AYM süresiz nafakayı iptal etti. Gerekçeli karar Resmi Gazete’de yayımlandı

Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakası düzenlemesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya alışılmamış bularak iptal etti. Karar Resmi Gazete’de yayımlandı.

Sreç, Antalya 12. Aile Mahkemesi, baktığı bir boşanma davası için Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” ibaresinin iptali istemiyle AYM’ye başvurmasıyla başladı. AYM, itiraz konusu olan ifadeyi Anayasa’nın 2, 5 ve 17’nci maddelerine alışılmamış buldu.

9 AYLIK GEÇİŞ SÜRESİ TANINDI

AYM, iptalin doğuracağı hukuksal boşluğu dikkate alarak kararın yürürlüğünü dokuz ay erteledi. Buna nazaran iptal, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek.

Bu müddet içinde TBMM’nin nafakanın müddetine ait yeni kuralları belirlemesi bekleniyor. Fakat yapılacak düzenlemenin kapsamı ve varsa geçiş kararları, yasama süreciyle netleşecek.

SÜRE VE ÖLÇÜLÜLÜK VURGUSU YAPILDI

Mahkeme, boşanma sebebiyle geçimini sağlayamayacak duruma düşen eşin korunmasını legal bir hedef olarak kıymetlendirdi. Fakat nafaka yükümlülüğünün muhakkak ölçütler olmadan süresiz öngörülmesinin, ödeme yapan taraf açısından ağır bir külfete dönüşebileceğini belirtti.

Gerekçeye nazaran kanunda, birtakım durumlarda nafakanın müddetle sonlandırılmasına, özel şartlarda ise hayat uzunluğu sürmesine imkan verecek açık ve öngörülebilir ölçütler bulunması gerekiyor.

Gerekçeli kararda, süresiz nafakanın şahısların ruhsal, ruhsal, ekonomik ve toplumsal bütünlüğü üzerinde oluşturacağı olumsuz tesirin, devletin çatışan haklar arasında sağlanması gereken makul dengeyi ortadan kaldıracağı vurgulandı. Menfaatler arasındaki makul istikrarın bozularak taraflardan biri aleyhine aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklenmesinin, müspet yükümlülüklere karşıtlık oluşturabileceğinin altı çizildi.

YOKSULLUK NAFAKASI HAKKI DEVAM EDİYOR

İptal, yoksulluk nafakasını düzenleyen maddenin tamamını kapsamıyor. Boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak kuralıyla öbür eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilmesine ait düzenleme korunuyor.

YOKSULLUK NAFAKASI NEDİR?

Yoksulluk nafakası, boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek eşin geçimini desteklemek maksadıyla öteki eşin yaptığı ödemedir. Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesine nazaran talepte bulunan kişinin boşanmaya yol açan olaylarda başka eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Nafakanın ölçüsü, ödeme yapacak tarafın mali gücü dikkate alınarak belirlenir; ödeme yükümlüsünün kusurlu olması kaide değildir. Bu hak sadece bayanlara tanınmaz; şartları sağlayan erkekler de yoksulluk nafakası talep edebilir.

Kanunlarda bu nafaka çeşidi için rastgele bir yıl hududu bulunmuyor. Tekrar de bu durum yoksulluk nafakasının ömür uzunluğu ve her şartta devam edeceği manasına gelmiyor.

Örneğin nafaka alan kişinin yine evlenmesi durumunda yoksulluk nafakası tabiatıyla sona eriyor.

Bunun yanı sıra mahkeme kararıyla;

– Fiilen evli üzere yaşama,

– Yoksulluğun ortadan kalkması,

– Düzenli gelir elde edilmesi,

– Haysiyetsiz hayat tezini ispatı,

– Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi üzere durumlarda nafakaya son veriliyor.

– İştirak yani çocuk nafakasında ise velayeti alan ebeveyne çocuk yetişkin olana dek nafaka ödeniyor.

Bu nafaka tipinde, boşanmadan sonra ekseriyetle annede kalan çocuğun bakım, eğitim, sıhhat ve hayat masraflarına katkı sağlanması amaçlanıyor.

Genelde çocuk 18 yaşına gelene kadar sürüyor ve bundan sonra şayet eğitim devam ediyorsa yardım nafakası gündeme geliyor.

SÜRESİZ NAFAKA 1988’DE GELDİ

Eski Medeni Kanun’un birinci halinde 1 yılla hudutlu olan yoksulluk nafakasında bu hudut 1988’de kaldırıldı. 3444 sayılı Kanun’la boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek eşin, gerekli kuralları taşıması hâlinde evvelden belirlenmiş bir bitiş müddeti olmadan nafaka isteyebilmesinin önü açıldı.

2001’de yürürlüğe giren 4721 sayılı kanunda da birebir düzenleme korundu.