bu seçmen kitlesinin yaklaşık yüzde 17’sini İsrail vatandaşı Filistinliler oluşturuyor.

ASGARİ 61 SANDALYELİK SALT ÇOĞUNLUK SAĞLANMASI GEREKİYOR

Yüzde 3,25’lik seçim barajının uygulandığı ve meclise girebilmek için en az 4 sandalye kazanılması gereken 120 sandalyeli parlamentoda, hükümeti kurabilmek için taban 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması kaide koşuluyor.

Seçim pusulasında ise meclise girmek için çaba veren toplam 38 parti ve ittifak yer alıyor.

İsrail’de yayımlanan son kamuoyu yoklamaları, karmaşık koalisyon hesaplarına ve seçimler sonrasında sıkı koalisyon pazarlıklarının yapılacağına işaret ediyor.

Yapılan son kamuoyu araştırmaları, hem Başbakan Binyamin Netanyahu (üstte sağda) liderliğindeki blokun hem de Gadi Eisenkot’un (solda) en güçlü isim olarak öne çıktığı muhalefet blokunun hükümeti kurabilecek çoğunluğa ulaşamadığını ortaya koydu.

İsrail’deki Kanal 13 ve Kanal 12 televizyonlarının Merkez Seçim Komitesi’nin belirlediği seçim yasakları çerçevesinde açıkladığı son anketlere nazaran, Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar sandıktan birinci parti olarak çıkarken onu Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi izledi.

Kanal 13’te yayımlanan son kamuoyu araştırmasında, muhalefet bloku 54 sandalyeye ulaşırken Netanyahu liderliğindeki blokun sadece 50 milletvekili çıkarabildiği görüldü.

Her iki blok da hükümeti kurmak için gereken 61 milletvekiline ulaşamazken, koalisyon görüşmelerinde kilit pozisyona yerleşmesi beklenen İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partileri 16 milletvekiline ulaşıyor.

Muhalefet blokundaki Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi 22, Naftali Bennett liderliğindeki Beyahad Partisi 14, Yair Golan liderliğindeki Demokratlar Partisi 10, Avigdor Liberman liderliğindeki İsrail Evimiz Partisi 8 sandalye çıkarıyor.

Hükümet blokunda ise Netanyahu’nun Likud Partisi 19, Itamar Ben-Gvir’in Yahudi Gücü Partisi, Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm Partisi, Ultra-Ortodoksları temsil eden Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi 8’er milletvekili çıkarırken Ultra-Ortodoks Şas Partisi 7 milletvekili alıyor.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Liste 9, Raam Partisi ise 7 sandalyeye ulaşarak İsrail Meclisi’ne toplam 16 milletvekili gönderiyor.

Öte yandan Ofer Winter’ın İsrail Halkı Partisi, Yoaz Hendel’in Yedekler Partisi ve Mati Leitner’in Haredi Toplumu Partisi ise yüzde 3,25’lik seçim barajını aşamıyor.

Toplam 1875 iştirakçiyle gerçekleştirilen anketin yanılgı hissesi yüzde 2,3 olarak açıklandı.

Kanal 12’de yayımlanan ankette ise muhalefet bloku 56 sandalyeye ulaşırken Netanyahu liderliğindeki blokun 50 sandalyede kaldığı görüldü.

Kamuoyu yoklamasında Yashar Partisi 23, Likud Partisi 21, Beyahad Partisi 15, Demokratlar 10 milletvekili çıkarırken, Evimiz İsrail, Yahudi Gücü, Şas 8’er milletvekili çıkarıyor.

Ultra-Ortodoksları temsil eden Birleşik Tevrat Yahudiliği 7, Dini Siyonizm Partisi 6 milletvekili elde ederken, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki Arap listesinin ise 14 sandalyeye ulaşması bekleniyor.

Kanal 12’nin kamuoyu yoklaması da Winter, Hendel ve Leitner’in partilerinin milletvekili çıkarmaya yetecek oy oranına ulaşamadığını gösterdi.

1,018 iştirakçiyle gerçekleştirilen kamuoyu yoklamasının kusur hissesi yüzde 4,4 olarak açıklandı.

Sandıktan mutlak çoğunluğun çıkmaması durumunda hükümet kurma süreci direkt yasal takvime nazaran işleyecek.

Resmi sonuçların duyuru edilmesinin akabinde Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, meclise giren partilerin temsilcileriyle görüşerek hükümeti kurma talihi en yüksek olan başkana vazifesi verecek.

Görevlendirilen başbakan adayına koalisyon protokolünü hazırlaması için 28 günlük yasal mühlet tanınacak.

Söz konusu 28 günlük yasal mühlet zarfında 61 sandalyelik çoğunluk sağlanamazsa Cumhurbaşkanı yetkiyi meclisteki ikinci bir isme devredebilecek ya da adayın belirlenmesini direkt Meclis’e bırakabilecek.

Parlamento içerisinden üçüncü bir adayın da hükümeti kuramaması durumunda ise Meclis kendini feshedecek ve İsrail tekrar sandık başına gitmek zorunda kalacak.

İsrail’in siyasi tarihinde hiçbir parti tek başına 61 sandalyelik hükümet kurma çoğunluğuna ulaşamadı. Bu nedenle İsrail siyaseti hükümetin kurulamaması çıkmazına yabancı değil.

Ülke, misal koalisyon uyuşmazlıkları nedeniyle 2019 ile 2022 yılları arasında art arda beş defa erken genel seçime gitmişti.

Gazze, Lübnan ve Suriye’ye askeri ataklar ile İran tansiyonunun gölgesinde sandığa gidecek İsrail’de; Ultra-Ortodoksların (Haredilerin) askerlik muafiyeti, Ekim 2023’teki güvenlik zafiyetlerine ait soruşturma talepleri ve tartışmalı yargı ıslahatı üzere derin toplumsal çatlaklar, koalisyon görüşmelerinin kilitlenmesi durumunda ülkenin tekrar peş peşe seçim sarmalına ve siyasi krize sürüklenebileceğine işaret ediyor.