Dünyanın en dehşetli hapishanesine girdi: ‘Burası yaşayan ölüm!’ İçeride gördükleri şoke etti

İngiliz televizyon sunucusu Richard Madeley, El Salvador’daki dünyanın en sert cezaevi olarak gösterilen Terörle Gayret Gözaltı Merkezi’ne (Centro de Confinamiento del Terrorismo / CECOT) girerek memleketler arası kamuoyunda büyük yankı uyandıran bir belgesele imza attı. ‘Dünyanın Mega Hapishanesinin İç Yüzü’ isimli imal kapsamında Tecoluca’daki yüksek güvenlikli tesise erişim müsaadesi alan Madeley, gördüklerini ‘yaşayan ölüm’ kelamlarıyla tanımladı.

El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele’nin çetelere karşı yürüttüğü sert güvenlik siyasetinin simgesi haline gelen CECOT, bugün sırf Latin Amerika’nın değil, dünyanın en tartışmalı hapishanelerinden biri olarak kabul ediliyor. Binlerce mahkûmun ağır güvenlik tedbirleri altında tutulduğu tesis, son devirde ABD’den hudut dışı edilen hatalılar için de kritik bir merkez haline geldi.

‘HİÇBİR ŞEY BU GÖRÜNTÜYE HAZIRLAYAMAZ’

Richard Madeley, cezaevine birinci giriş anında yaşadığı şoku şu sözlerle anlattı:

“Hiçbir şey, katiyen hiçbir şey, sizi yerden tavana kadar uzanan parmaklıkların ardında tıkıştırılmış halde duran 3 bin kel başlı adamın imajına hazırlayamaz.”

Madeley’nin aktardığına nazaran mahkûmlar, dört katlı metal ranzaların bulunduğu beton hücrelerde tutuluyor. Hücrelerde yatak bulunmuyor; sırf ince pamuklu çarşaflar kullanılıyor. Cezaevindeki ışıklar ise günün 24 saati açık tutuluyor ve hiçbir vakit kapatılmıyor. Mahkûmların tamamı sırf şort giyiyor, başları büsbütün tıraş ediliyor ve dış dünyayla temasları kesiliyor. Cezaevinde aile ziyareti, televizyon, kitap, gazete, mecmua ya da internet erişimi bulunmuyor.

Madeley, içerideki hayatı şöyle özetledi:

“Kesinlikle yapacak hiçbir şeyleri yok. Atölye yok, kütüphane yok, eğitim yok, rehabilitasyon programı yok. Günlerce ranzalarında oturup dışarı bakıyorlar.”

GÜNDE YALNIZCA 30 DAKİKA HÜCRE DIŞINA ÇIKIYORLAR

Belgeselde yer alan bilgilere nazaran CECOT’taki mahkûmlar günün 23,5 saatini hücrelerinde geçiriyor. Yalnızca yarım saatlik kısa idman müddeti için dışarı çıkarılıyorlar ve bu süreçte de ağır güvenlik tedbirleri uygulanıyor. Tüm yemeklerini hücrelerinde yiyen mahkûmların toplumsal temas kurmasına neredeyse hiç müsaade verilmiyor. Cezaevi idaresi, içeride mutlak disiplin siyaseti uyguluyor.

Madeley, gördüğü tabloyu şu sözlerle anlattı: “Bu hapishanede herkes ölecek. Bu yaşayan bir vefat.”

ÇETE ŞİDDETİNİN DEHŞET VERİCİ GÖRÜNTÜLERİ

Belgesel çekimleri sırasında Madeley’ye, El Salvador’daki çetelerin geçmişte işlediği vahşeti gösteren son derece rahatsız edici görüntüler da izletildi. İmajlarda, yol emekçilerinin toplu halde pala ile infaz edildiği sahnelerin bulunduğu belirtildi.

Sunucu, bu imajların akabinde CECOT hakkındaki fikirlerinin vakit içinde değiştiğini söyledi. Birinci etapta hapishanedeki sert şartlardan rahatsız olduğunu belirten Madeley, daha sonra çete üyelerinin işlediği hataları öğrendikçe farklı bir bakış açısı geliştirdiğini söz etti:

“Orada hapsedilen gangsterlerin sıradan insanlara neler yaptığını öğrendikçe kanılarım değişti. Bu hatalılar hiç elbet sadist, psikopat katiller ve tecavüzcüler.”

İLK GÜN HUDUT DIŞI EDİLME TEHLİKESİ

Madeley, belgesel grubunun cezaevi idaresiyle alaka kurmakta önemli zorluk yaşadığını da anlattı. Hapishane şartlarına ait yönelttiği sert soruların neredeyse çekimlerin iptal edilmesine neden olduğunu belirtti. Fakat daha sonra tarafsız gazetecilik yaptıklarını cezaevi yetkililerine kabul ettirdiklerini söz eden Madeley, El Salvador’da kaldığı müddet boyunca ülkenin güvenlik dönüşümünü daha yakından gözlemleme fırsatı bulduğunu söyledi.

EL SALVADOR’DA ÇETE SİSTEMİ NASIL DEĞİŞTİ?

Bir devir dünyanın en tehlikeli ülkelerinden biri olarak gösterilen El Salvador, yıllarca MS-13 ve Barrio 18 üzere acımasız çetelerin denetimi altında yaşadı. Ülkede gasp, cinayet, insan kaçakçılığı ve uyuşturucu ticareti günlük hayatın modülü haline gelmişti. Resmî datalara nazaran El Salvador, yakın geçmişte 100 bin bireyde 106 cinayet oranıyla dünyanın en yüksek cinayet oranlarından birine sahipti.

Ancak 2019’da göreve gelen Devlet Başkanı Nayib Bukele, ülke genelinde sert güvenlik operasyonları başlattı. Mart 2022’de ise ülke tarihinin en büyük cezaevi projesi olan CECOT’un inşa edilmesi buyruğunu verdi. Bir yıl içinde tamamlanan dev tesis, bugün Bukele idaresinin ‘çetelere karşı sıfır tolerans’ siyasetinin merkezi haline geldi.

40 BİN KİŞİLİK DEV HAPİSHANE

57 dönümlük alana kurulu CECOT’un toplam kapasitesi 40 bin mahkûm olarak açıklandı. Tesis sekiz büyük alandan oluşuyor. Her hücrede yaklaşık 65 ila 70 mahkûm tutuluyor. Cezaevinde rehabilitasyon programları bulunmuyor ve mahkumların topluma tekrar kazandırılması hedeflenmiyor. Sırf birtakım durumlarda, cezaevi idaresinin inancını kazanan mahkûmların motivasyon konuşmaları yaptığı belirtiliyor. Cezaevindeki yemekhaneler, spor salonları, dinlenme alanları ve masa oyunları ise sırf gardiyanlar için kullanılıyor.

‘HALK RAHAT BİR NEFES ALDI’

Madeley, El Salvador’daki çeşitli mahalleleri ziyaret ederek halkın görüşlerini de dinlediğini söyledi. Çete tesirinin büyük ölçüde kırıldığını tabir eden sunucu, görüştüğü insanların birçoklarının Bukele idaresini desteklediğini aktardı:

“El Salvador’da hayatın her alanını denetim eden gangsterlerin artık parmaklıklar arkasında olmasından ötürü sevinç duymayan tek bir kişi bile bulamadım.”

Madeley, nazaran geçmişte ülkeyi denetim eden çetelerin yaklaşık yüzde 80’i ya CECOT’a gönderildi ya da Meksika ve Venezuela üzere ülkelere kaçtı. Buna karşın kimi bölgelerde hâlâ çete kalıntılarının bulunduğu belirtiliyor:

“Bir vakitler insanların sıraya dizilip vurulduğu sokaklarda hâlâ kurşun delikleriyle dolu duvarlar var.”

İNSAN HAKLARI TARTIŞMALARI

CECOT’un sert uygulamaları memleketler arası insan hakları örgütlerinin yansısını de çekiyor. Aktivistler, süresiz izolasyon, aile ziyaretlerinin yasaklanması ve rehabilitasyon eksikliğinin insan hakları ihlali manasına geldiğini savunuyor. Madeley de bu tenkitleri büsbütün reddetmedi: “Hiç kuşku yok ki Cecot insan haklarını ihlal ediyor.”

Ancak akabinde şu soruyu gündeme getirdi: “El Salvador, halkı onlarca yıl terörize eden psikopatlardan denetimi geri almak istiyorsa öbür bir alternatifi var mıydı?”

Bu kelamlar, ülkedeki güvenlik siyasetleri konusunda süregelen global tartışmanın da merkezini oluşturuyor.

ABD İLE YENİ DÖNEM

CECOT son periyotta sadece El Salvador’un değil, ABD’nin göç ve hudut dışı siyasetlerinin da değerli modüllerinden biri haline geldi. Donald Trump döneminde başlayan iş birliği kapsamında, ABD’den hudut dışı edilen kimi hatalıların El Salvador’da tutulması gündeme geldi.

Geçtiğimiz hafta açıklanan resmî datalara nazaran, 2026’nın birinci aylarında ABD’den El Salvador’a gönderilen kişi sayısı önemli oranda arttı. 2026’nın birinci üç ayında ABD’den hudut dışı edilen El Salvadorlu sayısı 5 bin 33 olarak açıklandı. Bu sayı, bir evvelki yılın birebir devrinde 2 bin 547 düzeyindeydi.

‘İNGİLTERE İÇİN DERSLER VAR’

Richard Madeley, El Salvador’daki sistemi İngiltere’nin cezaevi problemleriyle da kıyasladı. İngiltere hükümeti, mahkûm sayısının rekor düzeye ulaşmasının akabinde 2024 yılında acil erken tahliye programı başlatmıştı. Madeley, CECOT modelinin birebir uygulanamayacağını lakin birtakım taraflarının incelenmesi gerektiğini savundu.

“Bence CECOT, El Salvador’un yaşadığı eşsiz dehşete verilmiş son derece sert bir karşılık. Fakat kendi bozuk hapishane sistemimizi düzeltmek için öğrenebileceğimiz dersler olduğuna inanıyorum.”

Daily Mail’in “All will die in this prison… it’s a living death’: Richard Madeley is given rare access to El Salvador’s brutal mega-jail as he comes face to face with mass murdering gang members” başlıklı haberinden derlenmiştir.