Çin Ulusal Halk Kongresi, Şi Cinping’e Sadakat Vurgusuyla Parlamento Sona Erdi

Çin’de bir hafta süren Ulusal Halk Kongresi oturumu, Devlet Başkanı Şi Cinping’in fikriyatına tam sadakat ilanıyla kapandı. Toplantı, Pekin’de güç dengelerinin tek elde toplandığını gösteren yeni adımlara sahne oldu.

Çin Parlamentosu olarak bilinen Ulusal Halk Kongresi, yıllık oturumunu Şi Cinping’e bağlılık mesajlarıyla tamamladı. Kabul edilen kararlardan birinde, Devlet Konseyi’nin Çin Komünist Partisi liderliğine ve Şi Cinping düşüncesine sadakatle yükümlü olduğu vurgulandı.

Bu yılki toplantının en dikkat çekici gelişmesi ise, 1988’den bu yana ilk kez Başbakan’ın geleneksel basın toplantısının yapılmaması oldu. Söz konusu toplantı, yıl boyunca Çin yönetimine doğrudan soru yöneltilebilen tek platform olarak görülüyordu.

BAŞBAKANLIK MAKAMI GERİYE Mİ ÇEKİLİYOR

Parlamentonun açılışında hükümet raporunu okuyan Başbakan Li Qiang, 2023’te elde edilen başarıları “yolumuzun dümenbaşı Şi Cinping’e borçluyuz” sözleriyle değerlendirdi. Bu ifade, Mao dönemindeki “Büyük Dümenci” söylemini hatırlattı.

Uzmanlara göre bu gelişmeler, Çin’in tek parti sisteminden fiilen daha merkezi bir liderlik modeline kaydığının işareti. 2018’de devlet başkanlığı için iki dönem sınırının kaldırılmasıyla üçüncü dönemine geçen Xi Jinping, hem devlet hem parti liderliğini elinde bulunduruyor.

Singapur Ulusal Üniversitesi’nden Alfred Wu, Financial Times’a yaptığı değerlendirmede, geçmişte parti ve hükümet liderliğinin iki ayrı figür üzerinden yürüdüğünü ancak artık bu ayrımın ortadan kalktığını belirtti. The Diplomat yazarı Chauncey Jung da, 2013-2023 yılları arasında başbakanlık yapan Li Keqiang döneminde yıllık basın toplantılarının görece şeffaflık sağladığını hatırlattı.

ŞEFFAFLIK ENDİŞESİ VE EKONOMİ

Financial Times muhabiri Joe Leahy, iptal edilen basın toplantısının zaten kontrollü bir formatta gerçekleşmesine rağmen kaldırılmasının sembolik önem taşıdığına dikkat çekti. Ona göre bu adım, başbakanlık makamının kurumsal ağırlığının azaltılmasıyla doğrudan bağlantılı.

Ekonomistler ise artan merkezileşmenin yatırım ortamına etkisine işaret ediyor. Natixis’in Asya Pasifik ekonomisti Alicia García-Herrero, ekonomik veriye erişimin zorlaşmasının ve Başbakan’ın kamuoyu karşısına çıkmamasının güven kaybını artırabileceğini belirtti.

Öte yandan Pekin Üniversitesi’nden Prof. Jia Qingguo, yabancı gazeteciler ve diplomatlarla temas sınırlamalarının hafifletilmesi çağrısında bulundu. Jia’ya göre Çin’in küresel yükselişi tartışılırken, ülkenin sesini kısmak uluslararası algıyı olumsuz etkileyebilir.

Parlamento oturumu, Çin’de karar alma süreçlerinin daha da merkezileştiğini ve siyasi gücün Şi Cinping etrafında yoğunlaştığını bir kez daha ortaya koydu.