‘İsrail Aksa’yı ele geçirmek istiyor’… Ürdün uyardı, bakanlar toplandı

İSRAİL’in işgali altındaki Doğu Kudüs’te yer alan Mescid-i Aksa’da Yahudi yerleşimcilerin düzenlediği baskınlar Ürdün’ü harekete geçirdi. İsrail’in Aksa yerleşkesini her an ele geçirebileceğine dair önemli bir tehdit bulunduğunu ve bunun dini çatışmayı tetikleyebileceğini belirten Amman idaresi, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu Müslüman ülkeleri harikulâde bir toplantıda buluşturdu. Toplantıdan çıkan bildiride “İsrail’in Kudüs’teki ihlallerini belgelemek için bir sistem konusunda anlaşıldığı” belirtildi.

İSRAİL AŞINDIRIYOR

Müslümanların birinci kıblesi olan Mescid-i Aksa, 1967’den bu yana uygulanan tarihi statüko kapsamında Ürdün’e bağlı Kudüs İslami Vakıflar İdaresi tarafından yönetiliyor. Mevcut sistem, yerleşkenin yönetimini Vakıflar İdaresi’ne bırakırken, güvenlik ise İsrail’in denetiminde bulunuyor ve yerleşkede sırf Müslümanların ibadet etmesine müsaade veriliyor. Son devirde polis müdafaasında düzenlenen yerleşimci baskınlarının artması ve aşırı sağcı İsrailli yetkililerin de bu baskınlara katılması tarihi statükonun Tel Aviv tarafından fiilen aşındırıldığı yönündeki kaygıları güçlendirdi.

DURMAYA NİYETLERİ YOK

Kudüs Valiliği’nin datalarına nazaran sırf temmuz ayında 9 bin 848 yerleşimci Aksa’ya girerken, 23 Temmuz’da aralarında bakanlar ve milletvekillerinin de bulunduğu 4 bin 248 kişinin katıldığı baskın son yılların en büyüklerinden biri oldu. Yahudilerin gelecek ay kutlayacağı Roş Aşana, Yom Kipur ve Sukot bayramlarının akabinde İsrail’in ekim ayında sandık başına gidecek olması da, seçim atmosferinde aşırı sağcı İsrailli yetkililerin yerleşkeye yönelik ziyaretlerini artırabileceği ve bunun da yerleşimci baskınlarını daha da yoğunlaştırabileceği telaşı yaratıyor.

ÜRDÜN’DEN ACİL ÇAĞRI

Ürdün ise İsrail’in bölgeyi her an ele geçirebileceğine ait önemli bir tehdit bulunduğu ihtarıyla evvelki gün harekete geçti. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu Arap ve İslam ülkelerinin dışişleri bakanlarını inanılmaz toplantıya çağıran Amman idaresi, İsrail’in son periyottaki uygulamalarının dini bir çatışmayı tetikleyebileceği ikazında bulundu. Dün düzenlenen doruğun akabinde yayımlanan ortak bildiride ise, bakanların “Kudüs’te ve buradaki İslami ve Hıristiyan kutsal yerlerinde İsrail’in ihlallerini belgelemek ve ortaya çıkarmak için kalıcı bir düzenek kurulması konusunda anlaştıkları” belirtildi.

TEK MESELE AKSA DEĞİL

Öte yandan Ürdün’ün korkuları Aksa ile hudutlu değil. İsrail’in Batı Şeria’da attığı adımların Filistinlilerin kitlesel olarak Ürdün’e sürülmesine taban hazırlayabileceğinden tasa eden Amman idaresi, bu türlü bir senaryoyu “kırmızı çizgi” olarak görüyor. Amman, yeni bir kitlesel göçün ülkenin halihazırda ABD’nin askeri varlığı sebebiyle sallantıda olan siyasi ve demografik istikrarını sarsmasından dert duyuyor. İngiliz The Guardian’a nazaran, daha evvel Filistin’den Ürdün’e sığınanların ve onların çocuklarının oluşturduğu nüfus, bugün 11.5 milyonluk ülke nüfusunun yarısından fazlasını oluşturuyor.