İngiltere’de 10 yılda 7’nci başbakan. Starmer istifa etti, Burnham dönemi başlıyor

İşçi Partisi lideri Andy Burnham, Kral Charles tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilmesinin akabinde resmen İngiltere’nin yeni başbakanı oldu.

Keir Starmer’ın misyonundan ayrılmasıyla Başbakanlık Ofisi 10 Numara’ya taşınan 56 yaşındaki Burnham, birinci konuşmasında ülkenin karşı karşıya olduğu meselelere dikkat çekerek yeni hükümetin önceliklerini açıkladı.

Görevi devretmeden evvel Başbakanlık Ofisi önünde konuşan Keir Starmer, başbakanlık misyonunu yürütmenin “hayatının ayrıcalığı” olduğunu söyledi.

Starmer, “Görevimi tamamladım.” diyerek Burnham’a muvaffakiyetler diledi ve “Tam dayanağım onunla.” sözlerini kullandı. Akabinde Buckingham Sarayı’na giderek istifasını Kral Charles’a sundu.

Burnham ise hükümeti kurma vazifesini aldıktan sonra yaptığı birinci konuşmada İngiltere’nin karşı karşıya olduğu sıkıntılarla dürüst biçimde yüzleşmesi gerektiğini söyledi.

Yeni başbakan, daha istikrarlı ve sorumlu bir siyaset anlayışı izleyeceğini belirterek, hayat pahalılığıyla gayret, ekonomik büyümenin hızlandırılması ve kamu hizmetlerinin güzelleştirilmesini hükümetin temel öncelikleri arasında gösterdi.

Burnham, ülkeyi ve ekonomiyi tekrar yapılandırarak hayat maliyetlerini düşürmeyi ve refahı ülkenin tüm bölgelerine yaymayı hedeflediğini tabir etti.

Burnham’ın birinci kıymetli adımlarından biri yeni kabinesini oluşturmak olacak.

Özellikle Maliye Bakanlığı görevine kimin getirileceği Londra kulislerinde yakından takip edilirken, Enerji Bakanı Ed Miliband ile İçişleri Bakanı Shabana Mahmood’un ismi ön plana çıkıyor.

Burnham ise kabineyle ilgili spekülasyonlara prestij edilmemesi davetinde bulunarak şimdi kararını vermediğini söyledi.

İngiltere’de son 10 yılda başbakanlık koltuğu sık sık el değiştirdi.

2016 yılında David Cameron’ın Brexit referandumunun akabinde istifa etmesiyle vazifeye Theresa May geldi. May’in 2019’da ayrılmasının akabinde Boris Johnson başbakan oldu. Johnson’ın 2022’de istifası sonrası misyonu Liz Truss devraldı lakin Truss, sırf 49 gün misyonda kalarak ülke tarihinin en kısa müddet misyon yapan başbakanı oldu. Truss’ın yerine yeniden 2022 yılında Rishi Sunak getirildi.

Temmuz 2024 genel seçimlerini kazanan İşçi Partisi lideri Keir Starmer, 14 yıllık Muhafazakar Parti iktidarını sona erdirerek başbakanlık görevini üstlendi. Starmer’ın parti içindeki takviyesini kaybetmesi üzerine Temmuz 2026’da istifa etmesinin akabinde İşçi Partisi’nin yeni lideri Andy Burnham görevi devraldı. Burnham böylelikle, 2016’dan bu yana İngiltere’nin yedinci başbakanı oldu.

Andy Burnham, son yıllarda ülkenin en tanınan siyasetçilerinden biri haline geldi. Siyasete genç yaşta adım atan Burnham, 24 yaşında parlamento araştırmacısı, 28 yaşında özel danışman ve 31 yaşında milletvekili oldu.

Liverpool’da 1970 yılında doğan Burnham, Cheshire yakınlarındaki Culcheth köyünde büyüdü.

Telekomünikasyon mühendisi bir baba ile pratisyen tabip resepsiyonisti bir annenin çocuğu olan Burnham, 14 yaşında televizyondaki bir dramadan etkilenerek İşçi Partisine katıldı.

Everton taraftarı olan ve genç yaşta kriket oynayan Burnham, Cambridge Üniversitesinde İngilizce eğitimi aldı.

Milletvekilliği periyodunda Tony Blair ve Gordon Brown hükümetlerinde misyon alan Burnham, hazine müsteşarlığı, kültür bakanlığı ve sıhhat bakanlığı yaptı. Kültür bakanı olduğu dönemde, 97 Liverpool taraftarının öldüğü 1989 Hillsborough faciasının 20. yılı anma töreninde protesto edildi.

“KUZEYİN KRALI”

Belediye başkanlığı seçimini 2017 yılında yüzde 60’ın üzerinde oyla kazanan Burnham, 2021 yılında daha büyük bir farkla yine seçildi.

Kovid-19 salgını periyodunda bölgesel kısıtlamalar nedeniyle Muhafazakar Parti hükümetiyle karşı karşıya gelen Burnham, bu duruşuyla “Kuzeyin Kralı” lakabını aldı.

Belediye başkanlığı periyodunda otobüs hizmetlerini yine kamu denetimine alan “Bee Network” sistemini kurdu. Ayrıyeten konut üretimi ve ekonomik büyüme atılımlarına öncülük etti.

Yardımcısı Kate Green, Burnham’ın Büyük Manchester için net bir vizyonu olduğunu ve insanların günlük ömürlerine dokunacak işlere odaklandığını aktardı. Lakin Burnham, 2020 yılına kadar bölgedeki evsizliği bitirme vaadini yerine getiremedi.

Siyasi etraflarda Burnham, İşçi Partisinin “yumuşak sol” kanadıyla ilişkilendiriliyor. Belediye başkanlığı devriyle özdeşleşen “Manchesterizm” kavramı, iş dostu bir sosyalizm anlayışını tabir ediyor.

Burnham, bunun neoliberalizmin sonu manasına geldiğini belirtiyor. Bu yaklaşım, konut, su, güç ve ulaşım üzere temel kamu hizmetlerinin kamulaştırılmasını ve yetkilerin mahallî idarelere devredilmesini savunuyor.

Bu gelişme, onun mevzuyu kabineye taşımasını ve facia hakkında ikinci bir soruşturma açılmasını sağladı.

Burnham, 2010 ve 2015 yıllarında iki kez İşçi Partisi liderliğine aday oldu fakat seçilemedi. 2015’teki yarışı Jeremy Corbyn kazandı.

Burnham, Corbyn döneminde gölge içişleri bakanlığı yaptı ve 2017 yılında Büyük Manchester Belediye Başkanı olmak için bu misyonundan ayrıldı.

İşçi Partisi içindeki popülaritesi artarken Burnham, daha evvel Westminster’a dönmek istemiş ancak Starmer ve parti idaresi tarafından engellenmişti.

Fakat mahallî seçimlerdeki başarısızlığın akabinde milletvekili Josh Simons, Burnham’ın önünü açmak için Makerfield adaylığından çekildi. Ara seçimde oyların yaklaşık yüzde 55’ini alan Burnham, parlamentoya geri döndü.

Seçim kampanyası boyunca ülkedeki siyasi istikrarları gözeten Burnham, göç konusunda hükümete yakın bir tavır sergiledi.

Sığınmacıların kalıcı statülerinin sona erdirilmesi planını destekledi ve yerleşik statüsü olmayan göçmenlerin toplumsal yardımlardan yararlanabilmesi yönündeki eski davetlerinden geri adım attı.

Finans piyasalarındaki dalgalanmaların akabinde kamu harcamalarını sınırlayan bütçe kurallarına yönelik tenkitlerini hafifleten Burnham, İngiltere’nin Avrupa Birliği’ne yine katılması yönündeki geçmiş açıklamalarından da uzaklaştı.

Burnham, şimdi tüm ülkenin dikkatini çeken bir pozisyonda parlamentodaki misyonuna başlıyor.