Düşen F-15’in pilotu her şeyi anlattı: Gökyüzündeki ‘denizanası’ sırrı! Bu İran’ın kapalı silahı mı?

ABD merkezli CNN’in bahse yakın kaynaklara dayandırdığı haberine nazaran, olayın akabinde gerçekleştirilen istihbarat sorgusunda konuşan F-15 pilotu, İran semalarında daha evvel karşılaşmadığı bir insansız hava aracı formasyonu gördüğünü anlattı. Kelam konusu tabirler, ABD savunma ve istihbarat kurumlarında İran’ın askerî kapasitesine ait yeni soru işaretlerini beraberinde getirdi.

Pilotun anlattığı olayın doğrulanması halinde bunun İran’ın insansız hava aracı teknolojisinde kıymetli bir sıçrama manasına gelebileceği bedellendiriliyor. Pekala, neler oldu?

‘BİRBİRİNE BAĞLI ÜZERE HAREKET EDİYORLARDI’

Pilotun verdiği bilgiler hakkında direkt bilgi sahibi olan ve kimliğinin açıklanmasını istemeyen bir kaynak, pilotun gördüğü görüntüyü şöyle aktardı:

“Birbirine bağlı ve tek bir beden üzere hareket eden çok sayıda insansız hava aracı vardı. Daha büyük insansız hava araçlarının altında, bacakları andıran biçimde daha küçük araçlar bulunuyordu. Manzara tam manasıyla sıra dışıydı.”

Pilotun gökyüzünde adeta denizanasını andıran sıra dışı bir İHA formasyonu gördüğünü aktaran bir öbür kaynak ise, kelam konusu görüntüyü pilotun ‘havada hareket eden bir insansız hava aracı mayın tarlası’ olarak tanımladığını belirtti. Kaynaklara nazaran İHA’lar sadece tıpkı bölgede uçmuyordu; senkronize hareket ediyor, yön değiştiriyor ve adeta merkezi bir komut sistemi tarafından yönetiliyormuş izlenimi veriyordu.

Bu durum, son yıllarda dünya genelinde üzerinde yoğun formda çalışılan ‘drone swarm’ yani sürü İHA teknolojilerinin daha gelişmiş bir versiyonu olabileceği yorumlarına yol açtı.

F-15’İN DÜŞÜRÜLMESİNDE ROL OYNAMIŞ OLABİLİR Mİ?

ABD ordusunun yürüttüğü teknik inceleme şimdi sonuçlanmasa da birinci değerlendirmeler, pilotun gördüğünü sav ettiği İHA sürüsünün savaş uçağının düşürülmesinde dolaylı yahut direkt rol oynamış olabileceğine işaret ediyor.

Konuya yakın iki kaynak, birinci raporlarda İran’ın kullandığı insansız hava araçlarının Amerikan savaş uçağının tespit edilmesi, takip edilmesi yahut gaye alınmasında tesirli olmuş olabileceğinin değerlendirildiğini belirtti. Fakat soruşturmanın devam ettiği ve şu basamakta kesin bir sonuca ulaşılmadığı vurgulanıyor. F-15’in düşürülmesi tıpkı vakitte çatışmalar sırasında İran üzerinde vurulan birinci Amerikan savaş uçağı olarak da kayıtlara geçti.

İSTİHBARAT KURUMLARI İKİYE BÖLÜNDÜ

Pilotun anlattıkları, ABD istihbarat kurumları içerisinde de görüş ayrılıklarına sebep oldu. Birtakım yetkililer pilotun aktardığı bilgilerin son derece değerli olduğunu ve İran’ın yeni jenerasyon bir teknolojiye sahip olabileceğini düşünürken, kimileri ise tabirlerin temkinli kıymetlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Bunun en değerli sebebi, pilotun düşüş sırasında beyin sarsıntısı geçirmiş olması. Kaynaklara nazaran bu olay, pilotun İran savaşında ikinci sefer vurularak düşürülmesi manasına geliyor.

Daha evvel çatışmaların birinci devirlerinde Kuveyt güçleri tarafından gerçekleştirilen dost ateşi sonucu düşürülen Amerikan uçaklarından birinde de tıpkı pilotun bulunduğu öğrenildi. Bu sebeple birtakım istihbarat yetkilileri pilotun müşahedelerinin travma sonrası etkilenmiş olabileceği ihtimalini de kıymetlendiriyor. Sorgulamaya katılan vazifelilerden kimilerinin pilota direkt şu soruyu yönelttiği bildirildi:

“Gördüğünüzü söylediğiniz şeyden sahiden emin misiniz?”

BU, İRAN’IN BİLİNMEYEN BİR YETENEĞİ Mİ?

ABD istihbarat etraflarında tartışılan temel soru ise İran’ın bugüne kadar bilinmeyen gelişmiş bir askerî kapasiteyi alana sürüp sürmediği. Uzmanlar üç farklı ihtimal üzerinde duruyor.

* Bunlardan ilki İran’ın operasyonel hale getirdiği gelişmiş bir ağ temaslı İHA sistemi kullanmış olması.

* İkinci ihtimal, kelam konusu teknolojinin şimdi test kademesinde bulunması ve pilotun bu denemelerden birine tanıklık etmiş olması.

* Üçüncü ve daha temkinli yaklaşım ise pilotun yaşadığı travmanın algısını etkilemiş olabileceği yönünde.

ABD Hava Kuvvetleri bahse ait soruları ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na yönlendirirken, Merkez Komutanlığı ise argümanlar hakkında direkt açıklama yapmadı. Ulusal İstihbarat Yöneticiliği Ofisi de hususa ait yorum talebine cevap vermedi.

ÇİN VE RUSYA AYRINTISI DİKKAT ÇEKİYOR

Konuya yakın kaynaklar, pilotun tanım ettiği sistemin, tek bir operatörün birebir anda çok sayıda insansız hava aracını koordine edebilmesine imkân tanıyan gelişmiş bir ağ irtibatlı denetim teknolojisine dayandığını belirtiyor. Bu teknoloji sayesinde tek bir operatör yahut komuta merkezi tıpkı anda çok sayıda insansız hava aracını yönlendirebiliyor. Böylelikle araçlar birbirleriyle data paylaşarak ortak hareket edebiliyor. ABD istihbaratının mevcut değerlendirmelerinde İran’ın bu düzeyde bir sisteme sahip olduğuna dair kesin bulgular bulunmuyor.

Bununla birlikte son yıllarda İran’ın insansız hava aracı programını geliştirmek için Rusya ve Çin ile teknoloji paylaşımı yaptığına yönelik çeşitli raporlar bulunuyor. Savunma uzmanları hem Rusya’nın hem de Çin’in misal ağ tabanlı sürü İHA teknolojileri üzerinde çalıştığını ve makul kapasitelere ulaştığını pahalandırıyor.

BÖLGESEL GÜVENLİK AÇISINDAN TELAŞ VERİCİ

İran, muahede sürecinden evvelki son haftalarda yaşanan çatışmalar boyunca ABD ve İsrail güçlerine karşı yoğun halde insansız hava araçları kullandı. Tahran idaresi ayrıyeten Körfez bölgesindeki kimi maksatlara karşı da İHA kapasitesini kıymetli bir caydırıcılık ögesi olarak öne çıkardı. Uzmanlara nazaran İran’ın ağ ilişkili sürü İHA teknolojisine sahip olduğunun doğrulanması, bölgedeki askerî istikrarlar açısından değerli sonuçlar doğurabilir.

İHA savaşları ve savunma modernizasyonu alanında çalışan uzmanlardan Emma Bates CNN’e verdiği demeçte bu cins sistemlerin oluşturduğu tehdide dikkat çekerek, koordineli çalışan insansız hava araçlarına karşı tesirli savunma sistemleri geliştirmenin son derece maliyetli olacağını söyledi.

Bates, senkronize hareket eden ve makul bir formasyonu koruyabilen İHA sürülerinin çağdaş savaş alanlarında değerli avantaj sağlayabileceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Eğer bu sistemler belli bir formu koruyabiliyor, üzerlerinde patlayıcı taşıyabiliyor ve birinci ataktan sonra misyonlarını sürdürebilecek yedek kapasitelere sahip oluyorsa, bu son derece gelişmiş bir askerî yetenek manasına gelir.”

MÜRETTEBAT İKİ ŞAHISTAN OLUŞUYORDU

Düşürülen F-15 savaş uçağında bir pilot ile bir silah sistemleri subayı bulunuyordu. Uçağın vurulmasının akabinde her iki işçi de fırlatma koltuklarını kullanarak uçaktan ayrıldı. ABD güçleri olayın çabucak akabinde geniş çaplı bir arama-kurtarma operasyonu başlattı.

Pilot, düştükten birkaç saat sonra kurtarılırken, silah sistemleri subayı için çok daha güçlü bir süreç başladı. İran’ın dağlık bölgelerine inen subay, bir günden uzun müddet boyunca İran güvenlik güçlerinden kaçmayı başardı. Daha sonra gerçekleştirilen özel operasyonla inançlı formda bölgeden çıkarıldı. Yetkililer, silah sistemleri subayının da pilotun gördüğünü söylediği sıra dışı İHA oluşumuna tanıklık edip etmediğinin şimdi netlik kazanmadığını tabir ediyor.

KURTARMA OPERASYONU SIRASINDA BİR UÇAK DAHA DÜŞÜRÜLMÜŞTÜ

Kurtarma çalışmaları devam ederken bölgede misyon yapan ikinci bir Amerikan savaş uçağının da vurulduğu ortaya çıktı. Yetkililerin verdiği bilgilere nazaran bir A-10 akın uçağı operasyon sırasında düşürüldü. Fakat pilot, İran hava alanının dışına ulaşmayı başararak inançlı bölgede fırlatma koltuğunu kullandı ve olaydan sağ kurtuldu. Bu gelişme, kurtarma faaliyetlerinin ne kadar yüksek risk altında yürütüldüğünü gözler önüne serdi.