İran’da mutabakat krizi: ‘Müzakere heyeti Hamaney’in talimatlarına uymadı!’ İran devlet televizyonundaki yayın ülkeyi karıştırdı

İran Meclisi Ulusal Güvenlik Kurulu Lider Yardımcısı ve Milletvekili Mahmud Nabavian, İran devlet televizyonu IRIB’te katıldığı bir programda ülkenin dini lideri Mücteba Hamaney’den geldiğini tez ettiği bâtın yazışmaları ifşa etti. Nabavian, Mücteba Hamaney’in İran müzakere takımının yetki hudutlarını aştığını belirten bilinmeyen mektupları gördüğünü söyledi.

Nabavian’în açıklamalarının akabinde röportaj apansız kesildi ve yayın kuruluşunun üst seviye bir yetkilisi istifa etti.

Devlet televizyonunun yayınına yansıyan tansiyon, İran hükümetinde muahede sebebiyle önemli bir tansiyon olduğu savına yol açtı. Nabavian’ın açıklamalarına cevap veren müzakere grubu, açıklamaları “eski ve çarpıtılmış” diye niteleyerek yalanladı. IRIB ise Nabavian’ın beyanlarının “yasal bir ihlalin ispatı olduğunu ve yasal kovuşturmayı hak ettiğini” belirtti.

İran müzakere heyetinin başında Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf bulunuyor. Heyette İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’da bulunuyor. 

HAMANEY’DEN MÜZAKERECİLERE 11 ŞART

Nabavian, Hamaney’in müzakerelerin devamı için 11 farklı kaide koştuğunu öne sürdü. Bu kaideler arasında ABD’den tazminat alınması, uranyum zenginleştirme hakkının korunması, yaptırımların kaldırılması ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının hür bırakılması yer alıyor. Nabavian’a nazaran Hamaney, Hürmüz Boğazı üzerinde tam egemenlik kurulmasını ve derhal geçiş fiyatı alınmasını da talep etti.

The Guardian’ın haberine nazaran, Hamaney talimatlarında “Hürmüz Boğazı’nın idaresinde İran’ın inhisarını, geçen gemilerden geçiş fiyatı toplamayı, düşman gemilerine kısıtlamalar getirmeyi ve geçiş fiyatlarından elde edilen gelirleri halka, şehit ailelerine ve gazilere dağıtmayı” vurguladı. Hamaney, Hürmüz Boğazı’nın açılmasının lakin ABD’nin tazminat ödemeyi kabul etmesi durumunda gerçekleşmesi gerektiğini emretti.

ABD’nin 350 milyar dolarlık bir kalkınma fonu kurmayı kabul ettiği lakin bu fona katkıda bulunmayacağını söylediği tabir edildi. Nabavian, Hamaney’in müzakere heyetine gönderdiği bir iletide “Pakistan görüşmelerinde üzerinde anlaşılanlar, olması gerekenlerden büsbütün farklı ve görüşmelerin meşruiyeti için bir koşuldu; görüşmeler durdurulmalıdır” yazdığını iddia etti.

İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney

GİZLİ YAZIŞMA İDDİASI

Hamaney, kamuoyu önünde rastgele bir manzara yahut ses kaydı yayınlamazken, tüm talimatlarını yazılı halde iletti. Birtakım raporlar, müzakere grubunun görüşmelerin nasıl ilerlemesi gerektiği konusunda dini önderin yönlendirmesini almak için 2 hafta beklemek zorunda kaldığını öne sürüyor. Hamaney’in müzakerecilere detaylı sorular gönderdiği ve süreci yakından takip ettiği belirtildi.

Hamaney’in 18 Haziran’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a yazdığı mektupta, görüşmelerin sonucu konusunda Pezeşkiyan’dan farklı bir görüşe sahip olduğunu lakin kimi şartlar altında onun yargısına hürmet duyduğunu belirttiği kaydedildi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan

NABAVIAN SAVINI SÜRDÜRDÜ

Nabavian, bir Telegram kanalında yalnızca gerçeği ortaya koyduğunu söyleyerek tartışmayı sürdürdü. İran Milletvekili, mutabakat zaptına dayanarak “müzakerelere başlamadan evvel 4 bahsin hayata geçirilmesi gerekiyordu: 1, Lübnan’daki işgalin sona ermesi ve tam geri çekilme. 2, Amerika tarafından dondurulmuş paramızın hür bırakılması. Katar’dan borç alınmaması. 3, Kuşatmanın kaldırılması. 4, Yaptırımların süreksiz olarak kaldırılması” dedi.

İran’ın İsviçre’deki mevcut görüşmelerdeki baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ve heyet üyeleri, Hamaney ile görüşmeleri sızdıran kişinin tespit edilmesini istedi. İran’da merkezciler ve reformistler, devlet televizyonu IRIB’in Nabavian’ın da destekçisi olduğu “İstikrar Cephesi”ndeki sertlik yanlılarının lehine hareket ettiğini savunuyor.

Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin müzakereler için İsviçre’ye gitmeden evvel 4 ön şartın yerine getirilmediğini belirten Nabavian “Bu, insanların Hamaney’in buyruklarının ne olduğunu ve müzakerecilerin sebep bunlara itaatsizlik ettiğini bilmemesi gerektiği manasına mı geliyor?” dedi.