AB devir başkanlığını yürüten İrlanda, üye ülkeler arasındaki uyuşmazlığı aşmak ve yıl sonuna kadar uzlaşı sağlamak maksadıyla bir sonraki bütçe tasarısında 140 milyar avroluk kesinti önerdi.
Avrupa Birliği (AB) devir başkanlığını yürüten İrlanda, üye ülkeler arasındaki derin görüş ayrılıklarını gidermek ve yıl sonuna kadar uzlaşı sağlamak maksadıyla birliğin bir sonraki bütçe teklifinde 140 milyar avro (7 trilyon 728 milyar Türk Lirası) kesintiye gidilmesini önerdi.
AB üyesi ülkeler, Brüksel’in daha evvel sunduğu yaklaşık 2 trilyon avroluk bütçe tasarısına karşı Almanya’nın başını çektiği derin kesinti talepleri sebebiyle bütçenin büyüklüğü konusunda yoğun bir uzlaşmazlık yaşıyor.
Birlik üyesi 27 ülkenin başkanları, 2028-2034 periyodunu kapsayan bütçe planını ele almak ve Noel’e kadar bir muahedeye varmak gayesiyle gelecek hafta Brüksel’de bir araya gelecek.
AB idaresi, müzakerelerin uzamasının süreci Fransa ve öteki ülkelerde Avrupa şüphelisi partilerin elde edebileceği seçim zaferlerinin gelecekteki uzlaşmaları zora sokacağı telaşlarının hakim olduğu, gergin geçmesi beklenen 2027 seçim yılına taşımasından çekiniyor.
Birlik bütçe konusunda derin bir bölünme yaşıyor. Almanya; Avusturya, Danimarka, Finlandiya, Hollanda ve İsveç ile birlikte hareket ederek bütçede yüzlerce milyar avroluk kesinti yapılmasını talep eden kümeye liderlik ediyor.
Avrupa’nın ikinci büyük iktisadı ve bütçeye net katkı sağlayan ülkelerden biri olan Fransa ise 27 üyeli birliğin karşı karşıya kaldığı artan sınamalarla uğraş edebilmesi için kıtanın kâfi mali kaynaklara sahip olması gerektiğini savunuyor.
İrlanda, 2025 yılı fiyatlarını temel alan yeni taslağın, Brüksel’in birinci teklifine kıyasla genel toplamda 141 milyar avroluk, yani yüzde 8 oranında bir kesinti öngördüğünü duyurdu.
Öngörülen yeni bütçe, kesinti teklifine karşın yaklaşık 1,2 trilyon avro kıymetindeki bir evvelki AB bütçesinin epeyce üzerinde yer alıyor.
İrlanda’nın Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakanı Thomas Byrne, “Noel’e kadar bir mutabakata varılacağını umuyorum” dedi.
Byrne, hiçbir ülkenin rastgele bir teklifte istediği her şeyi tam olarak elde edemeyeceğini fakat hazırlanan taslakta tüm üye ülkeler için bir şeyler olduğunu düşündüklerini kaydetti.
İrlanda’nın hazırladığı yeni taslağa yönelik birinci yansılar uzlaşma konusunda optimist bir tablo ortaya koymadı.
İsveç’in Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakanı Jessica Rosencrantz, “Genel bütçe hacmi önemli halde düşürülmeli” dedi.
Masaya konulan sayıların karşılanamayacak derecede yüksek bir artışı temsil ettiğini belirten Rosencrantz, bu sebeple bir mutabakata varmaktan hala çok uzak olduklarını lisana getirdi.
Avrupa Parlamentosu milletvekilleri ise önerilen kesintilerin çok ileri gittiğini ve yeni taslağın “bir mutabakatın başlangıç noktası olamayacağını” bildirdi.
Son bütçe taslağı, birinci teklife kıyasla en sert kesintinin yüzde 17 oranıyla memleketler arası yardımları kapsayan alanda yapılmasını öneriyor.
Buna karşılık tarım ve bölgesel kalkınma fonları üzere siyasi açıdan en hassas kesimler, sadece yüzde 3’lük kesintilerle bu süreçten en az etkilenen harcama kalemleri oldu.
Avrupa’nın ekonomik rekabet gücünü artırmaya yönelik harcama teklifinde yaklaşık yüzde 13 kesintiye gidilmesi, AB yönetimine ayrılan bütçenin ise yüzde 12 oranında azaltılması teklif ediliyor.
Taslak metin, AB başkanlarının gelecek hafta Brüksel’de gerçekleştireceği ve sert tartışmalara sahne olması beklenen müzakerelerin merkezinde yer alacak.
Güney, Orta ve Doğu Avrupa’dan 17 ülke, tarım ve bölgesel kalkınmaya yönelik fonların artırılmasını talep eden “Uyumun Dostları” isimli bir küme oluşturdu.
Almanya ve “tasarruf yanlısı” olarak nitelendirilen öbür beş AB üyesi, ağustos ayında aşırı sağcı AfD partisinin yükselişi sebebiyle siyasi açıdan zayıflayan Başbakan Friedrich Merz’in öncülüğünde, üye ülkelerin “sancılı bir mali uyum” sürecinden geçtiği bir devirde bütçenin yüksek tutulmasını sert bir lisanla eleştirmişti.
Tasarruf yanlısı ülkelerin temel itirazı, üye devletlerin kemer sıkmak zorunda kaldığı bir süreçte önerilen bütçenin bir evvelkine kıyasla yaklaşık yüzde 60 oranında artış göstermesine dayanıyor.
Fransa ise çiftçilerin desteklenmesi, Avrupa iktisadının güçlendirilmesi ve Avrupalı işletmelerin ABD ile Çin’deki rakipleriyle rekabet edebilmesi için bu kaynağa muhtaçlık duyulduğunu savunuyor.
Kendi bütçe problemleriyle gayret eden Paris’te aşırı sağcı önder Marine Le Pen, ülke borcunu denetim altına almanın bir yolu olarak Fransa’nın AB bütçesine yaptığı katkının azaltılmasını destekliyor.
Avrupa Komisyonu ise bu uyuşmazlığın tahlilini üye ülkelerin katkı hisselerini artırmakta değil, yeni gelir kaynakları yaratmakta görüyor.
Brüksel idaresi bu doğrultuda büyük şirketlere yönelik bir vergi, elektronik atık harcı ve tütün vergilerinin artırılması yönünde planlar sundu.
Avrupa Parlamentosu ise dijital devlere yönelik vergiler ve çevrim içi kumar harçları ile bu tedbirleri daha da ileri taşımayı hedefliyor.
İrlanda, kimi harçların artırılmasını önerirken genel sınırlarıyla komitenin birinci çizgisine bağlı kalarak sunduğu önlemlerin yılda 55 milyar avro gelir sağlayacağını belirtti.