DSÖ raporu: Kanser tedavisinde global uçurum derinleşiyor

DSÖ varsayımlarına nazaran her 5 şahıstan biri hayatı boyunca kansere yakalanacak. Hastalık, kişinin kendi tanısı ya da yakın bir aile bireyinin hastalığı üzerinden insanların yüzde 92’sinin hayatına direkt ya da dolaylı olarak dokunacak.

DSÖ Kanser Kontrolü Birimi Başkanı Dr. Andre Ilbawi, kanserle ilgili anlatının uzun yıllardır bilimsel ilerleme, yeni teknolojiler, yeni tedaviler ve yeni ümitler üzerine kurulduğunu belirterek, “Bu kıssa hakikat ve anlatılmayı hak ediyor. Lakin kıssanın tamamı bu değil.” dedi.

DSÖ’nün bu yılki global kanser durum raporunda, kanserin önlenmesi, tanısı, tedavisi ve bakım hizmetlerine erişimde “kalıcı ve giderek derinleşen” eşitsizlikler bulunduğu vurgulandı.

Rapora nazaran dünyada her yıl yaklaşık 20,6 milyon yeni kanser hadisesi görülüyor ve 10 milyon kişi kanser sebebiyle hayatını kaybediyor. Olay sayısının 2050 yılına kadar yaklaşık 35 milyona yükselmesi bekleniyor.

Gelir seviyesi yüksek ülkelerde göğüs kanseri ya da çocukluk çağı kanseri tanısı alan hastaların yüzde 85’i en az 5 yıl hayatta kalırken, düşük gelirli ülkelerde bu oran yüzde 30’un altına düşüyor.

Düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde DSÖ’nün öncelikli 20 kanser ilacı listesinde yer alan ilaçların sadece yüzde 9 ila yüzde 54’üne erişilebildiği belirtildi. Yüksek gelirli ülkelerde ise bu oran yüzde 68 ila yüzde 94 arasında değişiyor. Raporda ayrıyeten 23 ülkede radyoterapi tesisi bulunmadığı kaydedildi.

Sahra Altı Afrika’da kanser teşhis oranlarının varlıklı bölgelere nazaran daha düşük olmasına karşın, kansere bağlı mevt oranlarının orantısız biçimde yüksek olduğu söz edildi.

Rapora nazaran ülkelerin üçte ikisi, kanser hizmetlerini üniversal sıhhat garantisi paketlerine dahil etmiyor. Yüksek tedavi maliyetleri sebebiyle kimi bölgelerde hastaların yüzde 90’a varan kısmı tedaviyi yarıda bırakmak zorunda kalıyor.

AYNI ZAMANDA EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BİR KRİZ

Kanser hastaları ve aileleriyle yapılan global bir anket de hastalığın sadece tıbbi değil, tıpkı vakitte ekonomik ve ruhsal bir kriz yarattığını gösterdi. Ankette, hastaların ve yakınlarının yaygın biçimde maddi zorluk, ruh sıhhati meseleleri ve bakım yüküyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.

Nijeryalı göğüs kanseri hastası ve hasta hakları savunucusu Abigail Simon-Hart, “Tedavi masrafını karşılamakla çocuğunu okulda tutmak arasında seçim yapmak zorunda kalan aileler gördüm. Kimi çocuklar, ailenin tüm kaynakları kanser bakımına harcandığı için eğitimini bırakmak zorunda kalıyor.” dedi.

Simon-Hart, kimi bölgelerde kanser teşhisine yönelik damgalanmanın ölümcül sonuçlar doğurabildiğini de belirtti. Çalışmaları sırasında, hayat kurtarıcı mastektomi ameliyatıyla göğsünü kaybetmektense ölmeyi tercih eden bayanlarla karşılaştığını söyledi.

Raporda olumlu gelişmelere de yer verildi. Rahim ağzı kanserinin ortadan kaldırılması için emniyetli bir yol haritası bulunduğu, tütün kullanımında düşüş eğilimi görüldüğü ve ülkelerin birçoklarında ulusal kanser hareket planlarının hazırlandığı aktarıldı.

DSÖ ile rapor üzerinde çalışan Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’ndan Dr. Isabelle Soerjomataram, yeni kanser hadiselerinin 10’da 4’ünün önlenebilir risk faktörleriyle irtibatlı olduğunu belirtti. Soerjomataram, bunlar arasında tütün kullanımı, enfeksiyonlar, alkol tüketimi ve fazla kilonun yer aldığını tabir etti.

DSÖ uzmanları, global topluma “bakımı da tedavi kadar değerli görme” çağrısı yaptı. Hükümetlerden ise kanser hizmetlerini tedbire, teşhis, tedavi ve bakım süreçlerini kapsayacak halde finanse etmeleri istendi.