Can kayıplarına yol açabilir. Avrupa Birliği “hibrit saldırı” senaryosuna hazırlanıyor

Avrupa’da son devirde giderek daha sık gündeme gelen hibrit tehditler, güvenlik tartışmalarını konvansiyonel savaşın ve cephe hatlarının ötesine taşıyor.

Avrupa Birliği (AB), can kayıplarına sebep olabilecek hibrit hücumlara karşı hazırlığını güçlendirmeyi gündemine alırken Alman Marshall Fonu (GMF) uzmanı Etienne Soula, bu taarruzların konvansiyonel savaşa uzanabilecek kademeli bir tırmanışın modülü olabileceği ikazında bulundu.

Siber taarruzların, dezenformasyonun ve sabotajların aynı güvenlik çerçevesinde kıymetlendirilmesi, AB’nin 2016’da sunduğu hibrit tehditlerle uğraşa ait ortak çerçeveyle kurumsal bir boyut kazandı.

Hibrit tehdit kavramı birinci defa devrin AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini’nin AB Komisyonuyla birlikte sunduğu ortak teşebbüste zikredilmiş, AB’nin sonlarında artan hibrit tehditlere karşı hazırlığın güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştı.

Günümüzde güç altyapısından ulaşım ve haberleşme ağlarına uzanan tehditler, savaşın tesirlerinin gündelik hayata yayılması telaşını büyütüyor.

Avrupa’da Rusya’yla ilişkilendirilen hibrit hücumlar, 15-16 Ekim’de Brüksel’de yapılacak AB Liderler Zirvesi’nde ele alınacak güvenlik başlıkları arasında bulunuyor.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, üye ülke başkanlarına gönderdiği davet mektubunda, toplantıda Rusya’nın Avrupa genelindeki hibrit akın kampanyası dahil “giderek daha pervasız hale gelen davranışlarının” ele alınacağını belirtti.

Costa, bu tırmanış karşısında AB’nin “birlik içinde ve kararlı” olduğunu, savunma hazırlığı gündemini ilerletmeye devam edeceğini vurguladı. Evvelki çalışmalar temelinde uygulamadaki durumun değerlendirileceğini aktaran Costa, kritik askeri kapasite açıklarının giderilmesi dahil bütün çalışma alanlarında ivmenin korunmasının ve ilerlemenin hızlandırılmasının hedeflendiğini kaydetti.

AA muhabirine bilgi veren Konsey kaynakları da üye ülkelerdeki son hibrit akınların ve sabotaj hareketlerinin, ilerleme sağlanmasının aciliyetini artırdığını belirtti. Kaynaklar, bu taarruzların hibrit tehditlere karşı dayanıklılığın ve hazırlığın güçlendirilmesi gereksinimini da ortaya koyduğunu tabir etti.

AB’deki hazırlık tartışmaları, birden fazla kişinin hayatını kaybettiği büyük bir hibrit taarruz halinde nasıl karşılık verileceği sorusuna odaklanıyor.

Acil müdahale takımlarının devreye sokulması, etkilenen ülkeye AB fonlarından takviye sağlanması ve kurumların kriz irtibatının koordine edilmesi, bu türlü bir senaryoda başvurulabilecek araçlar arasında yer alıyor.

Bu hazırlıklar, AB’nin güvenlik alanındaki rolünün sonlarına ait tartışmayı da beraberinde getiriyor. Birtakım başkentlerin, Birliğin teşebbüslerinin NATO’nun misyonlarını tekrarlaması ihtimaline ait çekinceleri, kriz sırasında hangi kurumun hangi sorumluluğu üstleneceğinin netleştirilmesi muhtaçlığını öne çıkarıyor.

Askeri caydırıcılık ve istihbarat paylaşımıyla sivil müdahale, altyapının korunması ve mali takviyenin birbirini tamamlaması ehemmiyet taşıyor. Vazifelerin belirsizleşmesi yahut düzeneklerin birbirini tekrarlaması, süratli karar alınması gereken bir taarruz sonrasında müdahaleyi zorlaştırabilecek ögeler arasında bulunuyor.

AB’nin 2022’de kabul ettiği koordineli cevap çerçevesi, hibrit kampanyalara karşı diplomatik, siyasi ve ekonomik araçların kullanılmasını öngörüyor. Birlik, 2024’te hibrit süratli müdahale takımlarının oluşturulmasına ait çerçeveyi de onayladı.

GMF Güney ve Geniş Avrupa Programı araştırmacısı Soula, yaptığı açıklamada, hibrit tehditlerin değişen niteliğini, kritik altyapının korunmasındaki zahmetleri ve Türkiye’nin pozisyonunu kıymetlendirdi.

Soula, “Bugün öncelikle akla gelenlerin, NATO ülkelerinde kritik altyapıya yönelik fiili sabotajlar ve terör aksiyonlarına benzeyen sabotaj faaliyetleri olduğunu düşünüyorum.” dedi.

Almanya’da bulunan Leipzig-Halle Havalimanı’na yönelik 4 Ağustos’taki dron saldırısı teşebbüsünü örnek gösteren Soula, şunları kaydetti:

“Bu yaz Leipzig Havalimanı’na yönelik, talimatla planlanan ve Almanya’nın kamuoyuna açık biçimde Rusya’ya atfettiği dron saldırısı bunlardan biri. Hasebiyle bilgi kampanyaları üzere daha dijital ve biraz daha uzaktan yürütülen faaliyetlerden, Rusya’nın daima tırmandırmaya gittiğini ve giderek daha saldırgan hale geldiğini görebiliyorsunuz. Bunu yaparken her vakit NATO’nun 5. madde kapsamında cevap vermesini tetikleyecek fiili savaş eşiğinin altında kalmaya çalışıyor. Bu, bütün NATO ülkelerinin bir atağa karşı koymak için bir araya geldiği durumdur.”

Soula, kritik altyapının kıymetli kısmının özel şirketler tarafından işletilmesinin, müdafaa önlemlerinin uygulanmasında zahmet oluşturduğunu belirtti.

Şirketlerle güvenlik kurumlarının ortak bir anlayış geliştirmesi gerektiğini vurgulayan Soula, şöyle konuştu:

“Biraz zorlayıcı olan noktalardan birinin, bu kritik altyapının büyük kısmının özel aktörler tarafından işletilmesi olduğunu düşünüyorum. Yani her vakit bu güvenlik bakış açısına sahip olmayan şirketler tarafından. Onlarca yıldır barış ortamında faaliyet gösteriyorlar. Şimdi hükümetlerin ve ordunun bu özel aktörlere yaklaşıp ‘Aslında işlettiğiniz sistem hücum tehdidi altında.’ demesi güç. Bu sebeple hükümette askeri güvenlik bakış açısı daha güçlü olan şahıslarla özel daldaki şahıslar arasında diyalog kurulması gerekiyor. Böylelikle herkes bu sistemlerin nasıl korunacağı ya da en azından korunması gerektiği konusunda tıpkı anlayışa sahip olabilir.”

Türkiye’nin coğrafik pozisyonuna, NATO üyeliğine ve güç ilişkilerine dikkati çeken Soula, şu sözleri kullandı:

“NATO üyesi Türkiye’nin Karadeniz’e kıyısı olduğu, güç altyapısı kelam konusu olduğunda da Avrupa’nın geri kalanıyla temaslı olduğu düşünüldüğünde coğrafik olarak bir bakıma ön hatta olduğunu düşünüyorum. Hasebiyle Türkiye de bu görüşmelere bir biçimde dahil olacak.”

Soula, hibrit tehditlerin savaştan bağımsız bir olgu olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayarak, şöyle devam etti:

“İnsanlar hibrit tehditleri farklı bir şey olarak anlamamalı zira esasen savaşın bilgi alanı, kritik altyapı, siber uzay üzere hayatın öteki alanlarına yayılması. Hibrit savaş yeni ya da büsbütün farklı bir savaş değil; daha önemli bir şeyin hazırlığı. Polonya Başbakanı bir ya da iki yıl evvel mevcut durumu ‘Savaş öncesi bir devirdeyiz.’ diye tanımlamıştı. Bunu anlamanın gerçek yolunun bu olduğunu düşünüyorum. Avrupa’nın, bilhassa de Rusya’yla direkt hudutta bulunan Baltık ve Kuzey Avrupa ülkelerinin çok kaygılı olmasının bir öteki sebebinin de bu olduğunu düşünüyorum. Zira bu hibrit kampanyaları, son varış noktası konvansiyonel savaş olan, yavaş ve adım adım ilerleyen bir tırmanış olarak görüyorlar.”