Atatürk’ün Nutuk’u 8 lisanda dünyaya açılıyor: Dijital platform erişime sunuldu

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Millî Mücadele yıllarını, bağımsızlığın kazanılmasını ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecini dokümanlara dayalı olarak anlattığı Nutuk’u, yeni bir yayın ve araştırma sürecine taşıyan Nutuk Külliyatı Projesi’ni tanıttı. Sekiz yabancı lisandaki özel baskıları ve dijital platformuyla daha geniş kitlelere ulaştırılan eser, sesli, işaret lisanlı ve Braille alfabesiyle hazırlanan biçimleriyle de erişime sunuldu.

Bakan Ersoy, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunda düzenlenen Nutuk Külliyatı Projesi Tanıtım Programı’na katılarak Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı tarafından hazırlanan projenin detaylarını kamuoyuyla paylaştı.

Nutuk’un tarihî değerine konuşmasında dikkat çeken Bakan Ersoy, eserin milletimizin bağımsızlık gayretini ve kendi geleceğini belirleme iradesini ortaya koyduğunu belirterek şunları söyledi:

“Nutuk, milletimizin esarete karşı ayağa kalkışının, bağımsızlığını kazanışının ve kendi geleceğini kendi iradesiyle inşa edişinin sayfalara dökülmüş halidir… Mustafa Kemal Paşa eserinde, Kurtuluş Savaşı yıllarında ülkenin içinde bulunduğu şartları ortaya koymuş, Kurtuluş Savaşı’nın ve bu savaştan sonra başlayan çağdaşlaşma gayretlerinin hangi şartlarda gerçekleştiğini detaylı bir biçimde, evraklara dayalı olarak anlatmıştır.”

Nutuk’un 19 Mayıs 1919’dan Cumhuriyet’in kuruluş sürecine uzanan tarihî yürüyüşü gözler önüne serdiğini söz eden Ersoy, Nutuk Külliyatı Projesi’nin bu mirası yaşatma ve gelecek jenerasyonlara aktarma sorumluluğuyla hayata geçirildiğini söyledi.

Ersoy, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı tarafından 2025 yılında hazırlanan projenin, Nutuk’un yabancı lisanlardaki baskılarının tükenmek üzere olması üzerine gündeme geldiğini belirterek Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına sunulan çalışmanın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uygun görmesiyle kabul edilerek yatırım programına alındığını kaydetti.

Nutuk’un sadece basılı bir eser olarak değil, dijital teknolojiler aracılığıyla da halkın kullanımına sunulduğunu belirten Bakan Ersoy, www.nutuk.gov.tr adresli internet platformunun erişime açıldığını duyurdu.

Ersoy, yeni platformda Nutuk’un özgün lisanıyla, bugünkü Türkçeyle ve İngilizce olarak okunabileceğini, projenin devam eden etaplarında ise Türkmence, Kazakça, Almanca, Fransızca, Farsça, Urduca, Rusça ve İspanyolcanın da sisteme ekleneceğini açıkladı.

Dijital platformun özelliklerine değinen Ersoy, metin, ses ve imaj içeriklerinin birbiriyle kontaklı biçimde kullanılabildiğini; metinden sese, sesten görüntüye, bir lisandan öteki bir lisana ve görüntüden yine metne geçiş yapılabildiğini anlattı.

Ersoy, yapıtın farklı kısımları arasında geçiş yapılabildiğini, Nutuk’un ekindeki haritaların yanı sıra yapıtta geçen yer isimlerini gösteren interaktif haritaya da ulaşılabildiğini belirterek kullanıcıların seçtikleri yer isimlerinin Nutuk’un hangi kısımlarında geçtiğini görebileceğini ve ilgili kısımlara direkt erişebileceğini tabir etti.

Platformun araştırmacılara sağlayacağı imkânlara da değinen Ersoy, Nutuk metinlerinde yer alan sözlerin Atatürk Ansiklopedisi, Türk Dünyası Ansiklopedisi, Türk Tarih Kurumunun Ansiklopedik Türk Tarih Sözlüğü ve Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlüğü üzerinden araştırılabilmesi için platformlar arası ilişkiler oluşturulduğunu bildirdi.

Bakan Ersoy, bu irtibatlar sayesinde okuma tecrübesinin tıpkı vakitte bir araştırma tecrübesine dönüşeceğini belirterek kullanıcıların üyelik oluşturarak her kısım için not kaydedebileceklerini ve bu notlara farklı aygıtlardan ulaşabileceklerini söyledi.

Ersoy, proje kapsamında tarihî olaylardan bilimsel yayınlara, dokümanlardan fotoğraflara kadar pek çok içeriğin araştırma ve incelemeye sunulduğunu, “Nutuk’ta Bugün” ve “Haftanın Söylevi” kısımlarıyla de yapıtın tarihî anlatısının daha yakından takip edilebileceğini aktardı.

Bütün bu özelliklerle Nutuk’un sadece okunup geçilen bir eser olmaktan çıkarılacağını vurgulayan Ersoy, yapıtın araştırılan, incelenen, üzerinde düşünülen ve yeni jenerasyonlarla yine buluşan canlı bir bilgi kaynağına dönüşeceğini söz etti.

Nutuk Külliyatı Projesi’nin en manalı yönlerinden birinin erişilebilirlik olduğunu tabir eden Bakan Ersoy, eserin görme ve işitme engelli vatandaşlara yönelik özel biçimlerinin de kamuoyunun hizmetine sunulduğunu açıkladı.

Ersoy, bu çalışmanın kıymetini şu sözlerle anlattı: “Bu projenin bizim için en manalı yönlerinden biri de Nutuk’u ‘erişilebilirlik’ unsuru doğrultusunda toplumun bütün kısımlarıyla buluşturacak olmasıdır. Bu anlayışla Nutuk’un ‘sesli’, ‘işaret diliyle’ ve ‘Braille alfabesiyle’ hazırlanan özel biçimlerini de kamuoyunun hizmetine sunuyoruz.”

Görme engelli vatandaşların Nutuk’u Braille alfabesiyle okuyabileceğini, işitme engelli vatandaşların işaret lisanıyla hazırlanan içerikler üzerinden yapıtı takip edebileceğini belirten Ersoy, sesli kayıtlarla da Nutuk’un tarihî anlatısına farklı yollarla ulaşılabileceğini kaydetti.

Bakan Ersoy, üç cilt halinde hazırlanan Braille baskısının, işaret lisanı görüntülerinin ve sesli Nutuk içeriklerinin projede benimsenen kapsayıcı yaklaşımın somut örneklerini oluşturduğunu söyledi.

Nutuk’un dünyaya açılmasının projenin öncelikli gayelerinden biri olduğunu belirten Bakan Ersoy, Türkçenin yanı sıra İngilizce, Almanca, Fransızca, Kazakça, Rusça, Urduca, Farsça ve Türkmence olmak üzere sekiz lisanda hazırlanan özel baskıların tanıtıldığını açıkladı.

Ersoy, yeni kapak dizaynları ve kutulu sunumlarla hazırlanan baskılarda her lisan için farklı renkler kullanıldığını, ortak tasarım anlayışıyla hazırlanan bu yayınların yapıtın nitelikli biçimde korunmasını ve memleketler arası alanda daha geniş kitlelere ulaşmasını amaçladığını tabir etti.

Özellikle Kazakça ve Türkmence çevirilerin Nutuk’un Türk dünyasındaki erişilebilirliği bakımından başka bir değer taşıdığını vurgulayan Ersoy, külliyatın farklı lisanlarda okuyucularla buluşturulması ve memleketler arası deverana girmesi sayesinde Türkiye’nin yakın tarihinin farklı coğrafyalarda yaşayan beşerler tarafından direkt incelenebileceğini söyledi.

Nutuk Külliyatı Projesi’nin 2026 yılındaki tanıtımla hudutlu kalmayacağını açıklayan Bakan Ersoy, Nutuk’un okunuşunun 100. yılı olan 2027 boyunca yeni çalışmaların gerçekleştirileceğini bildirdi.

Ersoy, gelecek yıl Şubat-Kasım periyodunda düzenlenecek konferans serileriyle Nutuk’un farklı yönleriyle ele alınacağını belirterek Ankara’da ve Millî Mücadele’nin değerli duraklarında gerçekleştirilecek konferanslarda yapıtın Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki yerinin ve günümüze ışık tutan yönlerinin değerlendirileceğini söyledi.

Nutuk’un dijital ortamda geliştirilmesine yönelik çalışmaların da sürdüğünü tabir eden Ersoy, internet platformunun yeni özelliklerle zenginleştirilmesi, taşınabilir uygulamasının hazırlanması ve yapıtın sanal bir müze tecrübesiyle buluşturulmasının hedeflendiğini açıkladı.

Ersoy, metaverse standıyla kullanıcıların Nutuk’un tarihî dünyasını dijital ortamda keşfetmelerinin sağlanacağını, “100. Yılında Atatürk’ün Nutuk’u” başlıklı editoryal yapıtla de bilimsel literatüre yeni bir katkı sunulacağını belirtti.

İspanyolca Nutuk’un basılı ve dijital ortamlarda okuyucularla buluşturulmasının da çalışmaların değerli kademelerinden biri olacağını kaydeden Ersoy, teknolojinin bu projedeki yerini şu sözlerle kıymetlendirdi:

“Burada bilhassa vurgulamak isterim ki; teknoloji, bizim için sırf bir araçtır. Bizler, teknolojinin sunduğu imkanları milletimizin ortak hafızasını güçlendirmek, tarih şuurunu geliştirmek ve kültürel mirasımızı milletlerarası alanda daha görünür kılmak için kullanıyoruz…”

Nutuk’un geçmişi aydınlatan bir eser olduğu kadar gelecek jenerasyonlara bırakılmış güçlü bir tarihî miras olduğunu vurgulayan Bakan Ersoy, bu mirası aslına uygun biçimde müdafaanın ve çağın imkânlarından yararlanarak gelecek jenerasyonlara aktarmanın misyonları olduğunu tabir etti.

Ersoy, Nutuk Külliyatı Projesi’ni bu sorumluluğun değerli bir modülü olarak değerlendirdiklerini belirterek külliyatın hazırlanmasında emeği geçen Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığına, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumuna ve katkı sunan bütün çalışma arkadaşlarına teşekkür etti.

Konuşmasının sonunda Cumhuriyet’in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, silah arkadaşlarını ve bağımsızlık uğraşının bütün kahramanlarını rahmet, minnet ve hürmetle anan Bakan Ersoy, Nutuk Külliyatı Projesi’nin ülkemiz, milletimiz ve bilim dünyası için güzel olması temennisinde bulundu.