İsrail’de seçime saatler kala ortalık karıştı! Netanyahu’nun ‘kaçış planı’

İsrail’de yarınki seçime saatler kala İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu‘nun muhtemel milletlerarası yaptırımları aşmak için gündeme getirdiği kripto para önerisi ülkede krize yol açtı.

Cuma günü İsrail’in Channel 10 televizyonuna konuşan Netanyahu, Batılı ülkelerin Batı Şeria’daki yasa dışı İsrail yerleşimlerine yönelik yaptırım adımlarının akabinde, İsrail bankacılık sistemini maksat alabilecek mümkün yaptırımlara karşı blokzincir ve kripto para ünitelerine dayalı alternatif bir sistem önerdi.

Rakibi Gadi Eisenkot’un ‘BibiCoin‘ diyerek eleştirdiği öneriye İsrail Merkez Bankası da karşı çıkarken;109 ekonomist, iş insanı ve eski kamu vazifelisi ortak mektup yayınlayarak ‘ekonomik izolasyon’ ihtarında bulundu.

Peki, yaptırımlardan kaçmak için blokzincir metodu pratikte sahiden işe yarayabilir mi? Rusya, İran ve Venezuela üzere ağır yaptırımlarla kuşatılmış ülkelerin tecrübeleri ve global kripto trafiği ne anlatıyor? Merak edilenleri ekonomist Erkan Öz, Hürriyet.com.tr’ye kıymetlendirdi.

‘ABD CÜZDANLARI KOLAYCA TAKİP EDEBİLİYOR’

Ekonomist Öz, devletlerin finansal kriz ve milletlerarası yaptırım anlarında blokzincire yönelmesinin yeni bir formül olmadığını belirtti. 

Öz, ülkenin merkez bankasının Netanyahu’ya itirazıyla ilgili “İsrail Merkez Bankası’nın Netanyahu’ya itirazı muhtemelen blokzincirin şeffaf yapısı nedeniyle ABD üzere aktörlerin bu cüzdanları basitçe takip etmesi ve özellikle USDT’nin iş birliği ile varlıkları dondurabilmesinden kaynaklanıyor. Bu karşılıklı bir mücadele. Hackerlar fonları korumak ya da aklamak için uygun blokzincirler üzerinde çeşitli teknikleri hala kullanabiliyor” sözlerini kullandı.

‘HIZLI VE UCUZ OLDUĞU İÇİN TRON VEYA ETHEREUM TERCİH EDİLİYOR’

Yaptırımlı ülkelerin tercihlerindeki ortak paydanın fiyat istikrarı ve süreç maliyeti olduğunu vurgulayan Erkan Öz, “Bu ülkelerin neredeyse tamamı kripto fiyatlarında ve kurlarda yaşanan dalgalanmadan kaçınmak için USDT’yi, ağ olarak da süratli ve ucuz olduğu için Tron yahut Ethereum’u seçiyor”dedi.

YAPTIRIMLI AKTÖRLERE KRİPTO AKIŞI YÜZDE 694 ARTTI

Blokzincir tahlil kuruluşu Chainalysis’in 5 Mart tarihli Kripto Suç Raporu, ulus devletlerin kripto varlıkları ulusal finansal altyapılarına nasıl entegre ettiğini bilgilerle gösterdi. Rapora nazaran, 2025 yılında yaptırım uygulanan kuruluşların kripto cüzdanlarına ulaşan fonların pahası bir evvelki yıla kıyasla yüzde 694 fırladı. Ulus devletlerin bu alandaki yönelimiyle birlikte, global ölçekte yasa dışı süreç hacmi 154 milyar dolarla rekor düzeye ulaştı.

Devletlerin yaptırımları aşma teşebbüslerine somut örnekler veren ekonomist Erkan Öz, Latin Amerika’dan Asya’ya kadar uzanan farklı modelleri anlattı:

“Venezuela ambargolara karşı petrol gelirlerini korumak için yoğun formda USDT, yani dolar endeksli stablecoin kullandı. Transferlerin ucuz ve süratli olması sebebiyle yüklü olarak Tron blokzincirini tercih ediyorlardı.”

‘İRAN VE RUSYA HEM BITCOIN HEM USDT KULLANIYOR’

İran ise dış ticarette hem Bitcoin hem de tekrar USDT kullanıyor. Bilhassa petrol satışı ve silah vb. stratejik eser ithalatında bu kanallara başvuruyorlar. Rusya, SWIFT sisteminden çıkarıldıktan sonra Çin ve Asya ile olan ticaretinde milyarlarca dolarlık hacmi Bitcoin ve USDT üzerinden döndürmeye başladı.”

‘KUZEY KORE İŞİN BOYUTUNU DEĞİŞTİRDİ’

Kuzey Kore idaresinin ise ticari transferlerden farklı bir rota izlediğini belirten Öz, “Kuzey Kore ise işin boyutunu biraz değiştirdi; onlar ticaret yapmaktan fazla devlet takviyeli hack kümeleriyle borsalardan Ethereum ve Bitcoin çalarak rejime fon sağlıyor, sonra da bunları karıştırıcı protokollerle aklıyorlar” formunda konuştu.