İki üstün güçten işbirliği iletisi

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Lideri Şi Cinping’in Pekin’de gerçekleştirdiği kritik tepe, sıcak iletiler ve görkemli merasimlerle başladı lakin görüşmelerin merkezinde Tayvan, İran savaşı, teknoloji rekabeti ve global ticaret tansiyonu vardı. Büyük Halk Salonu’ndaki temaslarda iki önder karşılıklı olarak “yeni sayfa” iletisi verirken, Pekin idaresi Washington’a Tayvan konusunda sert ikazda bulundu. Beyaz Saray ise görüşmelerin akabinde yaptığı açıklamada ekonomik işbirliği, güç güvenliği ve İran başlıklarını öne çıkardı.

Trump, Tiananmen Meydanı’ndaki resmi karşılama merasiminin akabinde Şi ile birlikte kırmızı halıda yürüdü. Davul ve trompet sesleri eşliğinde gerçekleşen merasimde ABD ulusal marşı çalınırken Trump asker selamı verdi. İki başkan daha sonra Çin’in görkemli yasama binası Büyük Halk Salonu’nda heyetler ortası görüşmelere geçti.

‘BÜYÜK BİR LİDERSİNİZ’

Trump, açılış konuşmasında Şi’ye övgüler yağdırdı. Çin önderine hitaben “Büyük bir lidersiniz” diyen Trump, “Dostunuz olmak benim için bir onur. Zorluklarla karşılaştığımızda üstesinden gelmeyi bildik. Birlikte şahane bir geleceğimiz olacak” tabirlerini kullandı. Şi ise daha temkinli fakat stratejik bildiriler verdi. Çin ile ABD ortasındaki münasebetin “dünyadaki en değerli ikili ilişki” olduğunu söyleyen Şi, “Bu ilgiyi hakikat yönetmeli ve asla mahvetmemeliyiz. Çin ve ABD işbirliğinden yarar sağlar, çatışmadan ise ziyan görür. İki ülke rakip değil, ortak olmalıdır” sözlerini kullandı.

‘Şİ İRAN İÇİN TEKLİFTE BULUNDU’

Ancak basına kapalı görüşmede ton sertleşti. Çin devlet televizyonu CCTV’ye nazaran Şi, Trump’a “Tayvan sıkıntısının yanlış yönetilmesi halinde ABD ile Çin’in çatışmaya sürüklenebileceği” uyarısında bulundu. Çin lideri, “Tayvan sorunu Çin-ABD bağlantılarındaki en değerli meseledir” dedi.

Washington ise görüşmenin akabinde farklı başlıklara vurgu yaptı. Beyaz Saray açıklamasında Trump ile Şi’nin Amerikan şirketlerinin Çin pazarına erişiminin artırılması, Çin yatırımlarının ABD endüstrisine yönlendirilmesi ve ekonomik işbirliğinin genişletilmesini görüştüğü belirtildi. ABD Başkanı Trump da Fox News’a yaptığı açıklamada, “Devlet Başkanı Şi, (İran’la) bir mutabakat yapılmasını istiyor. Kendisi bir teklifte de bulundu, ‘Eğer rastgele bir formda yardımcı olabilirsem, yardımcı olmak isterim’ dedi. Kendisi, Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasını istiyor, bu kadar çok petrol satın alan herkesin onlarla (İranlılarla) bir cins ilgisi olduğu açıktır fakat o, rastgele bir halde yardımcı olabilirse olmak istediğini belirtti” tabirlerini kullandı. Öte yandan Trump, Şi’nin kendisine, “İran’a askeri takviye sağlamayacağı” konusunda garanti verdiğini tabir etti.

TRUMP ABD’YE DAVET ETTİ

Görüşmelerin akabinde Pekin’deki tarihi Gök Tapınağı’nı ziyaret eden iki önder, Çin imparatorlarının rahmet duası yaptığı tarihi yapının önünde birlikte fotoğraf verdi. Akşam saatlerinde ise Büyük Halk Salonu’nda devlet yemeğine katıldılar. Dev avizeler ve ABD-Çin bayraklarıyla süslenen salonda Şi, Trump’ın gururuna kadeh kaldırarak “Çin’in tekrar dirilişi ile Amerika’yı yine büyük yapma maksadı birlikte ilerleyebilir” dedi. Trump da iki ülke ortasındaki bağlantıyı ‘çok özel bir ilişki’ kelamlarıyla tanımladı.

KARŞILIKLI TİCARİ JESTLER

ABD heyetinde Elon Musk, Jensen Huang ve Tim Cook üzere isimlerin yer aldığı ziyarette karşılıklı ticari jest atılımları geldi. ABD’nin yaklaşık 10 Çinli şirkete Nvidia’nın en güçlü ikinci yapay zekâ çipini satın alma müsaadesi vermesi, teknoloji tansiyonunda denetimli yumuşama sinyali olarak değerlendirildi. Şi ise ABD’li şirket temsilcilerine “Çin’in dış dünyaya açılan kapıları daha da genişleyecek” derken, Pekin yüzlerce Amerikan sığır eti tesisinin ihracat lisansını yeniledi.