Fahri Korutürk’ten Adnan Menderes’e… Türkiye’nin NATO arşivi erişime açıldı

Sinema Genel Müdürlüğü, NATO arşivlerini açtı.

Kültür ve Turizm Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Sinema Genel Müdürlüğü tarafından erişime açılan arşivde 1952-1959 yılları arasında çekilen Türkiye’nin NATO içerisindeki diplomatik, askeri ve siyasi faaliyetlerini belgeleyen çok sayıda tarihi kayıt bulunuyor.

Arşivin öne çıkan kayıtları arasında periyodun Başbakanı Adnan Menderes’in 16-19 Aralık 1957 tarihlerinde Fransa’nın başşehri Paris’te düzenlenen NATO Hükümet Başkanları Toplantısı’na katıldığı imajlar yer aldı.

Soğuk Savaş’ın kritik doruklarından biri olarak kabul edilen toplantıda Sovyetler Birliği’nin artan askeri ve teknolojik kapasitesi, NATO’nun caydırıcılık gücünün artırılması ve üye ülkeler arasındaki siyasi iş birliğinin güçlendirilmesi ele alındı.

Görüntülerde, Menderes’in NATO başkanlarıyla gerçekleştirdiği temaslar, Fransa Başbakanı Felix Gaillard ile görüşmesi, NATO Karargahı ziyareti ve Türk heyetinin diplomatik temasları yer aldı. Zirvede, Menderes’e Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu’nun eşlik ettiği görülüyor.

Arşivde ayrıyeten, Türkiye’nin NATO’ya katıldığı 1952 yılına ilişkin imajlar de bulunuyor. Atlantik Konseyi Toplantısı sonrasında Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü’nün yaptığı kıymetlendirme konuşmasını içeren kayıtlar, Türkiye’nin NATO üyesi olarak memleketler arası platformlarda birinci kere temsil edildiği dönemi belgelemesi açısından tarihi değer taşıyor.

Kayıtlarda dönemin diplomatik protokolü, milletlerarası basın nizamı ve Türkiye’nin Soğuk Savaş’ın birinci yıllarında izlediği dış siyaset yaklaşımına ait ayrıntılar da yer aldı.

İLK ORTAK NATO TATBİKATLARI

Film arşivinde, 1953 yılında Güneydoğu Avrupa’da gerçekleştirilen NATO hareketlerine ait manzaralar de bulundu. Türkiye, Yunanistan ve İtalya başta olmak üzere NATO’nun güney kanadındaki müttefik ülkelerin katıldığı tatbikatlar, Türkiye’nin NATO bünyesinde yer aldığı birinci müşterek askeri faaliyetlerden biri olarak öne çıktı.

Türkiye ile Yunanistan’ın NATO üyeliğinin akabinde iki ülke deniz kuvvetleri kumandanları arasında gerçekleştirilen resmi ziyaretlere ait imgeler de yer aldı. Ortak tatbikat hazırlıkları ve askeri uyuma yönelik temasların, NATO standartlarının uygulanması ve müttefik kuvvetlerin birlikte vazife yapabilme yeteneğinin geliştirilmesine katkı sunduğu belirtildi.

“NATO GÖKLERDE” FİLMİ

Sinema Genel Müdürlüğü arşivinde NATO Enformasyon Servisi tarafından hazırlanan ‘NATO Göklerde’ isimli sinema de yer aldı. Üretimde askeri ve sivil havacılık arasındaki uyum, hava alanının ortak kurallarla idaresi, uçuş güvenliği, radar sistemleri ve NATO’nun hava savunma anlayışı devrin bakış açısıyla anlatılıyor.

KORUTÜRK’ÜN GÖRÜNTÜLERİ YAYINLANDI

Arşivin dikkat çeken kayıtlarından biri de NATO’nun kuruluşunun 10’uncu yılı hasebiyle 1959’da düzenlenen merasime ait manzaralar oldu. Koramiral Fahri Korutürk’ün katıldığı merasime ilişkin imgeler birinci kere yayımlanırken, kayıtlar daha sonra Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Cumhurbaşkanlığı vazifelerini üstlenecek Korutürk’ün NATO bünyesindeki faaliyetlerine de ışık tutuyor.

ARAŞTIRMACILAR VE KAMUOYUNUN ERİŞİMİNE AÇILDI

Sinema Genel Müdürlüğü tarafından erişime açılan tarihi sinema arşivinin, Türkiye’nin NATO üyeliğinin birinci yıllarına, Soğuk Savaş periyodundaki diplomatik ve askeri faaliyetlerine, memleketler arası temsiline ve ittifak içindeki rolüne ait değerli görsel dokümanları araştırmacılar ve kamuoyuyla buluşturduğu belirtildi.