Hayat izi o tüpün içinde gizli. Mars’taki gizemli numune Dünya’ya getirilebilecek mi?

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) Mars’taki keşif aracı Perseverance, Dünya dışında ömür olup olmadığını kanıtlayabilecek leopar benekli bir kayadan aldığı numuneyle büyük bir sırrı hâlâ elinde tutuyor.

TEBEŞİR BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ BİR TÜPÜN İÇİNDE MUHAFAZA EDİLİYOR

Yüzeyden kaya örnekleri toplamak, bunları tahlil etmek ve geçmişten kalma mümkün ömür belirtileri aramak üzere 2021 yılında NASA tarafından Kızıl Gezegen’e indirilen gezgin keşif aracı Perseverance, iki yıl evvel Mars yüzeyindeki Jezero Krateri’nde yaptığı araştırmada, Neretva Vallis isimli vadideki kayalık bölgede “Sapphire Canyon” (Safir Kanyonu) (üstte küçük fotoğraf) ismi verilen bir taş örneğini alıp tebeşir büyüklüğündeki bir tüpün içinde korumaya almıştı.

Perseverance, Sapphire Canyon numunesini Temmuz 2024’te Cheyava Falls (Cheyava Şelaleleri) ismi verilen ok ucu halindeki leopar desenli bir kayadan (üstte) sondajla aldı. Kayanın etrafındaki çamur taşları da muhtemelen eski mikroskobik ömür tarafından oluşturulmuş ögelerle kaplıydı.

Perserverance takımından Adrian Broz, bu ayırt edici özelliklerin ömrün varlığıyla mı yoksa ömür gerektirmeyen kimyasal yahut jeolojik süreçler yoluyla mı oluştuğunu belirlemek için tek yolun bu numuneleri Dünya’ya geri getirmek olduğunu söylüyor.

3 milyar yıldan daha uzun bir müddet evvel Jezero Krateri’ndeki eski bir göle akan ırmakların şekillendirdiği bir vadi olan Neretva Vallis, geçmişte su tarafından oluşturulmuş yahut değiştirilmiş ve hayat ispatlarını müdafaa bahtı en yüksek olan kayaları aramak gayesiyle adeta biçilmiş kaftan olduğu olduğu için, Perseverance Şubat 2021’de bilhassa bu kurumuş göl yatağına indirilmişti.

Perseverance bilim grubu, Sapphire Canyon numunesinin, (üstte), robot gezginin keşfetmesini umdukları kaya çeşidinin tam olarak birebiri olduğunu söylemişlerdi.

Bu özel kesim hala, öteki 33 numuneyle birlikte Perseverance’ın şasisi içindeki bir tüpte koruma ediliyor.

Asıl sorun, ayrıntılı halde incelenebilmeleri için bütün bu numunelerin Dünya’ya nasıl geri getirileceği…

CNN’de Ashley Strickland imzasıyla yayımlanan haberde, Perserverance grubundan Adrian Broz’un, “Sanırım birinci kere Mars’ta ‘potansiyel bir biyolojik iz’ olarak nitelendirilebilecek bir şey bulduk.” diye tanımladığı bu numunenin geri getirilmesine yönelik planların şu an için rafa kaldırıldığından bahsediliyor.

Bu numunenin gezegenimize asla ulaşamayabileceği, en azından bunun yakın vakitte pek mümkün görülmediği belirtilen haberde, Mars’tan toplanan numuneleri geri getirmek üzere NASA ve Avrupa Uzay Ajansı’nın ortak teşebbüsü olan “Mars Numune Geri Getirme” programının yüksek maliyeti ve karmaşık tasarımı sebebiyle yoğun tenkitlere maruz kaldığı hatırlatıldı. Milyarlarca dolar yatırımdan sonra NASA’nın 2024 yılında programı yine değerlendirmeye aldığı ve en sonunda külliyen iptal ettiği vurgulandı. Şu anda da ortada bu programa net bir alternatif görünmüyor.

NASA, temmuz ayında yaptığı bir açıklamada, “Perseverance’ın örnekleri Mars’ta inançlı bir halde koruma ediliyor. NASA ise özgün Mars Numune Geri Dönüş planına nazaran daha kolay ve daha uygun bütçeli yaklaşımlar sunabilecek; aralarında mümkün ticari yahut memleketler arası katkıların da yer alabileceği bir dizi potansiyel geri dönüş seçeneğini araştırıyor.” sözlerini kullanmıştı.

NASA yetkilileri bu bahiste da şimdi ileriye dönük bir yol haritası açıklamış değil.

Yapımı ve fırlatılması yaklaşık 2,4 milyar dolara mal olan Perseverance, Kızıl Gezegen’de hayat belirtisi olup olmadığını gösterecek bu numune üzerinde tahliller yapacak donanıma sahip değil.

Yine Perseverance takımı üyelerinden biri olan Dr. Briony Horgan, “Bu çalışmaları yapmaya ve ipuçları elde etmeye devam edebiliriz fakat bu numuneleri geri getirene kadar asla kesin olarak bilemeyeceğiz.” derken, Dünya dışında hayat olup olmadığını ya da Dünya’nın sahiden eşsiz olup olmadığını anlamak için en güzel talihin bu numuneler olduğunu belirtiyor.