‘Cinayetler sıradanlaştı, vefatlar sıradanlaştı, katliamlar sıradanlaştı’

Yeni romanı raflarda yerini almadan iki gün evvel buluşuyoruz Ahmet Ümit’le. Buluşmaya giderken onlarca soru vardı aklımda… Ama önce bu 27’nci kitabı ve 16’ncı romanının heyecanını soruyorum. “37 yıl olmuş. Bu 27 kitabın akabinde asıl değerli olan o birinci kitabın çıktığı vakit, ben 29 yaşındayken hissettiğim o duyguyu kaybetmemek” diyor.

◊ Polisiye, arkeoloji, mitoloji ve göçmenlik. Yeni kitabınızda da bunları ustalıkla harmanlıyorsunuz. Bunu yapabilmek için bir muharririn en çok neye gereksinimi var sizce; araştırma disiplinine mi yoksa kurgu hünerine mi?

Hepsi lazım. Öncelikle benim yazım stilimi anlatayım. Bir fikir var; mesela bu romanda Roma’yı anlatmak istiyorum. Sebep Roma’yı anlatmak istiyorum? Zira Roma’nın aslında en kıymetli kentleri tahminen de İtalya’dan fazla Türkiye’de. İstanbul, Antakya, Efes, Antalya, Tarsus çok kıymetli Roma kentleri…  Ben de bunu merak ediyordum. Kalıntılarını görüyoruz, okuyoruz… Bu bir fikir. Pekala, bunu nasıl anlatacağım? Onun üzerine bir mimari kurman, bir roman yapısı oluşturman lazım. Afrodisias kentini seçtim zira Afrodisias’ta bir karakter var: Zoilos. Bu adam Roma’ya köle olarak gitmiş ancak Roma sarayında yükselmiş, imparatorun akıldanesi olmuş, imparator onu azat etmiş ve çok büyük bir servet vermiş. Bütün bunları anlatmak için birkaç şey bilmek gerekiyor. Birincisi, arkeoloji. Arkeoloji konusunu ben daha evvel çok yazdım ancak Roma problemini bilmiyordum. Roma üzerine çalışmaya, bu mevzuda uzman şahıslarla görüşmeye başladım. Kutalmış Hoca var (Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay), Felix Pirson (Pergamon Kazı Başkanı) var, Afrodisias kazısını yürüten beşerler var, arkeolog Murat Ağır mesela. Sonra okumalara başladım. Yalnızca okumak yetmez; seyahatler yapmam, Roma’yı tanımam gerekiyordu. Roma’ya gittim tekraren. Bir rehber eşliğinde çalıştım. Bütün bunun sonunda hikâye şekillenmeye başladı.

◊ Kitabı okurken daha evvel Roma’ya gitmiş olsa bile tekrar gitmek isteyecek beşerler olacağını düşünüyorum…

Aslında Roma yalnızca Roma’da değil. Mesela Mithra kültürü Roma’da var lakin Antep’te de var. Antep’te Mihtra Mağarası var. Roma dediğimiz şey her yerde yaşıyor aslında. Çok büyük bir imparatorluk. Antep’te de var, Diyarbakır’da Zerzevan Kalesi’nin bu türlü olduğu söyleniyor, Tarsus’ta var, Antalya’da… Mithra çok büyük, çok değerli bir din, bir pagan kültürü. Bunları öğreniyorsunuz. Bir roman yaratırsınız, karakterler canlandırırsınız, öykü anlatırsınız. Ama artık muharririn entelektüel olması zarurî. Mithra’yı anlatacaksanız bilmek zorundasınız. Afrodisias’a gitmek zorundasınız. Roma’yı anlatacaksanız Rönesans’ı, müziği, heykeli, Leonardo da Vinci’yi, Michelangelo’yu, Raffaello’yu… Bunların hepsini bilmek zorundasınız.

ÖZEL BİR AYRIMCILIK

◊ ‘Kayıp Tanrılar Ülkesi’nden tanıdığımız, Berlin Emniyet Müdürlüğü’nde misyon yapan Türk kökenli Başkomiser Yıldız Karasu yeni romanınızın ana karakteri…

Yıldız Karasu çok enteresan bir karakter. Biliyorsunuz Berlin’de seçimler oldu. Elif Hanım (Elif Eralp) kazandı. Anası-babası politik göçmen olarak oraya gitmiş. Hem Türk kökenli biri hem de bayan; iki sefer ötekileştirilmiş yani… Büyük bir muvaffakiyete imza attı. Yıldız Karasu da o denli. Orada bir başkomiser. Yıldız’ı bilhassa seçtim. Bayanlara karşı elbette özel bir ayrımcılığım var. Birinci çağlarda Çatalhöyük’te ana tanrıça figürü vardı, bayanlar hâkimdi. Ama çok uzun bir vakittir erkekler hâkim. Bayanlar ne yazık ki bence çağımızın ezilen kısmı. Yıldız Karasu devam edecek. Birkaç kitap sonra tahminen Kahire’ye gidecek.

◊ Karakterlerle kurduğunuz uzun soluklu bağı da sormak istiyorum…

27’nci kitabım. Müellif sıkılır, o sebeple çeşitlemek, farklı karakterler yaratmak lazım. Farklı arkadaşlar üzere… Nevzatım var. Onunla oturuyoruz, konuşuyoruz. Onu yarattığım vakit onun cihanında yaşıyorum. Şimdi bir de Yıldızım var. Yıldız Karasu’yu gitmek istediğim kentler olduğu vakit misyona çağıracağım. Nevzat’la zati İstanbul’dayız, onunla öteki bir muhabbet içerisindeyiz. Ve olağan öteki karakterler var. Fatih Sultan Mehmet’i yazdım, Şehsuvar Sami var, Müştak Serhazin var. Bunların hepsi sahiden bir yerde yaşıyorlarmış üzere geliyor. Bu duyguyu da bana okurlarım veriyor. ‘Ali’yle Zeynep ne yapacak’, ‘Thobias Yıldız’a âşık mı’ diye… 

◊ ‘Roma’nın Beş Günü’nde felsefi bir hata çetesiyle karşı karşıyayız. Miran, Angelo ve Ruben sanatsal cinayetlere imza atıyorlar. Hem entelektüel hem tehlikeliler…

Angelo, Kızıl Tugaylar üyesiymiş, Kızıl Tugaylar’ın CIA ile işbirliği yaptığını öğrenmiş, arkadaşları öldürülmüş. Ruben Basklı, Franco faşizmi devrinde ailesine fevkalade baskılar yapılmış. Miran’ın annesi-babası Bosna’da Sırplar tarafından öldürülmüş. Yani şiddetin içinden gelen beşerler, politik hiçbir görüşleri yok. Şöyle düşünüyorlar: Dünya yırtıcı, acımasız bir yerdir ve biz berbatları para karşılığı öldürerek var olacağız. Aslında bu fikri bana Jack London’ın ‘Cinayet Şirketi’ romanı verdi, kitapta da bahsettim. Bunlar yalnızca dünyanın ne kadar berbat olduğunu anlatmam için kullandığım araçlar. Dünya o kadar berbat bir yere geldi ki, artık insan öldürmek vicdanları sızlatmıyor. Gazze’de beşerler öldürülüyor, kimsenin umurunda değil, hatta destekliyorlar onları. Beşerler artık birbirlerinin sıkıntısıyla ilgilenmiyor, problemleriyle ilgilenmiyor. Cinayetler sıradanlaştı, vefatlar sıradanlaştı, katliamlar sıradanlaştı. Biraz bunu anlatmak istedim.

◊ Modern insanın güç tutkusunu sorgulamak için aslında Mithra bir ayna vazifesi görüyor…

Düşünceniz son derece gerçek. Mithra yalnızca erkeklerden oluşan bir topluluk ve kendilerince bir mana yaratmışlar. Mithra dininin kökeni Hindistan’a uzanıyor, çok eski İran’a uzanıyor fakat Roma Mithra’sı öteki bir Mithra. Burada artık bir tıp masonik yapılanma, erkekler arası dayanışma kelam konusu. Yırtıcı de… Boğayı kesiyorlar, kanında yıkanıyorlar. Bunlar var. Bizim üç katilimiz de aslında onlar üzere lakin onların dini yok. Onlar hayatta kalalım, sevdiğimiz işi yapalım, müzik yapalım, fakat berbatları öldürelim, oradan gelen parayla hayatımızı sürdürelim, hatta oradan gelen paranın bir kısmını da, ne bileyim işte, Greenpeace’e yollayalım diye düşünüyorlar. Üçümüz birbirimize yeteriz diyorlar; ‘Müzik, sanat bizi birleştiriyor… Öteki yandan dünyanın ne olduğunu gördük, vahşeti gördük. Bu vahşetle bizim çaba biçimimiz de sofistike cinayetler işlemek, paramızı almak, hayatımızı sürdürmek’…

◊ “Bizi memnun kılacak tek şey ahenktir. Aklımızın, irademizin ve isteğimizin uyumu” cümlesi dikkatimi çekti. Sizin memnunluk tarifiniz nedir?

Bu tarif benim de tarifim. Benim kendimle ilgili ve dünyayla bağlantımdaki hayat görüşüm çok kolay. Samanyolu galaksisinde, bildiğimiz kadarıyla zeki ömür formunun olduğu bir gezegende yaşıyoruz. Ben burada dünyaya gelmişim. Bir sefer bu benim için bir memnunluk sebebi. Bu bana sunulmuş bir armağan ve biliyorum ki süreksiz. Hatta buradaki ömür da muhtemelen süreksiz. Bir müddet sonra Samanyolu galaksiside Dünya da yok olacak. O sebeple burada olmak başlı başına bir memnunluk kaynağı bence. Birinci melese bu. Hırslara yenilmemek lazım. Hırs vahim bir şey. İnsanın yetinmeyi bilmesi lazım. Yetinmeyi bilmek derken şunu kastetmiyorum: Biri size zulmediyorsa buna yetinmeyin olağan. Yanlış bir hayat sürüyorsanız buna yetinmeyin, değiştirin. Berbat bir durumla karşı karşıyayız, boyun eğmeyin. Ama belirli şartlar varsa, muhakkak standartlarınız varsa, sıhhatiniz yerindeyse, uygun bir geliriniz varsa, bunu geliştirin lakin daha da abartmaya çalışmayın, zira mutsuz olursunuz. Memnunluğu hedeflemenin sonucu mutsuzluktur. Asla memnunluğu hedeflemeyin, yapmayın. Yaşamaya çalışın ve manalı yaşamaya çalışın. Memnunluk arada gelip gidecektir aslında. Daima memnunluk yok. Hayatın manası olması lazım ve bu manalar için çaba etmemiz gerek. Bu konutunuzdaki sardunyayı canlandırmak da olabilir, hasta kedinizi düzgünleştirmek de olabilir. Beşerler için kan vermek de olabilir. Haklı bir davayı desteklemek de olabilir. Ama bir manası olması lazım. Bu mananın içerisinde de şu çok koşul: Niyetlerinizle davranışlarınızın, niyetlerinizle hislerinizin eninde sonunda bir ahenk içinde olması… Eninde sonunda diyorum zira bu çatışmadır. Bu çatışma olmadan hayat olmaz. İnsan seçmek zorunda olan bir hayvandır. Seçme bahtımız var; zeki olduğumuz için. Bu seçimler daima olacak.

‘ÇOK GÜZEL FİLMİ OLUR, DİZİSİ OLUR’

◊ Yeni romanınızda da sinematografik lisan hissediliyor. Bir sinema  ya da dizi projesi gündemde mi?

‘İstanbul Hatırası’ dizi olarak çekildi. Muhtemelen 2027 yılında yayımlanır. ‘Aşk Köpekliktir’ öyküm var, onun tiyatrosunu yapıyoruz Zorlu’da. Ocakta sahnelenir üzere planladık. Yıldız Karasu hikâyesinin ilk romanı olan ‘Kayıp Tanrılar Ülkesi’ Berlin’de geçiyordu. Bir Alman şirketi dizi yapmak için haklarını satın aldı. Onlar Almanya’da, Berlin’de yapmak istiyorlar. Şayet bunu gerçekleştirirlerse arkasından Roma’yı da çekerler muhtemelen. Onlar olmasa bile elbet ki tespitiniz yanlışsız. Sinemaya çok uygun bir metin bu. Çok hoş filmi olur, dizisi olur, hepsi olur.

◊ ‘Sis ve Gece’ romanınız müsaadesiz olarak İran’da diziye uyarlandı ve hukuksal süreç başlattınız…

İran’da benim 10-12 tane kitabım yayımlandı. Yalnızca birinden telif aldım, başkalarından almadım. Şu anda İran güç durumda ve İran’ı herkes üzere ben de destekliyorum lakin insan bir arayıp demez mi, “Ahmet Bey durumumuz muhakkak lakin en azından bize bir olurunuzu verir misiniz”… Sorun muhakkak para değil, oradan bir şey alırsam da bağışlayacağım. Hiç tereddütsüz verirdim. Bana sorulmadan yapıldığı için alışılmış biraz üzüldüm. Bir telefon olabilirdi, bir mektup olabilirdi, bir mail olabilirdi. Yani hiç değilse bir sorsaydınız kardeşim.

◊ Yeni kitap projeleriniz neler?

Benim iki masal kitabım var. 1 milyonun üzerinde okundular. Yeni masal kitabı istiyor çocuklar. Kelamım var. Onu yazacağım evvel. Sonra da Prens Adaları’nı yazacağım. Bir Başkomser Nevzat romanı olacak bu. Prens Adaları’nda geçen gizemli bir serüvene başlayacağız.

‘ROMANIN ÇEŞNİSİ, BAHARATI…’

◊ Romanda Tobias’ın iştahı dikkat çekici! Sizin de bilhassa memleketinizin mutfağına ilginizi biliyoruz. Mutfakla ve yemekle aranız nasıl?

Çok iyi! Antepliyim; Antepli yemeğe düşkün değilse bir sorun var demektir. Çok severim yemeği. Yalnızca Antep kültürü değil, dünya yemeklerini de çok severim. Ki Antep’in kültürüde yalnızca kebap ve lahmacun değil, çok daha geniş. Gittiğim her yerde yemekleri yerim lakin birebir vakitte roman için gerekli bu. Roman hayatı yansıtan bir şeydir, bir ayna. O aynada insanların ne yediği kıymetli. Bunu yazmadan olmaz. Yani beşerler beslenmiyorlar, içmiyorlar, gezmiyorlar. O denli bir şey yok ki… Yalnızca histen oluşan mahluklar olmaz.

◊ Ama yalnızca yeme-içmeyle geçiştirmiyorsunuz! Bitlis’in patlıcanı var örneğin…

Tabii, ballandırarak anlatıyorum (gülüyor). Hoş olan o. O zaman okur kendini o masada hissediyor, o yemeği yemiş üzere hissediyor. Bunları romanın çeşnisi, baharatı üzere düşünün. Bunların kesinlikle anlatılması gerekiyor benim romancılık anlayışıma nazaran.