Almanya’da tasa verici bir gelişme yaşanmak üzere: ‘Avrupa’yı kökten değiştirebilir’

Saksonya-Anhalt’ta yaklaşık iki milyon seçmen, yeni eyalet parlamentosunu belirlemek için sandık başına gitti. Seçim öncesi yayınlanan son ZDF anketine nazaran, AfD yüzde 41 oy oranıyla açık ara birinci sırada yer alırken, mevcut başbakanın partisi Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) yüzde 23’te kaldı. Sol Parti yüzde 11,5, Sosyal Demokrat Parti (SPD) yüzde 8,5 ve Yeşiller yüzde 6 oy alırken, BSW ve FDP yüzde 5 barajının altında kaldı.

Bu seçimlerin ehemmiyeti, eyaletin nüfusunun iki milyondan az olmasına karşın, Almanya siyasetinde yaratacağı sarsıntı tesirinden kaynaklanıyor. AfD’nin anketlerde elde ettiği bu oran, partinin Saksonya-Anhalt’ta tek başına iktidara gelmesine ve eyalet başşehri Magdeburg’da hükümet kurmasına imkan tanıyabilir. New York Times (NYT) tahlilinde bu durumu “Almanya’da tasa verici bir olay yaşanmak üzere” sözleriyle kıymetlendirdi.

Almanya’nın iç istihbarat teşkilatı tarafından “aşırı sağcı” olarak sınıflandırılan AfD’nin bu denli güçlenmesi, ülkedeki demokratik kurumlar açısından da önemli bir imtihan niteliği taşıyor. Partinin neo-Nazilerle bağlarının derinleşmesi ve göçmenleri geri gönderme vaatleri, ana akım siyasetin AfD karşısındaki çaresizliğini gözler önüne seriyor.

SEÇİMLER BAŞLADI

Almanya’nın doğusundaki Saksonya-Anhalt’ta, aşırı sağcı AfD’nin açık ara önde olduğu ve birinci eyalet hükümetini kazanma ihtimalinin bulunduğu bölgesel seçimler için sandıklar pazar günü lokal saatle 08.00’de açıldı. 1,7 milyondan fazla seçmen, Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in giderek popülaritesini kaybeden federal koalisyonu için kıymetli bir imtihan olarak görülen seçimde, eyalet milletvekillerini seçmek için saat 18.00’e kadar oy kullanacak.

Seçim öncesi yayınlanan son ZDF anketine nazaran, AfD yüzde 41 oy oranıyla açık ara birinci sırada yer alırken, Merz’in partisi Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) yüzde 23’te kaldı. Almanya’nın iç istihbarat teşkilatı tarafından “aşırı sağcı” olarak sınıflandırılan AfD’nin bu denli güçlenmesi, ülkedeki demokratik kurumlar açısından da önemli bir sınav niteliği taşıyor.

AfD lideri Alice Wiedel (ortada)

AFD İLK EYALET ZAFERİNE YAKIN

Seçimlerin en dikkat cazip sonucu, AfD’nin sadece bir eyalet seçimini kazanmanın ötesine geçmesi olacak. Almanya’da bir eyalet hükümetine liderlik edecek ilk aşırı sağ parti olma yolunda ilerleyen AfD, uzun mühlet muhalefette kaldıktan sonra bölgesel iktidarı ele geçirme eşiğine geldi. Bu durum, ülke genelinde siyasi istikrarları altüst ederken, Başbakan Friedrich Merz liderliğindeki federal hükümeti de güç durumda bırakıyor.

Uzmanlar, AfD’nin bu muvaffakiyetinin ardında yatan en kıymetli etkenin Almanya’nın içinde bulunduğu ekonomik kriz olduğunu belirtiyor. Ülkenin ihracata dayalı sanayi modeli, ABD gümrük vergileri ve Çin rekabeti sebebiyle büyük darbe aldı. Bu durum, “Çin Şoku 2.0” olarak isimlendiriliyor. Yaşanan iş kayıpları ve azalan ekonomik beklentiler, seçmenleri klâsik partilerden uzaklaştırarak AfD’ye yöneltti.

AfD aykırısı miting, ‘Bir daha asla 1933 üzere olmasın’

MERZ’İN HATASI AFD’NİN YÜKSELİŞİNE YOL AÇTI

AfD’nin yükselişini daha da enteresan kılan, partinin kendisini “barış partisi” olarak konumlandırması oldu. Başbakan Merz’in Almanya’yı “Avrupa’nın en güçlü konvansiyonel ordusu” haline getirme gayesi ve artan askeri harcamalar, AfD’ye Rusya ile savaşa karşı duran bir profil kazandırdı. Bu strateji, partinin göçmen aksisi ve İslam zıddı telaffuzlarının yanına yeni bir propaganda aracı ekledi.

Siyasi analistler, Merz hükümetinin borç freni konusunda yaptığı anayasa değişikliğinin de AfD’ye yaradığını tabir ediyor. Seçim kampanyasında borç frenini koruyacağına söz veren Merz, seçimleri kazandıktan sonra Sosyal Demokratlar ve Yeşiller ile anayasayı değiştirerek askeri harcamaları frenden muaf tuttu. Bu atak, birçok sağcı seçmeni yabancılaştırarak AfD’ye yönelmelerine sebep oldu.

ABD’li milyarder Elon Musk, AfD’ye desteğini açıklamıştı.

‘EYALET SEÇİMLERİ AVRUPA BİRLİĞİ SİYASETİNİ KÖKTEN DEĞİŞTİREBİLİR’

New York Times’ın (NYT) tahlilinde, Saksonya-Anhalt seçim sonuçlarının, Almanya sınırlarını aşarak Avrupa Birliği (AB) siyasetini de kökünden değiştirecek nitelikte olduğuna dikkat çekildi. AfD, Avrupa Parlamentosu’ndaki “Egemen Ulusların Avrupası” kümesinin değerli bir itici gücü olarak, AB zıddı, euro aykırısı ve göçmen zıddı siyasetleriyle biliniyor. Partinin Putin’in Rusya’sıyla olan temasları da Avrupa’daki kaygıları artırıyor.

Eyalet seçimlerinin akabinde 20 Eylül 2026’da Mecklenburg-Vorpommern ve Berlin’de yapılacak başka bölgesel seçimler, AfD’nin yükselişini daha da pekiştirebilir. Bu durum, Almanya’nın Avrupa Birliği içinde kararlı bir biçimde hareket edebilme yeteneğini zayıflatırken, ülkenin bölgesel ve global çalkantılar karşısında uzlaşı oluşturma kapasitesini de sorgulatıyor. Tahlile nazaran, Almanya’nın bu gidişatı durduramaması halinde sonuçlar “gerçekten telaş verici” olacak.

FEDERAL SİSTEMDE EYALETLERİN BELİRLEYİCİ ROLÜ

Almanya’nın federal yapısında eyaletler, ulusal siyasette direkt kelam sahibi pozisyonunda bulunuyor. 16 federal eyaletin temsilcilerinden oluşan Bundesrat, Almanya ulusal parlamentosu Bundestag’ın her yasa tasarısını inceleme, değiştirme ve engelleme yetkisine sahip. Bu sebeple Saksonya-Anhalt’ta AfD’nin kazanacağı bir zafer, yalnızca eyalet idaresini değil, federal seviyedeki yasama süreçlerini de etkileyecek.

AfD’nin bu eyaletteki bölgesel şubesi, 2023 yılında Anayasa Koruma Ofisi tarafından “sağcı aşırı” olarak sınıflandırılmıştı. Parti, Alman anayasasının temellerini sorgulayan ve göçmenleri geri gönderme kelamı veren radikal telaffuzlarıyla biliniyor. Uzmanlar, AfD’nin Saksonya-Anhalt’taki muvaffakiyetinin, benzeri bir senaryonun öbür doğu eyaletlerinde de tekrarlanabileceği ihtarında bulunuyor.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz

MERZ HÜKÜMETİ ÇARESİZ

Seçim sonuçları, Başbakan Merz’in siyasi geleceği hakkında da spekülasyonlara sebep oldu. Seçim kampanyasında AfD’nin popülaritesini düşürmek için göçmenliğe karşı daha sert tedbirler kelamı veren Merz, tıpkı vakitte ABD’den bağımsız bir Avrupa savunması hedeflediğini açıklamıştı. Fakat bir buçuk yıl sonra, bu gayelerin hiçbirine ulaşılamadığı görülüyor.

NYT tahlilinde, Almanya’nın gereksiniminin farklı bir başbakan değil, “tamamen farklı bir yaklaşım” olduğu vurgulandı. Ekonomik ıslahatların yapılmaması ve toplumsal kesintilere devam edilmesi halinde AfD’nin iktidara yanlışsız adım adım yaklaşmaya devam edeceği belirtildi. Bu ay sonunda yapılacak öbür bölgesel seçimler, AfD’nin ilerleyişinin ne kadar durdurulabileceğinin de bir göstergesi olacak.