‘Doğa burada dekor değil, oyunun ortağı…’

Bodrum, Dereköy’de, Peksimet Deresi kıyısında, zeytin ve okaliptüs ağaçları arasında kendine yer bulan KOMOS, tabiatla iç içe iki açık hava sahnesine sahip bir sanat merkezi. Üretimi ömrün doğal bir kesimi olarak gören Övül ve Mustafa Avkıran’ın hayata geçirdiği yer, tiyatrodan dansa, müzikten performans sanatlarına uzanan üretimlere konut sahipliği yapıyor. Avkıran çifti, KOMOS’u anlattı.

◊ Burası klasik bir kültür merkezine benzemiyor. Yılın her günü açık bir yer de olmayacak bildiğimiz kadarıyla… Siz nasıl tanım edersiniz burayı?

Övül Avkıran: Burası bir kültür merkezi değil; bağımsız bir müsabaka ve tecrübe alanı. Biz her gün kapısı açık, daima program yapan bir yapı kurmak istemedik. Burada vakit zaman sanatkarlar bir araya gelecek, birlikte çalışacak, araştıracak, üretecek. Rezidanslar (sanatçıların rutinlerinden uzaklaşarak üretim yapması için farklı bir ülkede yahut kentte konaklama, stüdyo ve üretim takviyesi bulması), atölyeler, disiplinlerarası buluşmalar, şenlikler ve performanslar olacak. Bizim için değerli olan sadece ortaya çıkan eser değil, üretim sürecinin kendisi. Topografyası, peyzajı, sahneden, sahnede yapılandan anladığı ve sunduklarıyla KOMOS biricik, dünyada eşi gibisi olmayan bir müsabaka noktası, tecrübe alanı. Tabiatı gereği mevsimlik bir üretim alanı üzere dursa da burada üretim hiç durmayacak. Ritmini takvim değil, üretim belirleyecek. Her an yeni müsabakalar ve yeni üretimler olabilecek, olacak.

◊ Böyle bir yer kurma fikri nasıl ortaya çıktı?

Mustafa Avkıran: 33 yıldır birlikte üreten bir çiftin son durağı; KOMOS, yasın bittiği yer. Bugüne dek Türkiye’de ve dünyanın farklı ülkelerinde çalıştık. Pandemi vaktinden başlayarak edindiğimiz bütün malvarlığını KOMOS’a dönüştürdük. Sahip olduğumuz bu toprak kesimi Ege’de bir kıyı kasabası, herkesin hayali olan yer. Bodrum’un tarihi coğrafyası, pozisyonumuz, yaşadığımız toprakta sanat üretiminin de mümkün olabileceğine inandırdı. Bodrum’da üretip bütün dünyaya eserler sunmak için burayı evvel hayal, sonra inşa ettik. Dereköy, zeytin ve okaliptüs ağaçlarının arasında, ismini deresinden alan, tabiatın ritmini bozmayan, köy üzere bir köy. Biz burayı sırf bir köy sahnesi değil, ömürle üretimin birbirinden ayrılmadığı bir yer olarak düşündük. İçinde yaşadığımız tabiat burada dekor değil, oyunun da üretimin de ortağı.

◊ KOMOS ne demek?

Övül Avkıran: Komos, Antik Yunan’da müzik, müzik, dans ve kutlamanın iç içe geçtiği şenlik alaylarını söz eden bir sözcük. Tıpkı vakitte tiyatronun, bilhassa güldürünün doğuşuna giden yollardan biri olarak da kabul ediliyor. Bizim için birlikte olmanın, üretmenin, müsabakanın ismi. Tiyatronun sırf sahnede olup biten bir şov değil, ortak bir hayat tecrübesi olduğuna inanıyoruz. Tabiatın içinde, insanların bir araya geldiği, sanatla gündelik hayat arasındaki hudutlara bakan ve onu yeniden tanımlayan bir müsabaka yeri yaratmayı hedefliyoruz. Bu yerde eskiyle yeninin, klasikle yeninin bağımsız ve tarafsız bir ortamda buluşmasını amaçlıyoruz.

0108

◊ Önümüzdeki devirde neler olacak bu tecrübe alanında?

Mustafa Avkıran: ‘Bu yazı tanışma, birlikte yol açma dönemi olarak görüyoruz. Yeni işbirliklerini de vakit içinde paylaşacağız.

Övül Avkıran: Amacımız vakit içinde kendi üretim kültürünü oluşturan, sanatkarların tekrar tekrar dönmek isteyeceği bağımsız bir merkez yaratmak. Rezidans programlarını geliştirmek, memleketler arası işbirlikleri kurmak, farklı disiplinlerden sanatkarları tıpkı masa etrafında buluşturmak ve yeni üretimlerle tekrar kapılarımızı açmak istiyoruz. KOMOS’un geleceğini tek başımıza değil, burada üretilecek işler ve kurulacak müsabakalar belirleyecek. Seyahat yeni başlıyor. Yol uzun.

‘Herkes birebir sofranın etrafında buluşuyor’

◊ Açılış için sebep ‘İtiraz Sofrası’ oyununu seçtiniz?

Mustafa Avkıran: ‘İtiraz Sofrası’ KOMOS’un ne yapmak istediğini birinci elden anlatıyor. Bu oyun sırf bir tiyatro gösterisi değil; köyün içinde, ortada oynanan, mizahın, müziğin, halk kültürünün ve kabare geleneğinin birebir sofrada buluştuğu çağdaş bir ortaoyunu. Gülmenin de düşünmenin de birlikte mümkün olduğunu hatırlatıyor. Birinci adımımızı bu türlü bir buluşmayla atmak istedik. Zira inanıyoruz ki kimi sofralar yalnızca yemek için değil; konuşmak, dinlemek, birlikte düşünmek, paylaşmak ve itiraz etmek için kurulur.

◊ Bu oyunda seyirciyi nasıl bir tecrübe bekliyor?

Övül Avkıran: Seyirciyi ‘curcunabaz’ların kurduğu bir sofraya davet ediyoruz. Hoş bir Bodrum akşamında özel bir sofraya… Fıkralar var, masallar, meseller var, türküler, müzikler, kabare, ortaoyunu, âşık geleneği… Hepsi birbirine karışıyor. Herkes tıpkı sofranın etrafında buluşuyor. Bir göletin ortasında, arkasını duvara yaslamayan bir şov biçimi. Eşsiz bir paylaşım için; gülmek, ağlamak, düşünmek, hatırlamak üzerine, var olmanın dayanılmaz ayrıcalığını yaşatan bir müsabaka.