Trump, donanmaya "tercih ettiği" klâsik buharlı mancınık sistemlerine geri dönülmesi talimatını verdi. Bu karar, ABD'yi milyarlarca dolar ziyana sokacak.
ABD Başkanı Donald Trump, Savunma Bakanlığı ve Deniz Kuvvetleri’ne yayımladığı yeni bir direktifle, Amerikan donanmasının en çağdaş uçak gemilerinde kullanılan elektromanyetik uçak fırlatma sistemlerinin (EMALS) kaldırılarak yerine klâsik buharlı mancınık sistemlerine geri dönülmesi talimatını verdi. Milyarlarca dolarlık ek maliyet yaratması ve gemi tasarım süreçlerini sil baştan değiştirmesi beklenen bu karar, teknolojik modernizasyon tartışmalarını tekrar alevlendirdi.
Yayımlanan direktife nazaran Pentagon ve ABD Deniz Kuvvetleri, Elektromanyetik Uçak Fırlatma Sistemi’nin (EMALS) gemilerden sökülmesi ve buharlı sistemlere dönülmesine ait uygulama planını iki ay içerisinde Başkan’a sunmakla yükümlü kılındı. Direktif ayrıyeten yeni jenerasyon Gerald R. Ford sınıfı uçak gemilerindeki elektromanyetik mühimmat asansörlerinin de eski tip mekanik sistemlerle değiştirilmesini öngörüyor.
Başkan Trump’ın yeni kuşak fırlatma teknolojilerine yönelik hoşnutsuzluğu birinci başkanlık devrine, 2017 yılına kadar uzanıyor. Mıknatıs tabanlı yeni sistemlerin buharlı mancınıkların sunduğu “güç ve güvenilirlikten yoksun” olduğunu savunan Trump, konuşmalarında sık sık eski teknolojinin daha elverişli olduğunu lisana getiriyordu.
Ancak askeri uzmanlar ve teknoloji üreticileri karara temkinli yaklaşıyor. Kararın uygulanacağı birinci geminin, Ford sınıfının dördüncü üyesi olan USS Doris Miller olması planlanıyor. Sınıfın birinci üç gemisi olan USS Gerald R. Ford, USS John F. Kennedy ve USS Enterprise ise mevcut elektromanyetik sistemleriyle kalmaya devam edecek.
Sistemin üreticisi General Atomics firması tarafından yapılan açıklamada, USS Doris Miller üzerindeki mancınık ve yakalama donanımlarının imalatının yarı yarıya tamamlandığı vurgulandı. Şirket, tasarım sürecinin ortasında atılacak bu türlü bir adımın önemli maliyet artışlarına, teslimat takviminde sarkmalara ve karmaşık mühendislik risklerine yol açacağı konusunda ihtarda bulundu.
Elektromanyetik sistemlerin en besbelli avantajları arasında; savaş uçaklarını daha yüksek frekansla havalandırabilmesi, bakım kolaylığı sağlaması ve hepsinden değerlisi insan gücü gereksinimini besbelli halde düşürmesi yer alıyor. Örneğin USS Ford gemisinde EMALS kullanımı sayesinde fırlatma sistemini işletmek için gereken işçi sayısı yaklaşık 12 şahıstan 2 şahsa kadar inmişti.
Buharlı sistemlere dönüşün, son periyotta işçi temin etmekte zorlanan ve Donanma genelinde yaklaşık 20 bin açık konum bulunan ABD Deniz Kuvvetleri üzerindeki insan gücü yükünü artıracağı tabir ediliyor.
Öte yandan, ABD klâsik teknolojiye dönmeyi tartışırken rakiplerinin tam aksi yönde ilerlemesi dikkat çekiyor. Çin’in en yeni uçak gemilerinde elektromanyetik mancınık sistemlerini devreye soktuğu bilinirken, Fransa da gelecekte inşa edeceği yeni jenerasyon uçak gemisinde EMALS teknolojisini kullanacağını açıklamıştı.
Kongre’nin savunma bütçesi ve ek askeri harcama paketlerini görüşmeye hazırlandığı bir periyotta gelen bu direktifin, bütçe onay süreçlerinde sert tartışmalara yol açması bekleniyor.
“Katapult” ismiyle da bilinen mancınık sistemleri, sabit kanatlı uçakların kalkış sırasında, bilhassa çok kısa pistlerden kalkış yapmaya çalışırken, kalkış suratına daha süratli ulaşmalarına yardımcı olmak için kullanılan bir hızlandırma aygıtı. Bu aygıtları gereli kılan şey ise uçak motorlarının tek başına uçağı kanatların uçuşu sürdürmek için gereken kaldırma kuvvetini üretecek kadar süratli bir formda kâfi hava suratına ulaştıramıyor olması.
Yalnızca klâsik kalkış yapabilen uçakların, hafif uçakların ve bilhassa kıymetli yük taşıyan daha ağır uçakların kısa aralıklı kalkışlar yapmalarını sağlayan bu sistem, ekseriyetle bir geminin güvertesinde – örneğin bir uçak gemisinin uçuş güvertesinde – deniz üzerinde vazife yapan askeri uçaklar için takviyeli kalkış biçimi olarak kullanılıyor, lakin az de olsa karadaki pistlere de kurulabiliyor.