ABD Başkanı Donald Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki konuşmasında savaşlardan iklim değişikliğine, yatırımlardan ABD’nin mühimmat stoklarına kadar birçok başlığı gündeme getirdi. ABD basını, Trump'ın yaptığı konuşmayı tek tek inceledi ve gerçeği or...
ABD Başkanı Donald Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 81. oturumunda yaptığı konuşmada savaşlardan iklim değişikliğine, ABD’ye yönelik yatırım taahhütlerinden mühimmat stoklarına ve Washington’daki cürüm oranlarına kadar birçok bahiste dikkat çeken savlarda bulundu. CNN International’ın gerçeklik denetiminde, Trump’ın kimi açıklamalarının gerçeği yansıtmadığı, kimilerinin ise mevcut dataları önemli formda abarttığı belirtildi.
“SEKİZ SAVAŞI SONA ERDİRDİM” İDDİASI
Trump, konuşmasında misyona geldiğinden bu yana sekiz savaşı sona erdirdiğini söyledi. Trump, kelamını ettiği çatışmalar arasında Kamboçya-Tayland, Kosova-Sırbistan, Ruanda-Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Hindistan-Pakistan, Ermenistan-Azerbaycan ve Gazze’deki savaşı saydı. Daha evvel sona erdirdiğini söylediği öteki iki savaşın ise İsrail ile İran arasındaki kısa periyodik çatışma ve Mısır ile Etiyopya arasında yaşandığını öne sürdüğü bir savaş olduğunu belirtti.
CNN International’ın tahliline nazaran Trump’ın “sekiz” sayısı açık formda abartılı. Listede yer alan iki gelişmenin Trump’ın başkanlığı periyodunda savaş niteliği taşımadığı belirtildi.
Mısır ile Etiyopya arasındaki uyuşmazlığın bir baraj projesi sebebiyle yaşanan diplomatik bir uyuşmazlık olduğu, Sırbistan ile Kosova arasındaki durumun da Trump’ın argüman ettiği üzere sona erdirilmiş bir savaş olmadığı aktarıldı.
RUANDA VE KONGO’DAKİ ÇATIŞMALAR SONA ERMEDİ
Trump, ABD’nin arabuluculuğuyla Ruanda ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasında varılan mutabakatın akabinde iki ülke arasındaki savaşı sona erdirdiğini savundu. Fakat CNN International, iki ülke arasındaki çatışmaların büsbütün sona ermediğine dikkat çekti.
Gazze konusunda da benzeri bir tablo ortaya çıktı. ABD’nin arabuluculuğuyla ateşkes sağlanmasına karşın İsrail’in bölgede hücumlarını sürdürdüğü belirtildi.
Trump’ın İsrail ile İran arasında 2025’te yaşanan kısa periyodik çatışmanın sona ermesine yardımcı olduğu söz edilirken, 2026’da İran’a karşı yeni bir savaşın başladığına da dikkat çekildi.
TRUMP’IN “12 YIL İÇİNDE HEPİMİZ ÖLECEĞİZ” SÖZLERİNE İKLİM YANITI
Trump, yapay zekanın insanlara saldırabileceği yahut onları öldürebileceği yönündeki ikazları küçümserken, bu görüşlerin global ısınma konusunda geçmişte yapılan emsal ihtarlardan kaynaklandığını savundu.
Trump, “küresel ısınma sebebiyle 12 yıl içinde hepimizin öleceğini söyleyen tıpkı kişilerden” söz etti. ABD Başkanı ayrıca gezegenin ısınmadığını, tersine soğuduğunu ve global ısınma sebebiyle “kimsenin ölmediğini” öne sürdü.
CNN International’ın tahlilinde bu tabirlerin birden fazla açıdan gerçeği yansıtmadığı belirtildi.
“Küresel ısınma” ve “iklim değişikliği” tabirlerinin bilim dünyasında farklı manalarda kullanıldığı, lakin her iki kavramın da yaygın formda kullanılmaya devam ettiği aktarıldı. Dünya Meteoroloji Örgütünün bilgilerine nazaran ise son 11 yıl kayıtlardaki en sıcak 11 yıl oldu. 2023, 2024 ve 2025 de kayıtlardaki en sıcak üç yıl arasında yer aldı.
“12 YIL” UYARISININ ANLAMI FARKLIYDI
Trump’ın atıfta bulunduğu “12 yıl” tabirinin de dünyanın 12 yıl içinde yok olacağı manasına gelmediği belirtildi.
2018’de yayımlanan ve geniş yankı uyandıran bilimsel raporda, global sıcaklık artışını sanayi öncesi periyoda nazaran 1,5 dereceyle sınırlamak için dünyanın önündeki 12 yıl içinde sera gazı emisyonlarını kıymetli ölçüde azaltması gerektiği tabir edilmişti.
Raporda, 1,5 derecelik eşiğin aşılması halinde iklim değişikliğinin daha ağır sonuçlarının ortaya çıkabileceği vurgulanmıştı. Uzmanların ikazının “12 yıl içinde hepimiz öleceğiz” biçiminde olmadığı, bu mühlet içinde kıymetli adımlar atılması gerektiği belirtildi.
İklim değişikliğinin insan vefatlarına yol açmadığı tezi da bilimsel datalarla örtüşmüyor. Dünya Sağlık Örgütü, 2030 ile 2050 yılları arasında iklim değişikliğinin yetersiz beslenme, sıtma, ishal ve sıcak çarpması üzere sebeplerle yılda yaklaşık 250 bin ek mevte yol açmasının beklendiğini bildiriyor.
“21 TRİLYON DOLARLIK YATIRIM TAAHHÜDÜ ALDIK” İDDİASI
Trump, ABD’ye dünyanın farklı bölgelerinden 21 trilyon dolarlık yeni yatırım taahhüdü geldiğini de söyledi.
CNN International’ın değerlendirmesine nazaran bu sayısı doğrulayan somut bir delil bulunmuyor. Beyaz Saray’ın internet sitesinde Trump’ın ikinci periyodunda toplam 11,2 trilyon dolarlık “büyük yatırım duyurusu” yapıldığı tez ediliyor. Bu sayı bile Trump’ın BM’de açıkladığı 21 trilyon dolarlık fiyatın hayli altında kalıyor.
Daha evvel yapılan incelemelerde ise Beyaz Saray’ın listesinde sırf yatırım taahhütlerinin bulunmadığı ortaya konmuştu. Listede ticaret anlaşmaları, ekonomik iş birliği vaatleri ve gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilinmeyen birtakım uzun vadeli planların da yer aldığı belirtildi.
Federal bilgilere nazaran 2025 yılında ABD’ye yapılan yeni direkt yabancı yatırım yaklaşık 232 milyar dolar seviyesindeydi.
TRUMP MÜHİMMAT STOKLARINI SAVUNDU
Trump, İran savaşı sebebiyle ABD’nin mühimmat stoklarının azaldığı yönündeki savları da reddetti.
Trump, “Korkaklar ve hainler, Amerika Birleşik Devletleri’nin mühimmatının azaldığını söylemeyi çok isterler, ancak bu hakikat değil. Kullanmayı düşünebileceğimizden bile çok daha fazla mühimmatımız var ve bunları daha evvel hiç olmadığı kadar süratli bir biçimde üretiyoruz.” dedi.
ABD’nin mühimmat stoklarının mevcut durumuna ait bâtın bilgiler kamuoyuna açık değil. Fakat CNN International, federal müfettişlik ve Kongre Bütçe Ofisi tarafından hazırlanan raporların mühimmat kullanımının birtakım stratejik stoklarda açığa yol açtığına işaret ettiğini aktardı.
Müfettiş genel raporunda, Savunma Bakanlığı tedarik ofisinin “savaşta yapılan mühimmat harcamalarının stratejik envanter açıklarına yol açtığını ve mühimmat ikmali için endüstriyel tabanda darboğazlar ortaya çıkardığını” belirttiği tabir edildi.
Raporda ayrıyeten, savunma endüstrisinin üretim kapasitesini artırmasının “önemli bir süreye” gereksinim duyduğu belirtildi. Bilhassa katı roket motorlarının üretimi, yüksek kaliteli patlayıcı ve itici maddelerin bulunabilirliği ile nitelikli iş gücü temini alanlarında darboğazların sürdüğü kaydedildi.
KONGRE BÜTÇE OFİSİ: STOKLARIN YENİDEN OLUŞTURULMASI YILLAR SÜREBİLİR
Kongre Bütçe Ofisi de bilhassa füze savunma önleyicilerinde açık bulunduğunu bildirdi. Raporda, savaşın ABD’yi birkaç yıl boyunca daha düşük önleyici stoklarıyla bırakabileceği belirtildi.
Rapora nazaran ABD, Haziran 2025’teki İsrail-ABD ile İran arasındaki kısa periyodik çatışmadan evvel de sonlu sayıda füze savunma önleyicisine sahipti. Kurumun hesaplamalarına nazaran ABD, Haziran 2025’ten bu yana kelam konusu mühimmat stokunun yaklaşık yarısı ile üçte ikisi arasındaki kısmını kullanmış olabilir.
Raporda, mevcut düşük üretim oranları ve üretim kapasitesini artırmanın zorluğu dikkate alındığında, stokların yine oluşturulmasının üretim artırılsa bile en az beş yıl sürebileceği ifade edildi.
Savunma Bakanlığı ise ABD’nin mühimmat açığı bulunduğu yönündeki tezleri reddetmeyi sürdürüyor.
WASHINGTON’DA SUÇ ORANLARI DA GÜNDEMDE
Trump’ın BM konuşmasında öne çıkardığı bir öteki başlık Washington DC’deki cürüm oranları oldu.
Trump, 20 Ocak’ta misyona geldiğinde Washington’ın “suçla dolu” olduğunu ve kentteki cürüm oranının o tarihten bu yana yüzde 87 azaldığını söyledi.
Ancak lokal polis bilgileri, toplam kabahat olaylarındaki düşüşün Trump’ın açıkladığı orana ulaşmadığını gösteriyor. Washington’da bu yıl pazartesi gününe kadar 15 binden fazla kabahat olayı kaydedildi. Bu sayı, 2024’ün birebir periyoduna nazaran yaklaşık yüzde 23, 2025’in tıpkı devrine nazaran ise yaklaşık yüzde 15 daha düşük.
Washington Post da daha evvel Beyaz Saray’ın başkentte hata oranlarının yüzde 81, yüzde 88 yahut yüzde 92 oranında düştüğü yönündeki açıklamalarını destekleyen bilgilerin ortaya konulamadığını bildirmişti.
Beyaz Saray, Trump’ın tezleriyle ilgili açıklamalarında birtakım kabahat kategorilerindeki düşüşlere işaret etmişti. Fakat Trump’ın konuşmasında belirttiği yüzde 87’lik genel düşüş, mevcut lokal polis bilgileriyle örtüşmüyor.
Trump’ın BM’deki sözleri tartışma yarattı! Konuşması tek tek incelendi: Gerçek ortaya çıktı
Dışişleri Bakanlığı’ndan ‘Tripoliçe’ iletisi: Müslüman Türk ahali sistematik olarak katledilmiştir
Fransa’da bir birinci: Seçim yarışı sırasında bebeği oldu
Gazze için 66 maddelik yeni yol haritası. Maliyeti 2,45 milyar dolar
‘Katliam Yunanistan’da okullarda öğretilmez!’ Yunan tarihçi, Tripoliçe’de hayatını kaybeden Türkleri anlattı
İsrailli Bakan Smotrich’ten ‘turist’ provokasyonu
Cumhurbaşkanı Erdoğan tabanca hediye etmişti. Polonya lideri Nawrocki’den kılıç hediyesi
