Meksikalı uyuşturucu kartelleri, Avustralya ve Yeni Zelanda pazarına metamfetamin sevk etmek maksadıyla Güney Afrika ve Nijerya'da endüstriyel üretim tesisleri kurdu.
Johannesburg’daki göç memurlarına Güney Afrika’nın ünlü yabanî hayat parklarını gezmeye geldiklerini söyleyen Meksikalı “turistlerin” gerçek kimliği, polisin yürüttüğü milletlerarası takip sonucunda ortaya çıktı.
Kolluk kuvvetleri, bu bireylerin aslında Meksika merkezli Sinaloa karteli ismine çalışan kimyagerler olduğunu açıkladı.
Güney Afrika’nın kırsal kesitindeki Swartruggens kasabası yakınlarında yer alan bir safari çiftliğinde kurulan endüstriyel metamfetamin laboratuvarı, son iki yılda Afrika’nın güneyinde çökertilen en az yedi tesisten biri oldu.
Fransız haber ajansı AFP’nin aktardığına nazaran Sinaloa karteli, bu ağı dünyanın en karlı metamfetamin pazarı kabul edilen Avustralya ve Yeni Zelanda’ya sevkiyat yapmak üzere kurdu.
Söz konusu pazarlarda sentetik uyuşturucu fiyatları, ABD’deki düzeyin 65 ila 100 kat üzerine çıkıyor.
Geçen mayıs ayında baskın düzenlenen Swartruggens tesisinin ayda beş ton yüksek bağımlılık yapan uyuşturucu üretme kapasitesine sahip olduğu belirtildi.
Bu ölçünün Avustralya toptan piyasasındaki kıymeti 1 milyar doları bulurken, sokak satışında çok daha yüksek sayılara ulaştığı tabir ediliyor.
Güney Afrika Narkotik Suçlarla Mücadele Bürosu (SANEB) Başkanı Tuğgeneral Devon Naicker, Avustralya’ya ulaşan somut bir sevkiyata işaret etti.
Naicker, uyuşturucunun paketlenme stili ve Durban Limanı üzerinden taşınması nedeniyle Swartruggens laboratuvarıyla irtibatını araştırdıklarını söyledi.
Naicker, Johannesburg’un yaklaşık iki buçuk saat kuzeybatısındaki çiftliğe uzanan tespit prosedürlerini ise süren soruşturma sebebiyle kamuoyuyla paylaşamayacağını belirtti.
AFP’ye konuşan bir güvenlik kaynağı, Güney Afrika’nın metamfetamin üretimi için son derece uygun şartlar sunduğuna dikkat çekti.
Kaynak; geniş ve ıssız toprakların gizlenmeyi kolaylaştırdığını, global deniz ve hava irtibatlarının gücünü ve yolsuzluk ağlarının operasyonlarda oynadığı rolü vurguladı.
Ayrıca ülkenin dış ticaretinin neredeyse üçte birini, metamfetamin üretiminde kullanılan kritik kimyasalların temin edildiği Çin ve Hindistan oluşturuyor.
Avustralya polisi, Meksika kartellerinin ülkedeki yasa dışı uyuşturucu pazarını giderek daha fazla maksat aldığını doğruladı.
Geçen ocak ayında gerçekleşen bir operasyon, uyuşturucunun yalnızca deniz yoluyla sevk edilmediğini gösterdi.
Güney Afrika’dan gelen bir uçakla Sydney Havalimanı’na inen 32 yaşındaki bir bayanın valizinde 39 kilogram toz metamfetamin ele geçirildi.
ABD Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi (DEA) katkısıyla hazırlanan 2024 tarihli rapora nazaran esrardan sonra Avustralya’da en çok tüketilen yasa dışı madde metamfetamin oldu.
Avustralya ve Yeni Zelanda makamları, mahallî Comancheros motosiklet çetesinin Sinaloa kartelinden direkt uyuşturucu temin ettiğini daha evvel kanıtlamıştı.
Benzer bir üretim modeli Nijerya’da da tespit edildi. Ülkede bu yıl laboratuvar baskınlarında dört Meksika vatandaşı yakalandı.
Güney Afrika’da ise bu sayı çok daha yüksek seyretti; 2024 yılından bu yana laboratuvarlara düzenlenen baskınlarda gözaltına alınan Meksikalı sayısı 16’ya çıktı.
Kartellerin izlerini taşıyan birinci bilinmeyen tesis, 2020 yılında Johannesburg’un kuzeydoğusundaki Marble Hall kasabasında keşfedilmişti.
Mayısta Swartruggens’taki tesise yapılan baskın ise operasyonun ulaştığı devasa boyutları gözler önüne serdi.
Gözaltına alınan 13 bireyden beşinin, Mart 2025’te üç aylık turist vizesiyle ülkeye giren Meksikalı uzman kimyagerler olduğu açıklandı.
Operasyonda ayrıyeten iki Mozambik ve bir Zimbabve vatandaşının yanı sıra arazinin sahibi Afrikaner aileden üç kişinin de aralarında yer aldığı dört Güney Afrikalı yakalandı.
Soruşturmaya aşina bir kaynak, kartellerin çoklukla mali darboğaz yaşayan çiftçilerle temas kurduğunu aktardı.
Söz konusu çiftliği 2024 yılında satın alan ailenin ebeveynleri, daha evvel de mahallî piyasaya yönelik yatıştırıcı mandrax maddesinin üretildiği bir araziyi kiraya vermekten yargılanmıştı.
Polis, bu tıp tesislerin her vakit ana yollara yakın izole topraklarda konuşlandığını belirtiyor.
Swartruggens’taki çiftlik de N4 ulusal otoyoluna yakın bir noktada yer alıyordu.
Elit polis ünitesi Hawks’ın narkotik kolunu yöneten Tuğgeneral Naicker, kimyasal sevkiyatının kamyonlarla aralıksız yapılması ve kesin maddenin laboratuvardan süratle sevk edilmesi gerektiğini söz etti.
Bir öbür soruşturmacı, Sinaloa kartelinin Çin ve Hindistan’dan ithal edilen hammaddelerle Güney Afrika’da daha evvel bilinmeyen “P2P” (fenil-2-propanon) tekniğini kullandığını belirtti.
Naicker, kimyasal hazırlık basamağının rüzgarın estiği yöne nazaran kilometrelerce öteden fark edilebilecek yoğun bir koku yaydığını aktardı.
Güney Afrika polisi geçen ay, ABD Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi ve ABD İç Güvenlik Bakanlığı desteğiyle Zimbabve sınırındaki Musina’da bir laboratuvara baskın düzenledi ve kartellerin kullandığı beş ton çözücü, katalizör ile reaktif ele geçirdi.
Ekipler daha evvel Nisan 2023’te Durban Limanı’ndan giren kuşkulu bir konteyneri izleyerek Pretoria ile Johannesburg arasındaki Midrand’de kimyasal ve ekipman dolu beş depoya ulaşmıştı.
Ay başında ise Johannesburg’un 175 kilometre kuzeyindeki Klipvoor’da endüstriyel ölçekte bir laboratuvar daha çökertildi.
Olay yerinde bulunan yüzlerce litrelik dev tepki tanklarının kartelin ayırt edici izi olduğu bildirildi.
Soruşturma kaynağı, bu endüstriyel ekipmanların dükkanlarda satılmadığını, kartelin kazanları imal etmek için özel metal ustalarını bölgeye getirdiğini söz etti.
Tuğgeneral Naicker, üst seviye Meksikalıların tesisi kurup işi yürütmesi için arkalarında kimyagerler bıraktığını anlattı.
Naicker birtakım durumlarda ise uzmanların mahallî bireylere üretimi öğretip alanı terk ettiğini, muhakkak aralıklarla kontrole geldiğini söyledi.
Şubat 2024’te Krugersdorp’ta dağıtılan laboratuvarda lokal çalışanların üretimi tek başına sürdürdüğü görülmüştü.
Swartruggens’ta yakalanan beş Meksikalı, ülkeye geldiklerinde gözleri bağlanarak kaçırıldıklarını öne sürdü.
Ancak soruşturmacılar, şüphelilerin kaldıkları yerde kıymetli yiyecek ve içkiler tükettiğini belirterek rehin alma tezlerini gerçeğe alışılmamış buldu.
Meksika kartellerinin misal faaliyetleri Nijerya’da da sürat kazandı.
On yıl evvel bölgeden uzaklaştırıldıkları düşünülen Sinaloa ve Jalisco Yeni Nesil kartellerine ilişkin laboratuvarlar yine görülmeye başlandı.
Nijerya Ulusal Uyuşturucu Hukuku Uygulama Ajansı (NDLEA), mayıs ayında Ogun eyaletindeki kırsal alanda ülkenin şimdiye kadarki en büyük metamfetamin laboratuvarını bastı; üç Meksikalı ve yedi Nijeryalı yakalandı.
Haziranda Oyo eyaletinde bir Meksikalı daha gözaltına alındı. NDLEA yetkilisi Femi Babafemi, tesislerdeki üretimin Avrupa, Güneydoğu Asya ve Okyanusya pazarlarını hedeflediğini kaydetti.
Brookings Enstitüsü Direktörü Vanda Felbab-Brown, Latin Amerika ve ABD’nin baskısı altındaki kartellerin Afrika’yı zayıf kontrol ve rüşvet imkanları nedeniyle elverişli bir üs olarak gördüğünü belirtti.
Felbab-Brown, üretilen maddenin Asya şebekelerinin Avustralya’ya soktuğu uyuşturuculardan çok daha güçlü ve öldürücü olduğuna dikkat çekti.
Üretim ve sevkiyat faaliyetleri Afrika kıtasındaki mahallî tüketimi de tetikliyor. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) Maputo Temsilcisi Antonio De Vivo, aracıların ödemelerini nakit yerine uyuşturucuyla alması nedeniyle maddelerin mahallî piyasaya sürüldüğünü söyledi.
Mozambik’teki bir rehabilitasyon merkezinde vazife yapan Paulo Ferrao ise kliniğe başvuran metamfetamin olaylarındaki artışın telaş verici boyutlara ulaştığını söz etti.