Dünyada bilinen diğer örneği yok. Isparta’da bulundu

Isparta’nın Yalvaç ilçesindeki Pisidia Antiokheia Antik Kenti’nde hafriyat çalışmaları sürüyor. Hristiyan sanat tarihi açısından dünyada bilinen öteki örneği olmayan yaklaşık 1500 yıllık litürjik kap ortaya çıkarıldı.

Milattan sonra 6’ncı yüzyıla tarihlenen kapta, Danyal Peygamber’in gördüğü hayal, duşundaki 4 canavar ve aslan tıpkı kompozisyonda tasvir ediliyor.

Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, yapıtın antik kentteki manastırda yapılan hafriyatlarda, 713 yılındaki Arap akınları sırasında tahrip edilen kilisenin yıkıntıları arasında ortaya çıkarıldığını söyledi.

Özhanlı, iki kulplu kap formundaki buluntunun üzerindeki tasvirlerin, Hristiyan ikonografisi açısından büyük değer taşıdığını söz etti.

Eski Ahit’teki “Daniel” kitabında yer alan anlatıların kap üzerine işlendiğini anlatan Özhanlı, Danyal Peygamber’in Babil Kralı II. Nebukadnezar periyodunda sürgün edilen Yahudiler arasında bulunduğunu belirtti.

Danyal’ın aslanlar çukuruna atılmasına karşın ziyan görmemesinin ilahi müdafaanın göstergesi kabul edildiğini lisana getiren Özhanlı, Danyal’ın daha sonra gördüğü duşta denizden çıkan 4 canavarı anlattığını söz etti.

Özhanlı, Yahudi geleneğinde bu 4 canavarın, Babil, Med, Pers ve Helenistik krallıklarını simgelediğini, Hristiyan yorumunda ise bilhassa dördüncü canavarın Roma İmparatorluğu’nu, gökten gelen “insanoğlu” figürünün ise Mesih’in gelişini temsil ettiğini söyledi.

Bu sebeple Danyal’ın duşunun Hristiyanlıkta İsa’nın gelişini haber veren metinlerden biri olarak yorumlandığını belirten Özhanlı, bu anlatının, kap üzerinde bütün ögeleriyle tasvir edilmesinin yapıtı değerli kıldığını tabir etti.

Kabın iki yüzünde de Danyal tasvirleri ile 4 canavarın yer aldığını anlatan Özhanlı, yapıtta ayrıyeten aslan, geyik ve köpek motiflerinin bulunduğunu söyledi.

Özhanlı, “Kap, iki kulplu litürjik bir kap formunda üretilmiş. Danyal’ın hayalindeki bütün yaratıkları tıpkı kompozisyonda Hristiyan ikonografisiyle bir araya getiren öbür bir örnek bugüne kadar bilinmiyor. Bu yönüyle eser dünyada tek” diye konuştu.

Kazılarda çok sayıda seramik kalıbın da bulunduğunu bildiren Özhanlı, bu buluntuların antik kentte seramik üretiminin gelişmiş olduğunu gösterdiğini söyledi.

Litürjik kabın da Antiokheia’da üretildiğini düşündüklerini belirten Özhanlı, “Bu buluntular Antiokheia’nın kendi muhtaçlığını karşılayabilecek ölçüde gelişmiş bir seramik üretim merkezine sahip olduğunu belgeliyor” dedi.

Pisidia Antiokheia’nın Hristiyanlık tarihi açısından değerli bir merkez olduğunu vurgulayan Özhanlı, Aziz Pavlus ile Aziz Barnabas’ın milattan sonra 46 yılında kente gelerek birinci vaazlarını burada verdiğini söyledi.

Hristiyanlığın Roma İmparatorluğu’nun resmi dini haline gelmesinin akabinde kentin değerli bir hac merkezine dönüştüğünü lisana getiren Özhanlı, 325’teki İznik Konsili sonrasında Antiokheia’nın Pisidia bölgesinin metropolitlik merkezi olduğunu söyledi.

Özhanlı, yapıtın hem Pisidia Antiokheia hem de Türkiye arkeolojisi açısından değerli bir buluntu olduğunu kelamlarına ekledi.