Güney Afrika ile ABD arasında toprak ıslahatı tansiyonu. Elçi üçüncü defa bakanlığa çağrıldı

Güney Afrika Cumhuriyeti, ABD’nin Pretoria Büyükelçisi Leo Brent Bozell III’ü misyondaki dokuzuncu ayında üçüncü sefer Dışişleri Bakanlığına çağırdı.

Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığından (DIRCO) üst seviye bir yetkili, AFP ve Reuters haber ajanslarına yaptığı açıklamada, dün gerçekleştirilen bu resmi teşebbüsün (demarche) Bozell’in diplomatik teamüllere uymayan tavrını açıklığa kavuşturması maksadıyla yapıldığını belirtti.

Aynı yetkili, misyona şubat ayında başlayan bir büyükelçinin dokuz ay içinde üç kez bakanlığa çağrılmasının bir rekor niteliği taşıdığını lisana getirdi.

Bozell birinci olarak misyona başlamasından üç hafta sonra, Mart ayında Güney Afrika yargısını ve ülkenin tarihî bağlamını zedelediği belirtilen açıklamaları sebebiyle bakanlığa çağrılmıştı.

ABD elçisinin son olarak bakanlığa çağrılmasına, mahallî medyaya verdiği ve hükümeti amaç alan bir dizi mülakat münasebet gösterildi.

Bozell bu röportajlarda Pretoria idaresinin Washington’ın dertlerini gereğince gidermediğini savunmuş, sabırsız bir ton kullanarak Güney Afrika üzerindeki baskının artabileceğini söz etmişti.

İki ülke arasındaki diplomatik gerilim, Donald Trump’ın ABD başkanlığı koltuğuna oturmasıyla derinleşti.

Beyaz azınlık iktidarının sona ermesinden 30 yıl sonra siyah nüfusun maruz kaldığı derin eşitsizlikleri gidermeye dönük Güney Afrika siyasetleri, iki başşehir arasında temel tartışma başlıklarından birini oluşturuyor.

Özellikle iş dünyasında siyahların güçlendirilmesini öngören yasal düzenlemeler ve mülkiyeti yüklü olarak beyazların elinde kalan toprakların kullanımına yönelik ıslahatlar Washington’ın itirazlarına yol açıyor.

Washington idaresi, 16 Eylül’de ırka dayalı ayrımcılığı teşvik eden, şiddeti kışkırtan yahut Güney Afrika’da tazminatsız toprak kamulaştırılmasına taban hazırlayan bireylere vize kısıtlaması getirildiğini duyurmuştu.

Güney Afrika’nın ABD müttefiki İsrail aleyhine Uluslararası Adalet Divanında açtığı soykırım davası da taraflar arasındaki arayı açan bir öbür dış siyaset başlığı oldu.

Donald Trump, Güney Afrika’daki beyaz Afrikanerlerin sistematik zulme uğradığı yönündeki argümanları gündemde tutuyor.

İstatistiklere nazaran beyaz Güney Afrikalılar siyah yurttaşlara kıyasla ortalama olarak daha yüksek gelire sahip ve istihdam oranları da daha yüksek düzeyde seyrediyor.

Trump vazifeye geldikten sonra Güney Afrika’ya sağlanan yardımları kesmiş, Güney Afrika’nın Washington Büyükelçisini hudut dışı etmiş ve Oval Ofis’te görüştüğü Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa’ya tepki göstermişti.

Washington, ülkedeki beyaz Afrikanerleri kabul etmek üzere geçen yıl özel bir mülteci kabul programı da başlattı.

Güney Afrika Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, iki ülke arasındaki ayrışmaların süregiden görüşmeler kapsamında ele alındığını belirterek tarafların mevcut problemleri çözme konusunda kararlılık taşıdığını tabir etti.

Pretoria idaresi diyaloğu sürdürme iradesine sahip olduğunu vurgularken ulusal egemenliğine hürmet gösterilmesi gerektiğini ve tarihî adaletsizliklerin giderilmesi üzere iç önceliklerden taviz verilmeyeceğini yineliyor.