Dünyanın en eski ve en büyük açık hava çarşılarından biri: Kemeraltı

İzmir’in kalbi nerede atıyor diye sorsanız, Kemeraltı derim. Çocukluğumun en heyecanlı günleri burada geçti. Annem uzun bir liste hazırlardı. Konutta eksik ne varsa tek tek yazardı. Ben bilirdim ki yakında Kemeraltı’na gidiyoruz. Ne ararsanız Kemeraltı’nda bulunurdu.

Bugün dünyanın dört bir yanında seyahat ediyorum. Sayısız tarihi çarşı gezdim. Ancak dönüp dolaşıp beni birebir heyecanla karşılayan yer tekrar Kemeraltı… Dar sokaklarına her girdiğimde çocukluğuma dönüyorum. Yıllar geçtikçe fark ettim ki Kemeraltı yalnızca bir alışveriş merkezi değilmiş, dev bir gastronomi mabediymiş. Çocukluğumun en hoş pideleri, balık ekmekleri, dönerleri burada yenirdi.

Kemeraltı’nın bugün hâlâ ayakta duran ruhunu anlamak için biraz geçmişe gitmek gerekiyor. Bu bahiste yıllarını İzmir’e ve Kemeraltı’na tanıklık ederek geçiren gazeteci Sökmen Talay’la konuştum. Anlattıkları, benim çocukluk anılarımla da teğe bir örtüşüyor. Bir vakitler Alsancak bugünkü kadar tanınan değilken, İzmir’in gerçek merkezi Kemeraltı’ydı. Kentin sosyetesi de, esnafı da, öğrencisi de burada buluşurdu. Birinci, İkinci ve Üçüncü Beyler sokakları periyodun en hareketli noktalarıydı. Süleyman Ferid Eczacıbaşı’nın ürettiği Altın Damlası kolonyasının kokusu çarşıya yayılır, Şekerci Ali Galip’in önünde kuyruklar oluşurdu.

Kemeraltı başlı başına bir gastronomi dünyasıydı. Petek Döner, Kemeraltı Börekçisi, Şükran Lokantası, Ekmekçibaşı, Bodrum Meyhanesi, Mennan Pastanesi ve Güven Lokantası üzere yerler sadece yemek yenilen yerler değil, İzmir’in toplumsal hayatının da merkezleriydi. Vakit içinde kent büyüdü, alışveriş alışkanlıkları değişti. Lakin Kemeraltı’nın en değerli özelliği hiç kaybolmadı: Nesilden nesle aktarılan ustalıklar ve ayakta kalmayı başaran esaslı esnaf kültürü.

Önemi adresler

Son yıllarda Kemeraltı’nın ismini dünya gastronomi haritasına taşıyan en kıymetli adreslerden biri Ayşa Boşnak Börekçisi. Michelin Rehberi’nin Bib Gourmand kategorisine aldığı yer, Boşnak ve Osmanlı mutfağının örneklerini sunuyor.

Kemeraltı’nda güne erken başlamak isteyenlerin birinci adresi kahvaltı salonları. Unbeyi Katmer, sıcak katmeri ve serpme kahvaltısıyla öne çıkıyor. Klâsik kahvaltı kültürünü yaşatan adreslerden biri de Konya Mandırası Kahvaltı Salonu.

Kemeraltı denince akla birinci gelenlerden biri taş fırın pidelerinin kokusu. 600 yıla yaklaşan geçmişiyle Haktanır Pide birinci sırada geliyor. Bir mühlet hizmete ara verdiğinde tüm İzmir’in konuştuğu, yine açıldığındaysa adeta bayram havası yaşatan bu efsanevi yerin önünde hâlâ kuyruklar oluşuyor. Kemeraltı müdavimlerinin vazgeçilmez adreslerinden biri olan Numan Pide’ye de listede kesinlikle yer vermeli.

Esnafın öğlen masası: Kemeraltı’nın ruhunu anlamak isteyenlerin öğlen saatlerinde bir esnaf lokantasına oturması kural. Tarihi Kemeraltı Lokantası yaklaşık 70 yıldır Ege mutfağının klasiklerini servis ediyor. Güven Lokantası 1939’dan bu yana hizmet veriyor. Mahmut Usta Esnaf Lokantası’ysa kuzu etli şevketibostan, işkembeli nohut ve kelle paça çorbasıyla tanınıyor.

Köftenin üç silahşoru: Hisarönü’ndeki Köfteci Mehmet Irmak, onlarca yıldır değişmeyen kimseye söylemediği reçetesiyle özel bir yer. Köfteci Murat ve Köfteci Okan da bölgenin sevilen köftecileri arasında.

Gelenekten geleceğe: Son yıllarda Kemeraltı’nda klâsik mutfağı yine yorumlayan işletmeler dikkat çekiyor. Bunlardan biri Zırhdeli Kemeraltı; Anadolu kebap kültürünü çağdaş sunumlarla buluşturuyor.

Kumrunun tahtı: Kumrucu Apo yıllardır ziyaretçilerini ağırlıyor. Son periyotta öne çıkan Kumrucu Sadoo, farklı yorumlarıyla dikkat çekiyor. Müdavim de kısa müddette ilgi gören adreslerden biri.

Tatlı nostaljisi: Meşhur Hisarönü Şambalicisi, 1942’den beri İzmir’e has şambali tatlısını yaşatan en kıymetli adreslerden…

Kahve: Kızlarağası Hanı’ndaki Kumda Kahve, çarşının en çok fotoğraflanan duraklarından. Yeni jenerasyon kahve meraklılarının uğradığı adreslerden Kahve Deryası Kemeraltı ve çarşının nostaljik atmosferini yaşatan Feti’nin Yeri’yse geçmişle günümüz arasında köprü kuruyor.

İzmir’e döndüğümde yolum kesinlikle buraya düşüyor. Zira kimi yerler yalnızca bir çarşı değildir, insanın kalbine yazılır. Kemeraltı da benim çoçukluğumun sıcaklığının bugünlere taşındığı, İzmir’le güçlü bir bağ kurduğum en kıymetli durak.