İnsanlığın 12 bin yıllık takı serüveni Ankara’da

Epipaleolitik Dönem’den Osmanlı Dönemi’ne uzanan 550 yapıtı bir araya getiren ve 60 farklı müzenin koleksiyonlarından 276 yapıtı birinci sefer ziyaretçilerle buluşturan “Elde Vefa, Gözde Zarafet: Takı Sanatının 12.000 Yıllık Öyküsü” isimli stant, Ankara Etnografya Müzesi’nde sergileniyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da ICOM tarafından 2026 yılı Uluslararası Müzeler Günü teması olarak belirlenen “Müzeler Bölünmüş Bir Dünya’yı Birleştiriyor” başlığı kapsamında hazırlanan sergiyi ziyaret ederek değerlendirmelerde bulundu.

Serginin insanlığın 12 bin yıllık takı serüvenini gözler önüne serdiğini belirten Ersoy, takıların sırf birer süs eşyası olmadığını; ilişkin oldukları periyodun kültürünü, inançlarını, estetik anlayışını ve toplumsal hayatını yansıtan güçlü birer tarihî evrak niteliği taşıdığını tabir etti.

Uygarlıklar arasındaki kültürel, toplumsal ve coğrafik benzerlikler ile farklılıkların takıların lisanı üzerinden ziyaretçilere aktarıldığını belirten Bakan Ersoy, serginin Epipaleolitik Dönem’den Osmanlı Dönemi’ne kadar uzanan kronolojik bir kurgu içerisinde hazırlandığını kaydetti.

Ersoy, 60 farklı müze müdürlüğünün koleksiyonlarından seçilen toplam 550 yapıtın sergilendiğini, bu yapıtların 276’sının ise birinci defa ziyaretçilerin beğenisine sunulduğunu bildirdi.

Binlerce yıl evvel büyük bir ustalıkla şekillendirilen yapıtların, insanın hoşluk ve zarafet arayışının, kendini tabir etme biçiminin ve kültürel birikiminin çağlar boyunca nasıl geliştiğini ortaya koyduğunu tabir eden Bakan Ersoy, her bir takının ilişkin olduğu devrin izlerini bugüne taşıyan başka bir öykü anlattığını belirtti.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sergiyi görmek üzere tüm vatandaşları Ankara Etnografya Müzesi’ne davet etti.

Sergideki bilgi panoları, takının insanlık tarihindeki gelişimini kullanılan materyaller, üretim teknikleri ve taşıdığı manalar üzerinden de ortaya koyuyor. Anadolu’da takı kullanımının Paleolitik Dönem’in sonlarına kadar uzandığı; Çatalhöyük, Aşıklı Höyük ve Boncuklu Höyük üzere yerleşimlerde bulunan hayvan dişleri, deniz kabukları, kemik ve taş boncukların sırf süslenme hedefiyle değil, statü, rahmet ve korunma inançlarıyla da ilişkilendirildiği görülüyor.

Ayrıca stantta takının tarih boyunca sırf estetik bir öge olmadığı; statü, kimlik, inanç, toplumsal hiyerarşi ve aidiyetin de görsel bir sözü olduğu vurgulanıyor. Paleolitik Dönem’den Neolitik, Kalkolitik, Tunç, Hitit, Demir, Helenistik, Roma, Doğu Roma ve Selçuklu periyotları üzerinden Osmanlı’ya uzanan bu gelişim, çağdaş mücevher anlayışına kadar takip ediliyor.

20’nci yüzyıldan itibaren cam, plastik ve geri dönüştürülmüş materyallerin de kullanılmasıyla mücevher kavramsal bir söz alanına dönüşürken granülasyon, telkâri, kakma ve mine üzere geçmişten gelen teknikler günümüz takı üretiminde varlığını sürdürüyor.