İngiltere’de ‘köle ticareti’ tartışması alevlendi! Eski Başbakan Boris Johnson’dan kölelik itirafı: Büyükannem İstanbul’da satıldı

İngiltere’de son periyotta gündeme gelen kölelik tazminatı tartışmaları, eski Başbakan Boris Johnson’ın ailesinin öyküsü üzerinden katılmasıyla alevlendi.

KRAL 3. CHARLES ÖZÜR DİLEMEKTEN KAÇINMIŞTI

İngiltere Kralı 3. Charles’ın kölelik konusunda özür dilemekten kaçınmasının akabinde Başbakan Andy Burnham, ülkesinin köle ticaretindeki rolü sebebiyle resmi bir devlet özrü dilemeye açık olduğunu açıkladı.

Burnham, Karayip ülkelerine 40 milyon sterlinlik yardım teklifinde bulunurken kölelik tazminatı talep edenler, bu ölçünün “yetersiz” olduğunu açıkladı.

Burnham, İngiltere’nin geçmişteki köle ticareti sebebiyle nasıl bir telafi sağlayabileceğini kıymetlendirmek hedefiyle mağdur taraflarla bir yıl sürecek “yapılandırılmış bir diyalog” yürütme kelamı verdi.

“BÜYÜK BÜYÜK BÜYÜKANNEM KÖLE OLARAK SATILDI”

İngiliz hükümetinin Karayip ülkeleriyle başlattığı görüşmelere reaksiyon gösteren Eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson, Daily Mail’de yer alan yazısında “Ne büyük fiyasko! Ne aptalca!” değerlendirmesinde bulundu.

Kendi ailesinin de kölelik geçmişi bulunduğunu kaydeden Johnson, büyük büyük büyükannesinin İstanbul’da köle olarak satıldığını öne sürdü.

Kölelere ödenecek tazminatın yeni araba satın alınmasına harcanağını öne süren Johnson, 19. yüzyılda İstanbul’da köle olarak satılan Hanife Feride’nin kıssasını aktardı.

Johnson’ın kaleme aldığı yazıya nazaran, 19. yüzyılda İstanbul’da köle olarak satılan Çerkes kızı Hanife Feride, Rusya’nın Kafkasya’daki Çerkeslere yönelik sürgünü sırasında Karadeniz üzerinden İstanbul’a getirildi.

13 yaşındaki küçük kız, on gün süren seyahatin akabinde Kapalıçarşı’da satışa çıkarıldı. Lisanını bilmediği kşiler tarafıdnan incelenirken satıcılar, bölgedeki gelişmeler sebebiyle fiyatların düştüğünü biliyordu.

Johnson, kaleme aldığı yazıda şu tabirleri kullandı:

“Rus işgali sebebiyle Kafkasya’dan gelen Çerkes kölelerin sayısı artmıştı. Londra Post için İstanbul’dan hazırlanan periyodun bir haberinde, ‘Beyaz insan eti hiçbir vakit şu anki kadar ucuz olmamıştı’ tabiri kullanılmıştı. Gazete ayrıyeten ‘iyi ya da orta halli bir Çerkes kızının’ fiyatının 100 sterlinden 5 sterline kadar düştüğünü yazmıştı.”

Hanife Feride’nin güzel kalpli bir Türk bayan tarafından satın alındığını ve Türk bayan onu meskenine götürüldüğünü belirten Johnson, büyük büyük büyükannesinin bahtının bu gelişmeyle değiştiğini kaydetti.

Johnson, yazısında şöyle dedi:

“İyi kalpli bir Türk bayan onu satın alarak konutuna götürdü. Bayan, kıza eğitim verdi ve sonunda kendi oğluyla evlendirdi. O sırada başarılı bir iş adamı olan oğul 43 yaşındaydı ve eşini kaybetmişti. Genç kız ise şimdi 13 yaşındaydı. Küçük kızın hayatı değişti.”

Kız kardeşi Rachel ve kuzeni Sinan’ın araştırmalarına teşekkür eden Johnson, “Biz Johnson’lar kölelikten geliyoruz.” dedi.

BURNHAM’A GERİ ADIM ATMA ÇAĞRISI

Johnson yazısında, kölelikten etkilenen toplumların torunlarına kamu kaynaklarından tazminat ödenmesine karşı çıktı. Kendi ailesinin geçmişini örnek göstererek, bir kölenin torunu olduğu için kendisine para verilmesi talebinin de kabul edilemeyeceğini belirtti.

Yazısının sonunda Burnham’ın Karayip ülkeleriyle müzakere başlatma kararını eleştiren Johnson, Başbakanın bu teşebbüsten vazgeçmesi gerektiğini savundu. Burnham’a, süreç daha fazla ilerlemeden geri adım atma daveti yaptı.