Yemen’de füze ve İHA hücumlarıyla süren tansiyonun perde arkasında bu sefer dikkat cazibeli bir isim var. Husiler, dünya gündemini sarsan bir belgeyi Suudi Arabistan’a karşı yürüttükleri kampanyanın merkezine taşıdı. Üstelik Riyad idaresini gaye almak için sad...
Yemen’de İran takviyeli Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki tansiyon, füze ve insansız hava aracı taarruzlarıyla yine gündemde. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, dün ülkenin doğu bölgesine fırlatılan üç balistik füzenin imha edildiğini, güneyde tespit edilen dört insansız hava aracının da engellenerek düşürüldüğünü açıkladı. Bölgede askerî hareketlilik sürerken, Husilerin Suudi Arabistan’a karşı yürüttüğü çaba de farklı boyutlar kazanıyor.
Riyad idaresini sırf askerî akınlarla değil, siyasi telaffuzlarıyla de amaç alan Husiler, memleketler arası gündemdeki tartışmaları kendi lehlerine kullanmaya çalışıyor. Kümenin son periyottaki kampanyasında ise Suudi idaresiyle ilişkilendirilerek gündeme taşınan, dünya çapında yankı uyandırmış bir isim öne çıktı: Jeffrey Epstein!
EPSTEİN PLANINDA NELER VAR?
New York Times’ta yer alan haberde Husiler, Jeffrey Epstein hakkında yayımlanan dokümanları Suudi Arabistan idaresine karşı yürüttükleri kampanyanın değerli ögelerinden biri hâline getirdi. Küme, memleketler arası kamuoyunda tartışma yaratan belgeleri kullanarak Riyad idaresini gaye alırken ABD ile Suudi Arabistan arasındaki yakın alakaları de tenkitlerinin merkezine yerleştirmiş durumda.
Washington merkezli risk danışmanlık kuruluşu Basha Report’un kurucusu ve Yemen analisti Muhammed el-Beşa’ya nazaran Husiler, rakiplerinin gündemini yakından takip ediyor ve bu gündemi kendi siyasi emelleri doğrultusunda kullanıyor.
Husi idaresinin üst seviye isimlerinden Mehdi el-Meşat da Epstein belgeleri üzerinden Suudi idaresini gaye alan açıklamalarda bulundu. Kümenin resmî medya organlarında yayımlanan iletiler, kısa müddet içerisinde farklı sosyal medya hesapları ve içerik üreticileri tarafından da deverana sokuldu. Suudi yetkililer ise Epstein evrakları üzerinden yöneltilen suçlamalara ait kamuoyuna yansıyan bir cevap vermedi.
Fotoğraflar: AP
“DİKKAT ÇEKİCİ OLAN, EPSTEİN DOSYASININ DİNÎ SEMBOLLER ÜZERİNDEN KULLANILMASI”
“Husilerin bu kampanyasını, Suudi Arabistan’a yönelik daha geniş bir siyasi baskı stratejisinin modülü olarak kıymetlendirmek gerekir” diyen İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Oral Toğa, “Riyad idaresini itibarsızlaştırmak, bu stratejinin kıymetli bir ögesi. Bunun üzerinden Suudi Arabistan’ın bölgesel pozisyonunu, dış alakalarının kamuoyundaki karşılığını ve Yemen’deki çabayı gerekçelendirme biçimini de maksat alıyorlar” dedi.
Ancak uzman isim “Burada bilhassa dikkat alımlı olan, Epstein evrakının dinî semboller üzerinden kullanılması” diyerek kıymetli ayrıntılara dikkat çekti:
— New York Times’taki haberde, Kâbe örtüsüne ilişkin kesimlerin Epstein’a gönderildiğine ait haberlerin Husi telaffuzuna taşındığı aktarılıyor. Bunun zamanlaması da değerli. Suudi Arabistan’ın Husileri Mekke’yi gaye almakla suçladığı, Husilerin ise bu suçlamayı reddettiği bir ortamda tıpkı mevzu Riyad’a karşı kullanılıyor. Münasebetiyle Husiler, kendilerine yöneltilen suçlamayı karşı tarafa çevirerek kutsal yerlerin korunması konusunda Suudi idaresinin meşruiyetini tartışmaya açmaya çalışıyor.
— Bu telaffuz, birkaç farklı kazanım arayışına hizmet ediyor. Öncelikle Husiler, kendi tabanlarını ortak bir dış tehdit etrafında tutmak istiyor. Yemen’de ekonomik şartların ağırlaştığı, savaşın yine genişlediği bir devirde toplumsal hoşnutsuzluğun dışarıya yönlendirilmesi hareket açısından fonksiyonel olabilir. Gerçekten son tansiyon öncesinde de Suudi Arabistan’ı ekonomik sıkıntıların sorumlusu olarak gösteren telaffuzun ve seferberlik davetlerinin arttığı görülüyor. Bu kampanya birebir vakitte Husilerin, Yemen’in geleceğine ait görüşmelerde kesinlikle hesaba katılması gereken bir aktör olduğu argümanını besleyebilir.
“SUUDİ YÖNETİMİNİ ABD VE İSRAİL’LE AYNI SİYASİ VE AHLAKİ ÇERÇEVEYE YERLEŞTİRMEYE ÇALIŞIYORLAR”
“İkinci olarak, Suudi idaresini ABD ve İsrail’le tıpkı siyasi ve ahlaki çerçeveye yerleştirmeye çalışıyorlar” diyen Toğa, “Bu anlatıda Riyad’ın Batı’yla münasebetleri, ülkenin güvenlik ve ekonomik çıkarları üzerinden değil, yönetici seçkinler arasındaki problemli ilgilerin uzantısı olarak sunuluyor. Böylelikle Husiler, Suudi Arabistan’la çabalarını daha geniş bir bölgesel çabaya bağlayabiliyor. Lakin evraklardaki temas kayıtlarını yahut bir eşya gönderimine ait bilgileri bizatihi cürüm iştirakinin ispatı üzere değerlendirmemek gerekir. Kampanyanın kurduğu kontaklarla dokümanların nitekim ortaya koyduğu konular başka farklı incelenmeli” sözlerini kullandı.
“ABD-Suudi Arabistan bağlantıları bakımından mümkün tesir ise daha dolaylı. Bu türlü bir kampanya, Riyad’a verilen takviyenin kamuoyunda savunulmasını zorlaştırabilir ve mevcut tenkitlerin dolanımını artırabilir” diyen Toğa, şöyle devam etti:
“Fakat güvenlik, güç ve yatırım çıkarları üzerine kurulmuş bir alakanın bu sebeple çözüleceğini öngörmek için kâfi destek yok. Washington ile Riyad arasındaki askerî dayanak tartışmaları da ayrıyeten değerlendirilmeli. Bu tartışmaları direkt Epstein kampanyasının sonucu olarak açıklayamayız. Husiler açısından daha ulaşılabilir kazanım, Riyad’ın prestijini aşındırmak, karşılarındaki bölgesel takviyenin siyasi maliyetini artırmak ve askerî baskıyı müzakere avantajına çevirmek. Bunun sonları da var. Kampanya, bilhassa sivil kayıplara yol açan ataklarla birlikte yürütüldüğünde Suudi Arabistan’la dayanışmayı güçlendirebilir. Münasebetiyle Husilerin elde ettiği görünürlük ile kalıcı stratejik kazanım arasında direkt bir eşitlik kurmamak gerekir.”
VİDEOLARLARLA HEDEF ALIYORLAR
Husilerin kampanyasında Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman da öne çıkan isimlerden biri. Küme, veliaht prensin siyasi imajını zedelemeyi amaçlayan müzik görüntüleri, mizahi içerikler ve kısa dramatik imaller yayımlıyor.
Bu içeriklerin dikkat çeken örneklerinden biri, Yemenli komedyen Mustafa al-Momari tarafından hazırlanan görüntüler oldu. Daha evvel Husileri eleştirdiği gerekçesiyle mahpusa atılan ve 2023 yılında özgür bırakılan al-Momari, son devirde Suudi idaresini gaye alan içerikler üretmeye başladı. Bu değişimin arkasındaki sebepler ve rastgele bir baskı altında olup olmadığı ise netlik kazanmış değil.
Temmuz ayında yayımlanan bir müzik görüntüsünde al-Momari, Muhammed bin Selman’ı canlandırdı. Videoda Husi taarruzlarından kaygı duyan bir veliaht prens portresi çizilirken öykü, prensin sarayında yakalanmasıyla sona erdi. Kelam konusu görüntü 300 binden fazla izlenme aldı. Husilerin bu cins içeriklerle hedeflediği, siyasi bildirilerini resmî açıklamaların ötesine taşıyarak daha geniş kitlelere ulaştırmak.
İKİ KİŞİLİK EKİPTEN GENİŞ MEDYA AĞINA
Yine New York Times’taki habere nazaran Husilerin irtibat faaliyetleri, sadece sosyal medya paylaşımlarından oluşmuyor. Kümenin televizyon kanalları, internet siteleri, radyo yayınları, gazeteleri, e-posta kampanyaları ve resmî ya da gayriresmî sosyal medya hesaplarından oluşan geniş bir ağı bulunuyor.
Yemen’deki gelişmeleri 20 yılı aşkın müddettir takip eden analist Muhammed el-Beşa, kümenin irtibat kapasitesinin vakit içinde değerli ölçüde geliştiğini belirtti. El-Beşa’ya nazaran başlangıçta küçük bir grup tarafından yürütülen çalışmalar, bugün farklı mecralarda eş vakitli içerik üreten organize bir medya sistemine dönüştü.
Bu sistemin değerli kesimlerinden biri de kümeyle tıpkı ideolojik çizgide bulunan içerik üreticileri. Müzisyenler, komedyenler ve sosyal medya fenomenleri, Husi idaresinin iletilerini farklı biçimlerde tekrar sirkülasyona sokuyor. Böylelikle siyasi açıklamalar müziklere, kısa görüntülere ve mizahi içeriklere dönüştürülerek farklı kitlelere ulaştırılıyor.
ZÂMİL GELENEĞİNDEN SOSYAL MEDYA KAMPANYALARINA
Peki tüm bu teknikler, askerî kapasitenin ötesinde bir tesir alanı oluşturma ve bölgesel kamuoyunu şekillendirme stratejisine mi işaret ediyor? İran’la kontaklı aktörlerin misal propaganda sistemleriyle birlikte değerlendirildiğinde, bu iletişim ağı bölgedeki güç gayretinin seyrini nasıl etkileyebilir?
Bu soruma “Tüm bunlar Husilerin askerî kapasitelerinin ötesinde bir siyasi tesir oluşturmak istediğini gösteriyor. Füze ve İHA ataklarıyla üretilen baskının nasıl algılanacağı, nasıl gerekçelendirileceği ve hangi siyasi sonuca bağlanacağı da gayretin bir kesimi. Müzik görüntüleri, mizah ve sosyal medya içerikleri bu noktada devreye giriyor” yanıtını veren Toğa, şu yorumda bulundu:
— Bunun Yemen’e has bir toplumsal tabanı de var. Husiler, klâsik şiir ve toplu söyleyiş biçimi olan zâmili uzun müddettir propaganda ve seferberlik emeliyle kullanıyor. Televizyon, radyo ve sosyal medya üzerinden farklı kısımlara farklı biçimlerde sesleniyorlar. Hasebiyle burada son periyotta ortaya çıkmış, sırf birkaç başarılı görüntüden oluşan bir faaliyetten kelam etmiyoruz. Lokal kültürel araçların vakit içinde daha geniş bir medya sistemine uyarlanması kelam konusu.
— Mizahın fonksiyonu özellikle önemli. Bir lideri korkmuş, çaresiz veya gelişmeleri denetim edemeyen biri olarak göstermek, o önderin güçlü yönetici imajını aşındırmaya elverişlidir. Ayrıyeten siyasi bildiri, cümbüş içeriğinin içinde deverana girdiğinde, olağanda resmî bir Husi açıklamasını takip etmeyecek insanlara da ulaşabilir. Lakin içeriğin paylaşılması, paylaşan herkesin Husilerin ideolojisini yahut siyasi maksatlarını benimsediği manasına gelmez. Bir aktöre duyulan reaksiyonla onun rakibine verilen takviye her vakit tıpkı şey değildir.
— Bu irtibatın kurumsal bir boyutu da bulunuyor. Sana’a Center’ın 2026 tarihli araştırması, Husi yanlısı dijital ortamda üst seviye isimlerin daha ölçülü bildiriler verdiği, tesirli hesapların bunları yaygınlaştırdığı, anonim hesapların ise daha sert ve komplo içerikli telaffuzları dolanıma soktuğu katmanlı bir yapı tanım ediyor. Araştırmanın insani yardım çalışanlarını gaye alan kampanyalarda gösterdiği bu nizam, irtibatın dış rakiplerle uğraşın yanında içeride denetim kurmak için de kullanılabildiğini ortaya koyuyor.
TAHRAN’DAN MI YÖNETİLİYOR, ORTAK YÖNTEMLER Mİ KULLANILIYOR?
Konunun İran’la temaslı aktörlerle birlikte değerlendirildiğinde “Ortak telaffuzların yanında bir deneyim transferi da görüyoruz. Hizbullah’ın El-Mesire kanalının kuruluşuna ve çalışanlarının yetişmesine verdiği takviyeye ait araştırmalar bunun somut örneklerinden biri” diyen Oral Toğa, şu sözleri kullandı:
“Bu alakalar, iletilerin farklı ülkelerdeki kanallar üzerinden yayılmasını ve birbirini güçlendirmesini kolaylaştırabilir. Bununla birlikte, misal iletilerin kullanılması her kampanyanın Tahran’dan yönetildiğini kanıtlamaz. Bilhassa Epstein kampanyası bakımından bu türlü bir merkezi yönlendirmeyi doğrulayan data ortaya konulmuş değil. Husilerin Yemen’deki iktidar gayreti ve kendi pazarlık maksatları ayrıyeten hesaba katılmalı.”
SUUDİ ARABİSTAN’IN YEMEN’DEKİ GEÇMİŞİ DE HEDEFTE
Husilerin Suudi Arabistan’a karşı yürüttüğü kampanyanın bir başka kıymetli ayağını, Yemen’de yıllardır devam eden savaş oluşturuyor. Suudi Arabistan, 2015 yılında memleketler arası alanda tanınan Yemen hükümetini desteklemek gayesiyle Husilere karşı yürütülen askerî koalisyona öncülük etmişti. Yıllar süren çatışmalar, hava hücumları ve ekonomik çöküş, ülkede ağır bir insani krize yol açtı.
Husiler, savaşın sebep olduğu yıkımı ve sivil kayıpları Suudi idaresine yönelik tenkitlerinde sık sık gündeme getiriyor. Küme, bu telaffuz üzerinden kendisini dış müdahalelere karşı çaba eden bir hareket olarak pozisyonlandırmaya çalışıyor.
Geçtiğimiz ay Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan’ın New York’ta bir aktivistin tenkitlerine maruz kaldığı imajlar de Husi etraflarında paylaşıldı. Husi sözcüsü Ameel Hayyan, imgeleri sosyal medya hesabından yayımlayarak Riyad idaresini Yemen’deki askerî faaliyetleri sebebiyle amaç aldı.
İran’a yeni atak olacak mı? Trump seçimlerden sonrasını işaret etti
Husilerden Epstein atağı: Farklı cephede saldırı! Füze savaşının perde arkasında neler oluyor? Planda neler var?
Lula da Silva’ya karşı yenilmişti… Bolsonaro kaçtı savı
İsrail’in önünde 5 senaryo var
Apple’dan Duo’lara değişim kararı
Girit’e yanaştı… Kablo projesinde gözler Fransız gemisinde
Direkt temas kuruldu… Avrupa’dan Putin’e 15 ay sonra birinci telefon
