Arnavutluk’un ‘Flamingo Devrimi’: Trump’ın damadı Kushner’e öfke büyüyor

Arnavutluk’un muhafaza statüsü altındaki kıyılarında başlayan tabiat muhafaza protestoları, ülkenin yakın tarihindeki en büyük kitlesel halk hareketine ve siyasi krize dönüştü.

Kamuoyunda “Flamingo Devrimi” (Revolucioni i Flamingove) olarak isimlendirilen ve başşehir Tiran sokaklarını aylardır hareketlendiren şovlar, Başbakan Edi Rama hükümetini direkt maksat alıyor.

Hareketin fitilini ateşleyen süreç, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ve kızı Ivanka Trump ile kontaklı lüks resort projelerinin duyuru edilmesiyle başlamıştı.

Arnavut kamuoyunda Kushner ilişkili projelere öfke büyürken savcılar, ABD’nin Miami kentinde yaşayan iş insanı Artur Shehu’yu soruşturuyor. Shehu ve ortakları, kara para aklama ve milletlerarası uyuşturucu kaçakçılığına karışmakla itham edilirken kendileri bu suçlamaları reddediyor.

Yerel medya da, Kushner destekli bir inşaat şirketi, tatil köyü için ayrılan yere yaklaşık 120 milyon dolar (5,72 milyar TL) ödediğini ve satıştan elde edilen fonların, soruşturma sonuçlanana kadar noter hesabında dondurulduğunu yazdı.

Projenin kapsadığı alanlar arasında, eski bir Sovyet askeri üssüne mesken sahipliği yapan ve el değmemiş doğasıyla bilinen Sazan Adası ile biyolojik çeşitliliği ve pembe flamingolarıyla tanınan Vjosa-Narta sulak alanı yer alıyor. Proje alanlarında tel örgü çekilmesi, yasa değişiklikleriyle müdafaa altındaki alanların imara açılması ve Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçlerindeki şeffaflık eksikliği bölge halkı ile etraf aktivistlerini ayağa kaldırdı. Mayıs ayı sonunda şantiye alanında özel güvenlik vazifelilerinin göstericilere sert müdahalede bulunması da halkın öfkesini artırdı.

“Flamingo Devrimii”nin kullandığı sembolizm de hareketin global çapta dikkat çekmesini sağladı ve pembe flamingolar bir çevrecilik simgesine dönüştü.

Z Kuşağı’nın öncülük ettiği hareketlerde tanınan kültür öğeleri de sıkça kullanıldı; One Piece animesindeki korsan bayrağı otoriteye direniş sembolü olarak taşınırken, Michael Jackson’ın “They Don’t Care About Us” şarkısı hareketlerin toplumsal medyadaki marşı haline geldi.

İlk etapta sırf imar planlarının iptalini ve müdafaa alanları yasasındaki değişikliklerin geri çekilmesini talep eden aksiyoncular, hükümetin sert tavrı ve polisin orantısız müdahaleleri sonrası taleplerini genişletti.

TARİHİN EN KALABALIK GÖSTERİLERİNDEN BİRİ

Tiran’daki geniş Dëshmorët e Kombit Bulvarı’nda toplanan ve 250 binden fazla kişinin katıldığı dev miting, Arnavutluk tarihinin en kalabalık şovlarından biri olarak kayıtlara geçti.

Göstericiler korunan alanlar ve kültür mirası yasalarındaki imar kolaylaştırıcı değişikliklerin derhal iptal edilmesini, Sazan ve Narta projelerine ilişkin tüm imtiyaz ve ruhsat dokümanlarının kamuoyuna açıklanmasını, Başbakan Edi Rama’nın istifasını ve orantısız güç uygulayan yetkililer hakkında soruşturma açılmasını talep ediyor.

Aylardır aralıksız devam eden şovlar sonucunda Arnavutluk yolsuzlukla uğraş kurumları ve resmi kontrol organları argümanlarla ilgili inceleme başlattı. Lakin göstericiler, projeler büsbütün iptal edilene ve hükümet seviyesinde somut adımlar atılana kadar sokakları terk etmeyeceklerini vurguluyor.

Arnavutluk hükümeti projelerin ülke iktisadına ve turizme milyarlarca dolarlık katkı sağlayacağını savunsa da, kamuoyundaki kamusal alanların rant uğruna feda edildiği algısını kırmakta zorlanıyor.