İnsan davranışlarının sırrı çözülüyor. Son ipucu sineklerin beyninden geldi

Bilim insanları, erkek ve dişi meyve sineklerinin beyinlerindeki ince farklılıkları birinci defa detaylı biçimde karşılaştırdı.

Erkek sineğin beynindeki 124 milyon hudut ilişkisini haritalayan araştırmacılar, küçük yapısal farklılıkların saldırganlık, kur yapma ve “aşk şarkıları” söyleme üzere davranışları nasıl şekillendirdiğini ortaya koydu.

Cambridge’deki bilim insanları, iki yıl evvel dişi meyve sineğinin beynini haritalamalarının akabinde bu kere erkek sineğin beynindeki her hudut hücresini ve ilişkiyi tahlil etti.

Elde edilen bilgiler üç boyutlu bir beyin ve sinir ağı haritasına dönüştürülerek dişi sineğin beyniyle karşılaştırıldı.

Cell mecmuasında yayımlanan araştırmaya nazaran erkek ve dişi sineklerin beyinlerindeki hücrelerin yaklaşık yüzde 95’i ortak.

Ancak geriye kalan sadece yüzde 5’lik kısım, iki cinsiyet arasında kıymetli davranış farklılıklarının ortaya çıkması için kâfi.

Araştırmanın ortak başyazarlarından Dr. Isabella Beckett, küçük farklılıkların davranışlarda büyük değişikliklere yol açabildiğini belirtti.

Bilim insanları bu farklılıkları bilhassa kur yapma, saldırganlık ve çiftleşme sırasında çıkarılan seslerle irtibatlı hudut devrelerinde tespit etti.

Erkek sinekler kur yaparken dişinin hareketlerini takip ediyor. Araştırmacılar, bu davranışı denetim eden beyin devrelerini incelediklerinde erkeklerde görsel takibi güçlendiren ek kontaklar bulunduğunu tespit etti.

Daha büyük bir farklılık ise saldırganlıkla ilişkili hudut devrelerinde ortaya çıktı.

Erkek sineklerin daha sık arbede etmesiyle irtibatlı olarak, beyinlerinde saldırganlığı yöneten devrelerin dişilere kıyasla çok daha yoğun biçimde ilişkilendiği görüldü.

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de erkek sineklerin çiftleşme sırasında çıkardığı seslerle ilgili oldu.

Erkek meyve sinekleri, dişilere kur yaparken kanatlarını titreştirerek kendilerine has bir ses, bir tıp “aşk şarkısı” çıkarıyor.

Araştırmacılar erkek sineklerin beyninde bu sesi üretmeye yarayan ve dişilerde bulunmayan özel bir sinir ağı tespit etti.

Çalışmanın müelliflerinden Dr. Philipp Schlegel, dişinin bu sesi beğenmesi halinde erkeğin yaklaşmasına müsaade verdiğini, çiftleşmeye hazır olmaması halinde ise erkeği fizikî olarak uzaklaştırabildiğini anlattı.

Bilim insanları, erkek ve dişi sineklerdeki bu üç davranış farkının iki temel gen tarafından yönlendirildiğini uzun müddettir biliyordu.

Ancak genlerin bu davranışları ortaya çıkarmak için beyinde tam olarak neyi değiştirdiği bugüne kadar görülememişti.

Yeni beyin haritaları sayesinde araştırmacılar birinci sefer bu genlerin oluşturduğu farklı hudut temaslarını direkt inceleyebildi.

Araştırmacılara nazaran bulgu, biyolojinin en kıymetli sorularından birine, “Genler davranışları nasıl etkiliyor?” sorusuna karşılık bulmak açısından kıymetli bir adım olabilir.

Araştırmacılar, çalışmanın erkekler ve bayanlar arasındaki davranış farklılıklarını açıklamadığının bilhassa altını çiziyor. İnsan davranışlarının sineklerden çok daha karmaşık olduğu vurgulanıyor.

Bununla birlikte araştırma, genetik farklılıkların hudut temaslarını nasıl değiştirdiğinin anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Bilim insanları bu sistemin daha düzgün anlaşılmasının, genetik faktörlerin rol oynadığı otizm spektrum bozukluğu ve şizofreni üzere durumlara ait araştırmalara katkı sağlayabileceğini düşünüyor.