Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran ile ABD ortasındaki görüşmeleri kıymetlendirdi

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Güney Kore merkezli JTCB kanalına röportaj verdi. Bakan Fidan, sunucu Sunhwa Lee’nin sorularını yanıtladı. Güney Kore ile Türkiye arasındaki iş birliği savunma iş birliklerine ait soruyu cevaplayan Fidan, “Bildiğiniz üzere, Kore Savaşı’ndan bu yana Türkiye ve Kore müttefiklerdir ve resmi olarak 2012 yılında iş birliğimizi stratejik seviyeye yükselttik. Münasebetiyle kurumsal olarak stratejik bir iş birliği sistemimiz var. Her geçen yıl, her iki tarafta başa gelen idareler, bence her alanda iş birliğini ilerletmek için ellerinden geleni yapıyorlar. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da son 24 yıldır her seviyedeki iş birliğine büyük değer veriyor. Her iki taraf da üst seviye ziyaretler gerçekleştiriyor. Geçen yıl Cumhurbaşkanı Lee Türkiye’yi ziyaret etti. Bence bu, halihazırda var olan düzgün münasebetlerimizi daha da ilerletmek için bir dönüm noktası oldu. Her iki tarafın önderleri bir ortaya gelerek, iş birliğinin seviyesini ve günümüz dünyasının gerekliliklerini gözden geçiriyorlar. Böylelikle, hangi alanlarda ve nasıl alakalar kurmamız gerektiği konusunda güncelleme yapıyorlar. Ticaret, savunma sanayii ve teknoloji alanlarında iş birliğimizin gerçek yolda olduğunu düşünüyorum ve global zorluklar konusunda da giderek daha fazla fikir ve fikir alışverişinde bulunuyoruz” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz günlerde İran ile bir mutabakat zaptının bir hafta içinde imzalanabileceğini belirtmesinin akabinde vakit çizelgesine ait değerlendirmesi sorulan Bakan Fidan, “Ben iyimserim, zira her iki tarafla, arabulucu Pakistan ve bölgedeki öteki birtakım ilgili taraflarla nizamlı istişareler içindeyim. Onların bir mutabakata, bir mutabakata varmalarına yardımcı olmak için elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Bununla birlikte, birtakım teknik detaylar olduğunu da biliyorsunuz. En son teyit konusunda ise, her iki tarafın da birinci taslağın son hali üzerinde genel bir mutabakata vardığını düşünüyorum. Umarım çok yakında güzel haberler alabiliriz” tabirlerini kullandı.

SİNOP NÜKLEER SANTRALİ İÇİN GÖRÜŞMELER BAŞLADI

Sinop nükleer projesi ile ilgili görüşmelere değinen Fidan, “Her iki taraf da şu anda Sinop Nükleer Santrali konusunda olası bir işbirliğini görüşmeye başladı. Aslında, 2008-9 yıllarında Kore Elektrik Gücü Şirketi (KEPCO) ile ileri düzeyde bir iş birliği yapmak istiyorduk. O periyotta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte çalışırken bu proje üzerinde görevliydim. Hasebiyle birinci tercihimiz KEPCO’ydu, lakin daha sonra bu proje bir sonuca varamadı. Umarız bu sefer ortak projemizi gerçekleştirebiliriz, zira Kore teknolojisinin Türkiye’deki nükleer santral inşaatlarında değerli bir rol oynamasını sahiden çok istiyoruz” diye konuştu.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ SON DURUM

“Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilere büsbütün yine açılma ihtimali nedir?” sorusuna Dışişleri Bakanı Fidan, “Biliyorsunuz, geleneksel olarak ABD ile İran ortasındaki görüşmeler her vakit nükleer sorunlar etrafında dönmüştür. Mevcut durum nedeniyle, birinci sefer öbür bir bahis daha acil hale gelmiş ve nükleer sıkıntılardan daha değerli bir pozisyona yükselmiştir: Hürmüz Boğazı’nın durumu. Hürmüz Boğazı birkaç ay daha kapalı kalırsa, kimi raporlara nazaran Afrika’daki birtakım ülkeler hakikaten besin kıtlığıyla karşı karşıya kalacak. Sonuç olarak, bu herkes için global bir kabustur. Bu nedenle her iki taraf da Hürmüz Boğazı’nın açılmasına odaklanıp akabinde nükleer müzakerelere geçmeye çok istekli” biçiminde konuştu.

Türkiye’nin Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme operasyonlarına katılma ihtimali sorulan Hakan Fidan, “Aslında Cumhurbaşkanımızın bu hususta ilkesel bir tavrı var, lakin bazen örneğin Rusya-Ukrayna savaşında olduğu üzere arabuluculuk yapmaya çalıştığımızda kendimizi benzeri bir durumda buluyoruz, burada da durum birebir. Savaşan taraflar bir tahlil üzerinde anlaştığında, o tahlilin bir modülü olabileceğimizi düşündüğümüz yahut o tahlili kolaylaştırmamız istendiğinde, yardım etmeye hazırız. Münasebetiyle, şayet taraflar ortasında bir muahede sağlanırsa yahut bizden mayın temizleme sürecine katkıda bulunmamız istenirse bunu memnuniyetle yaparız.

‘SAVAŞIN ÜÇÜNCÜ TARAFI İSRAİL’

“Savaş sonrası bölgeye ait Türkiye’nin vizyonu nedir?” sorusuna Fidan, “Ne kadar sıkıntı olursa olsun, çatışmanın sona ermesi konusunda optimistim. Zira dediğim üzere, her iki taraf da farklı zorluklarla karşı karşıya, lakin birebir sonucu istiyorlar. Bildiğiniz üzere, hem Amerikalılar hem de İranlılar savaşın sona ermesini istiyor. Fakat burada savaşın başlatıcısı olan üçüncü bir taraf var: İsrail. İsrail şu anda, ABD ve İran ortasında şu anki haliyle yapılacak rastgele bir muahedenin kendi çıkarlarına uygun olmadığını düşünüyor. Bu yüzden müzakereleri rayından çıkarmak yahut sabote etmek için ellerinden geleni yapıyorlar. Bence milletlerarası toplum, barış müzakereleri kelam konusu olduğunda İsrail’e baskı uygulayarak onu uslu durmaya zorlamalı” dedi.

“Gazze Barış Konseyi’nin çekirdek üyelerinden biri olarak, İsrail’i müzakere masasına oturtmak için en tesirli diplomatik kozun ne olduğunu düşünüyorsunuz?” sorusuna Bakan Fidan, “Bence en kıymetli diplomatik koz, geçen yıl Genel Kurul’da Filistin Devleti’nin tam üyeliği konusunda yapılan oylamada görüldüğü üzere, tüm milletlerarası toplumun tavrıdır. 157 ülke Filistin Devleti lehinde oy kullandı. Bu bize bir şey söylüyor. Ve biliyoruz ki tüm memleketler arası toplum, Gazze ve Filistin’deki soykırıma şiddetle karşıdır. Münasebetiyle bence bu duruş, bu tavır, İsrail’e baskı yapmak için bir koz olarak kullanılmalıdır, zira İsrail memleketler arası kurallardan, normlardan, düzenlemelerden ve etik kurallardan muaf tutulmamalıdır. Dolayısıyla, Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler, başka birtakım bölgesel ve memleketler arası kuruluşlar ve topluluklar ile ulus devletler bir ortaya gelip İsrail’e tıpkı şeyi söyleyebilirse, şayet İsrail buna karşı tedbir almazsa harekete geçerlerse, bence yüzde yüz muvaffakiyet bahtımız olacaktır” diye konuştu.

‘İSRAİL’İN İŞGALCİLİĞİ TÜM DÜNYA İÇİN BÜYÜK RİSK’

“İsrail’in bu savaşı uzatmaktaki son amacı nedir?” sorusu sorulan Fidan, “İsrail’in bölgedeki tavrı ve bunun sonucunda ortaya çıkan yayılmacılık ve işgal siyaseti ile halkları yerinden eden savaşlara neden olması, yalnızca bölge için değil, İran’a yönelik atakta da görüldüğü üzere, tüm dünyayı etkileyen büyük riskler doğurmaktadır. Hasebiyle güç güvenliğinden kitlesel göçe, terörle uğraş problemlerine kadar her türlü sorun, İsrail’in bölgedeki dış siyasetinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu teşhis neredeyse herkes tarafından paylaşılmaktadır. Hasebiyle, bölgesel ve memleketler arası toplumun, İsrail’in bölgedeki yayılmacı siyasetlerini nitekim durdurmak için gerekli tedbirleri alması gerektiğini düşünüyorum” sözlerini kullandı.

‘SOYKIRIM YAPANI SUÇLAMALI VE UTANDIRMALIYIZ’

“İsrail’e karşı ne çeşit tedbirler alınmalı?” sorusuna Fidan, “İsrail, geçmişte Holokost’a maruz kalmış olmanın bir dokunulmazlık sağladığını düşünüyor. Kendilerini istisnai bir pozisyonda görüyorlar. Bence bu bir yanılsamadır. Kim soykırım yaparsa yapsın, onu suçlamalı, ismini ortaya çıkarmalı ve utandırmalıyız. Şayet dünyanın geri kalanından izole edilirlerse, bence kendileri de şu soruyu soracaklardır: “Neden izole ediliyoruz?”. Ve olağan davranmaya başlayacaklardır. İnsanları, pak insanları, bayanları ve çocukları öldürmeyi bırakın, Gazze halkının besin, ilaç ve barınağa erişmesine müsaade verin, öteki ülkeleri işgal etmeyi bırakın ve akabinde bölgesel ülkelerle güvenlik konularında bile iş birliği yapmaya başlayın. Kendi güvenlik sıkıntılarınız varsa, bölgenin geri kalanıyla iş birliği yapmaya başlayın. Güzel niyet, düzgün inanç ve bölgeyle iş birliğine dayalı kendi gerçek ilgilerinizi kurmaya başlayın. Bu bölgemizde büyük ve acil bir sorundur” biçiminde konuştu.

TRUMP ANKARA’DAKİ DORUĞA KATILACAK MI?

“Önümüzdeki ay Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi’ne Trump’ın iştirakini bekliyor musunuz” sorusuna Bakan Fidan, “Bildiğiniz gibi, ABD Liderlerinin neredeyse her seferinde NATO Doruklarına katıldığını görüyoruz. Lider Trump da birinci devrinde tüm doruklara katıldı, ikinci periyodunda de doruklara katıldığını gördüm. Örneğin, geçen yıl Hollanda’da da katıldı; sanırım bu yıl Ankara’daki Tepeye de katılacaktır” dedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Dünya beşten daha büyüktür ilkenizden hareketle, global güvenlik mimarisinin büyük güç merkezli bir sistemden nasıl uzaklaşacağını öngörüyorsunuz” sorusuna, “Biliyorsunuz, bence miras aldığımız mevcut sistem, İkinci Dünya Savaşı’nın çabucak sonrasında ortaya çıktı. O devirde Birleşmiş Milletler’e üye 55 ulus devlet vardı. Şu anda Birleşmiş Milletler’e üye 200’e yakın ulus devlet var. Münasebetiyle bence güç parametreleri, güç istikrarı, teknoloji, ömür üslubu, refah, sermaye, dünyada her şey değişti. Hasebiyle miras aldığımız sistem, insan olarak, ulus devletler olarak problemlerimizi düzgün bir formda ele almamıza müsaade vermiyor. Bunu Gazze’deki Filistinlilere yönelik soykırım sırasında gördük. Bu nedenle, daha âlâ işleyen bir milletlerarası sistem oluşturmak için mevcut sistemi gözden geçirmenin vakti geldiğini düşünüyorum” diye konuştu.

Hiçbir ulus devletin memleketler arası normlara, düzenlemelere ve insanlığın geleceğine olan inancını yitirmesine müsaade verilmemesine vurgu yapan Fidan, “Aslında iş birliği yapma marifetimizin eksikliği ya da kendi çıkarlarımızı karşılamak için daha açgözlü olmamız nedeniyle öbür ulus devletleri, dünya nüfusunu ve insanları hayal kırıklığına uğratırsak, insanlığın geleceğine olan inançlarını yitirirler. Bunun insanlığa karşı büyük bir ihanet olacağını düşünüyorum. İşte bu yüzden hemen samimi bir biçimde bir ortaya gelip bu sorunu çözmek için bir yol bulmamız gerekiyor” tabirlerini kullandı.

Fidan röportajın sonunda Seul’de keyifli vakit geçirdiğini belirterek, “Bana büyük bir misafirperverlik gösterildi. Her düzeydeki Kore yetkilileriyle görüşmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz. Her vakit. Umarım buraya tekrar gelme fırsatım olur” formunda konuştu.