Suudi Arabistan, nükleer enerjiyi ulusal kaynaklarına katma gayesi doğrultusunda Medine bölgesinde 110 milyon ton uranyum içeren ham cevher tespit edildiğini duyurdu.
Suudi Arabistan, nükleer enerjiyi ülkenin yerli güç sepetine dahil etme maksatları doğrultusunda Medine bölgesinde uranyum ve ağır nadir toprak elementleri barındıran yaklaşık 110 milyon ton ham cevher keşfettiğini duyurdu.
Suudi devlet ajansı SPA’nın birinci olarak aktardığı ve akabinde milletlerarası ajansların geçtiği bu dataları doğrulayan yazılı resmi bir bakanlık bildirisi ya da Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) metni ise şimdi yayımlanmadı.
Dün Avusturya’nın başşehri Viyana’da düzenlenen UAEA’nın 70. Genel Konferansı’nda açıklamalarda bulunan Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman, Medine’nin güneydoğusundaki Cebel Said projesinde yürütülen jeolojik araştırmaların uranyumun yanı sıra güçlü nadir toprak elementleri içerdiğini söyledi.
Ancak Suudi Bakan, ham cevherin uranyum tenörünü açıklamadı. Bu da tespit edilen kütle içerisinden kesin olarak ne kadar uranyum elde edilebileceği ve ekonomik olarak işlenebilir rezerv boyutunun ne olduğu sorusunu karşılıksız bıraktı.
Riyad idaresi, uranyum arama çalışmalarının yanı sıra fosfatlı gübre üretim süreçlerinden yan eser halinde uranyum elde etmeye yönelik planlarını da sürdürüyor.
Suudi Arabistan, 2017 yılında Vizyon 2030 stratejisi kapsamında kurduğu Suudi Ulusal Atom Enerjisi Projesi ile nükleer yakıt üretiminde yerli yeterliliği sağlamayı, büyük reaktörlerin yanında küçük modüler reaktörler inşa etmeyi amaçlıyor.
Bu açıklamanın öncesinde, ABD ile Suudi Arabistan sivil nükleer işbirliği anlaşması imzalayarak Riyad’a Washington ile uzun vadeli işbirliği çerçevesi sağlamıştı.
Duyurulan projenin ismi, birebir bölgede 2014 yılından bu yana işletilen Cebel Said bakır madeni ile neredeyse birebir ismi taşıyor.
Söz konusu bakır sahası, Suudi madencilik şirketi Ma’aden ile Kanada merkezli Barrick Gold iştirakinde eşit hisseyle işletiliyor.
Açıklanan yeni uranyum alanının bu mevcut bakır yatağıyla tıpkı jeolojik kütlede mi yer aldığı, yoksa büsbütün bağımsız bir formasyon mu olduğu netlik kazanmadı.
Önceki yıllarda kamuoyuna yansıyan iddialar, açıklanan son ham kütle verisinden epey farklı bir kapsam taşıyor.
Guardian gazetesinin 2020’de yer verdiği haberde, Pekin Uranyum Jeolojisi Araştırma Enstitüsü (BRIUG), Çin Ulusal Nükleer Şirketi (CNNC) ve Suudi Jeolojik Araştırma Kurumunun ortak çalışmasına dayanılarak, Suudi Arabistan’ın orta ve kuzeybatısındaki üç alanda 90 bin tonun üzerinde direkt “kazanılabilir uranyum metali” bulunduğu tez edilmişti.
Kral Abdullah Atom ve Yenilenebilir Enerji Kenti (KACARE) bünyesinden bir yetkili ise 2017 yılında yaklaşık 60 bin tonluk bir hacme işaret etmişti.
Eski kestirimler direkt saf uranyum metalini husus alırken, Viyana’da zikredilen 110 milyon tonluk data, tenörü meçhul ham cevherin toplam tartısını temsil ediyor.
İki farklı hesaplama metodu direkt karşılaştırılamadığı için son datalar, ülkenin mutlaklaşmış net uranyum rezervlerinin arttığı manasına gelmiyor.
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) bilgi sisteminde de Cebel Said ismiyle listelenen başka bir alanda, 100 metre derinliğe kadar yaklaşık 23 milyon tonluk ve yüzde 0,6 oranında nadir toprak elementi içeren bir kayaç varlığı kayıtlı durumda.
Suudi Arabistan Resmi Haber Ajansı (SPA) datalarına nazaran Prens Abdülaziz bin Salman, 11 Temmuz tarihinden bu yana güç bakanlığının yanı sıra sanayi ve maden kaynakları portföyünü de tek elde yönetiyor.
UAEA yetkilileri, bağımsız jeologlar ya da nükleer silahların yayılmasını tedbire izleme kuruluşları, açıklanan 110 milyon tonluk cevherin ekonomik bedeli ve uranyum zenginliği konusunda şimdi resmi bir kıymetlendirme paylaşmadı.