Brezilya sandık başına gidiyor. Oylama ikinci cinse kalabilir

Latin Amerika’nın en büyük iktisadı Brezilya, pazar günü sandık başına gitmeye hazırlanırken solcu Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile aşırı sağcı senatör Flavio Bolsonaro arasındaki yarış karşılıklı suçlamalar ve yolsuzluk argümanlarıyla kızışıyor.

Bölgede solun son kalelerinden biri sayılan ülkede yürütülen kampanya, 160 milyon kayıtlı seçmenin karşı karşıya kaldığı derin siyasi bölünmeyi daha da besbelli hale getirdi.

Seçim anketleri, toplam 13 adayın katıldığı birinci cinste hiçbir ismin salt çoğunluğu elde edemeyeceğini ve yarışın 25 Ekim’de yapılacak ikinci tipe taşınacağını gösteriyor.

Reuters ajansının aktardığına nazaran Datafolha araştırma kurumunun 29 Eylül ile 1 Ekim tarihleri arasında 2 bin 506 bireyle gerçekleştirdiği anket, birinci tıpta Lula’nın yüzde 42, Flavio Bolsonaro’nun ise yüzde 38 oy alacağına işaret ediyor.

Aynı ankette öbür adaylardan Augusto Cury yüzde 4, Ronaldo Caiado yüzde 3 ve Renan Santos yüzde 3 düzeyinde kaydedildi. Muhtemel bir ikinci çeşit senaryosunda ise Lula yüzde 48, Bolsonaro yüzde 45 dayanağa ulaşıyor.

Anketin iki yüzdelik puanlık kusur hissesi, iki adayın teknik olarak eşit pozisyonda kaldığını ortaya koyuyor.

Atlas şirketinin yayımladığı araştırma da benzeri bir istikrara işaret ederek ikinci tıp dayanağını Flavio Bolsonaro için yüzde 47,7, Lula için ise yüzde 47,6 olarak hesaplıyor.

Seçim atmosferi daralan kararsız seçmen kitlesine odaklanırken, Quaest araştırma şirketi tercihini şimdi belirlemeyenlerin oranının yüzde 5 düzeyine kadar gerilediğini aktarıyor.

Kurum Direktörü Felipe Nunes, son dönemece ait değerlendirmesinde “Yarış başa baş sürüyor fakat durağan değil; son hafta, şimdi kararsız olan seçmenlerin hangi yöne kayacağını belirleyecek” dedi.

Her iki önderin perşembe akşamı yapılması planlanan televizyon tartışmasına katılmayı reddetmesi, seçenekler karşısında hoşnutsuzluk yaşayan geniş kitlelerin yansısını çekti.

AFP ajansına konuşan, Juiz de Fora kentinde balık pazarı işleten 32 yaşındaki Marcelo Vilanova, toplumsal yardım programlarına işaret ederek “Lula benim ve ailem için uygun şeyler yaptı fakat onu da eleştiriyorum; iki berbatın yeterlisi olduğu için ona oy vereceğim” dedi.

Aynı kentte telefon dükkanı sahibi 38 yaşındaki Lucas Sales ise hatayla gayret vaatleri sebebiyle Bolsonaro’yu seçeceğini belirterek “Kendisi en düzgün seçenek olmasa bile bu kelamı önemli” tabirini kullandı. Giysi mağazası çalışanı 45 yaşındaki Gisele Sousa ise “Süreç büsbütün bir sirke dönüştü, oyumu hiçbirine vermeyeceğim” diyerek yansısını lisana getirdi.

Kararsızları ikna etmeye çalışan adaylar arasındaki rekabet, kültürel ve dini simgeleri de içine alıyor.

Flavio Bolsonaro’nun devlet başkanı seçilmesi halinde ülkenin esirgeyici azizesi olarak görülen Siyah Meryem tasvirli Aparecida Meryem Ana’nın resmi pozisyonunu kaldıracağı yönündeki söylentiler üzerine Lula, heykelin bir kopyasıyla mitingler düzenledi.

Lula, kutsal sayılan bir kıymete dokunulmasının “kabul edilemez” olduğunu savundu.

Yüksek Seçim Mahkemesi ise perşembe günü aldığı kararla bu argümanları içeren paylaşımların gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle silinmesine hükmetti.

Nüfus yapısında Lula yüklü olarak Katolik seçmenin takviyesini alırken, Bolsonaro genişleyen Evanjeliklere yaslanıyor.

Tartışmalar şahsî polemiklerle devam etti. Lula’nın erkeklerin prostat muayenesine gitmekten kaçınmasını eleştirirken bayanların genç yaşlardan itibaren jinekolojik denetimlere alıştığı yönünde sarf ettiği kelamlar, sosyal medyada istismar kinayesi olarak yayıldı. Flavio Bolsonaro rakibini cinsiyetçilikle suçladı.

Lula ise katıldığı bir internet yayınında birinci tıpta kazanacağından emin olduğunu belirterek rakibinin “bir apartman yöneticiliği yapacak vasfa dahi sahip olmadığını” söyledi.

Flavio Bolsonaro ise pazar günü Lula’nın başkanlıktan indirileceğini sav etti.

Görevdeki dördüncü dönemi için yarışan 80 yaşındaki eski sendika lideri Lula, ilerleyen yaşına karşın misyona hazır olduğunu savunuyor.

Döneminde enflasyon ve işsizlik gerilerken, Amazon yağmur ormanlarındaki tahribat büyük ölçüde durduruldu.

Öte yandan seçmenler yüksek ömür maliyeti, hanehalkı borçları ve organize kabahat örgütlerinin artan tesirinden şikayet ediyor.

Yarışın daralması üzerine Lula, dar gelirlilere yönelik nakit transferlerini artırdı, borç yapılandırma adımları açıkladı ve çok sayıda aileyi batağa sürükleyen çevrim içi spor bahislerini yasakladı.

Risk danışmanlığı şirketi Control Risks ortağı Rodrigo Russo, Lula’nın tehlikeyi erkenden fark edip hükümet imkanlarını devreye soktuğunu belirtiyor.

Geçen hafta iş insanlarıyla bir araya gelen Lula, gayesini “Sizinle evlenmek istemiyorum, yalnızca tek bir oy istiyorum” kelamlarıyla aktardı.

AFP’nin haberine nazaran İşçi Partisi Genel Başkanı Edinho Silva ise ülkedeki ıslahatları sürdürecek tek siyasi tartının Lula’da var olduğunu söz etti.

Adayların yakın etraflarına uzanan isimli evraklar da kampanyanın seyrini etkiliyor.

Lula, oğlu Fabio Luis Lula da Silva hakkında nüfuz ticareti suçlamasıyla yürütülen federal polis soruşturmasıyla uğraşırken, Flavio Bolsonaro ise iflas eden Banco Master üzerinden yürütülen soruşturmaların merkezinde kalıyor.

Milyarlarca dolarlık yolsuzluk suçlamasıyla tutuklanan eski banka yöneticisi Daniel Vorcaro ile üst seviye siyasetçiler ve Yüksek Mahkeme Yargıcı Alexandre de Moraes arasındaki alakalar kamuoyunda öfke yaratıyor.

Senatör Bolsonaro, babası Jair Bolsonaro hakkında hazırlanan “Dark Horse” biyografi sinemasını finanse etmesi için tutuklu bankacıyla temas kurduğunu kabul etti ve hakkında kara para aklama kuşkusuyla inceleme başlatıldı.

Seçmen yoklamalarında en büyük tasa kaynağı olarak görülen sokak şiddeti, tarafları güvenlik siyasetlerini sertleştirmeye yöneltiyor.

Flavio Bolsonaro, El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele’nin cezaevi sistemini ülkeye taşımayı vadederek beş adet yüksek güvenlikli cezaevi inşa edeceğini açıkladı.

Igarape Enstitüsü kurucularından Robert Muggah, ağır cezalar vadeden siyasetlerin sandıkta her vakit karşılığı olduğunu savunuyor.

Lula idaresi ise cürüm şebekelerine karşı komşu ülkelerle sınır güvenliği operasyonlarını artırırken, ABD’nin çeteleri “terörist” olarak sınıflandırma davetlerini reddederek direkt dış müdahale yerine memleketler arası isimli işbirliği çizgisini benimsiyor.

Seçim sonuçları, Latin Amerika’daki genel sağa kayış dalgasının Brezilya’yı kapsayıp kapsamayacağını da belirleyecek.

2022 hezimetinin akabinde darbe teşebbüsünü kışkırttığı gerekçesiyle mahkum edilen ve kamuya açık siyaset yapması yasaklanan Jair Bolsonaro’nun cezasını “cadı avı” olarak niteleyen eski ABD Başkanı Donald Trump, Brezilya seçimlerini çok yakından takip ettiğini duyurdu.

Flavio Bolsonaro, kampanya başlangıcında babasının yapay zeka ile üretilmiş imgesini kullanarak “Benim yerime seçtiğim kişiyi kucaklayın” iletisini yaydı. Bu da mahkeme yasaklarının delindiği tartışmasını doğurdu.

Think Policy danışmanlık şirketinden Leonardo Barreto, Bolsonaro ailesinin Beyaz Saray ziyaretleriyle ABD takviyesini bir cins siyasi garanti olarak gördüğünü kaydediyor.

Buna karşılık Lula, Trump idaresinin Brezilya mallarına yönelik gümrük tarifelerini eleştirerek seçimlere dışarıdan karışılmaması ihtarında bulunuyor ve Çin ile kurulan güçlü ticari bağlantılar sayesinde bağımsız bir dış siyaset izlemenin kaide olduğunu savunuyor.