Axios: İran ve ABD savaşı bitirmek için mütabakat metninde anlaşmaya yakın

Beyaz Saray kaynaklarına göre taraflar savaşı bitirmek ve kapsamlı nükleer müzakereler için bir çerçeve oluşturmak amacıyla 14 maddelik bir mutabakatta anlaşmaya yakın. Savaşın başlangıcından bu yana anlaşmaya en yakın noktada bulunan taraflar, İran’ın kilit maddelere ilişkin yanıtlarını önümüzdeki 48 saat içinde bekliyor.

ABD Başkanı Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İranlı yetkililer arasında doğrudan ve arabulucular vasıtasıyla yürütülen süreçte mutabakatın sağlanması halinde savaşı resmen bitirecek ve Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılması ile yaptırımların kaldırılmasına yönelik 30 günlük detaylı bir müzakere dönemini başlatacak.

ABD ve İran arasında arabuluculuk yapan Pakistan’dan bazı kaynaklar İran Savaşı’nı sonlandıracak tek sayfalık mutabakat metni üzerinde anlaşmaya yaklaşıldığını doğruladı.

TASLAKTA NELER VAR?

Taslak aşamasındaki anlaşma uyarınca İran, nükleer zenginleştirme faaliyetlerine en az 12 ile 15 yıl arasında sürecek bir moratoryum uygulamayı, nükleer silah arayışından vazgeçmeyi ve yer altı nükleer tesisi işletmemeyi taahhüt ediyor.

Ayrıca Tahran’ın, BM müfettişlerine ani denetim yetkisi vermesi ve elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarması masadaki en kritik maddeler arasında yer alıyor.

Buna karşılık ABD, İran’a yönelik yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı, dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonu serbest bırakmayı ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını kademeli olarak sonlandırmayı planlıyor.

Ancak görüşmelerin çökmesi durumunda ABD güçlerinin askeri harekata veya ablukaya geri döneceği de mutabakatın şartları arasında belirtiliyor.

Müzakerelerin İslamabad veya Cenevre’de sürdürülmesi öngörülürken, süreçteki ilerleme nedeniyle Başkan Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki yeni askeri operasyon kararından geri adım attığı ifade ediliyor.

HÜRMÜZ’DE TANSİYON BİR YÜKSELİP BİR DÜŞÜYOR

6 Mayıs sabahında İran’ın güneyinde yer alan Keşm adasında İran’ın hava savunma sistemlerinin küçük insansız hava araçlarını ve keşif dronlarını engellediği, patlama sesine benzer seslerin bu müdahaleler sonucunda çıktığı açıklandıç Hürmüzgan vilayeti yetkilileri adada herhangi bir çarpma, hasar ya da patlamanın meydana gelmediğini belirtti.

ABD ile ateşkesin sürmesine rağmen geçtiğimiz hafta boyunca çeşitli kez İran hava savunma sistemleri insansız hava araçlarının engellenmesi için faaliyete geçmişti.

İRAN HEYETİ ÇİN’E GİTTİ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pekin’de Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile bir araya geldi.

Devlet haber ajansı Xinhua tarafından duyurulan ziyaret bir ilki de teşkil ediyor. ABD ve İsrail’in İran’a karşı 28 Şubat’ta başlattığı savaşın ardından İran heyeti ilk kez Çin’e gitti. Savaşla beraber İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapaması ve küresel petrol arzı krizinin başlamasının ardından uzmanlar dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin’in enerji güvenliğinin sarsıldığını ifade etmişti. İran’ın bu ziyaretinin özellikle petrol konusunda büyük önem arz ettiği belirtiliyor.

ABD’DEN GERİ ADIM. “DESTANSI ÖFKE OPERASYONU BİTTİ”

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile kapsamlı bir barış anlaşmasına yönelik “büyük ilerleme” sağlandığını söyleyerek, ABD ordusunun mahsur kalan gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine eşlik etmesini öngören operasyonu kısa süreliğine durduracağını açıkladı.

Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın ABD ile İran arasındaki çatışmaların başlangıcından bu yana fiilen kapalı durumda olması küresel enerji krizine yol açarak petrol fiyatlarının sert yükselmesine ve bununla birlikte enflasyon endişelerinin gündeme gelmesine neden olmuştu.

Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada “Abluka tam olarak yürürlükte kalırken, Anlaşma’nın sonuçlanarak imzalanıp imzalanmayacağını görmek için Özgürlük Projesi’nin kısa bir süreliğine durdurulması konusunda karşılıklı olarak anlaştık” dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD’nin İsrail ile birlikte 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı Destansı Öfke (Epic Fury) adlı askeri harekatta hedeflerine ulaştığını söyledi. Rubio, “Destansı Öfke Operasyonu sona erdi. Başka bir olayın meydana gelmesini istemiyoruz” dedi.