AfD, Almanya’nın doğu eyaletlerinde seçime önde giriyor. Ekonomistler ise telaşlı

Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisi, 6 Eylül’de sandık başına gidecek Saksonya-Anhalt eyaletinde yüzde 41, 20 Eylül’de seçime gidecek Mecklenburg-Vorpommern eyaletinde ise yüzde 36 civarında oy oranına sahip.

Almanya’nın batısında AfD’ye verilen dayanak tartıyla göç aksiliğinden beslenirken, uzmanlar doğu eyaletlerinde bu sorunun ikinci planda kaldığına dikkati çekiyor.

Seçmen tercihlerinde, iki yakadaki birleşmenin akabinde doğu eyaletlerinde ortak bir mirasa dönüşen nüfus azalması, nitelikli iş gücü eksikliği, batıya kıyasla yüksek işsizlik ve düşük gelir seviyesinin daha belirleyici olduğu tabir ediliyor.

Araştırmalar, iki Almanya’nın birleşmesinin üzerinden 36 yıl geçmesine karşın, bölge halkındaki ekonomik bakımdan geride bırakılmışlık duygusu ile tartıyla batı merkezli siyaset kurumunca ihmal edildikleri hissinin AfD’nin tırmanışında rol oynadığını gösteriyor.

Reuters’a konuşan SSC Hydrovent şirketinin yöneticisi Lars Gottschligg, “Konuştuğum beşerler da ben de korkmuyoruz. AfD büyük bir değişim getirecek, hatta bu değişimi şimdiden başlatmış durumdalar” değerlendirmesinde bulunuyor.

Her iki eyalet de doğu Almanya’da genç nüfusun bölgeden ayrılmasıyla derinleşen iş gücü kaybını en ağır hisseden yerler arasında.

Baltık Denizi kıyısındaki limanları ve plajlarıyla bilinen Mecklenburg-Vorpommern’in nüfusu birleşmeden bu yana neredeyse beşten bir oranında azaldı.

Saksonya-Anhalt ise çalıma çağındaki her 100 şahsa karşılık 52 emeklinin düşmesiyle Almanya genelinde yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu eyalet pozisyonunda.

Halle Ekonomik Araştırma Enstitüsünden (IWH) Oliver Holtemoeller, “İş gücü, Mecklenburg-Vorpommern’in geleceğindeki en kıt üretim ögesi haline geldi” diyerek bölgedeki kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) ülke ortalamasının yüzde 76’sında, iş gücü verimliliğinin ise yüzde 86’sında kaldığını aktarıyor.

Ekonomik araştırma enstitüsü DIW Berlin tarafından yapılan çalışma, genç ve eğitimli nüfusun göç ettiği, 60 yaş üzerindekilerin oranının yükseldiği bölgelerde AfD’nin oy oranının besbelli biçimde arttığını ortaya koyuyor.

Mecklenburg-Vorpommern eyaletindeki Demmin kasabası yakınlarında büyüyen 29 yaşındaki Pablo Himmelspach, “yaşlı nüfusun yoğun olduğu ve çok sayıda kişinin terk ettiği” bu bölgede kalmayı tercih edenlerden.

Rostock Üniversitesinde tahsil gören ve Hinterlandgang müzik kümesinde rap söyleyen Himmelspach, Reuters’a verdiği demeçte, bölgede kalmayı seçen ve uzun müddettir kendilerini söz edecek alan bulamayan gençler arasında iyimserliğin arttığını belirtiyor:

“Kendi neslimde herkesin buradan taşınmak istemesi artık eskisi kadar baskın bir düşünce değil.”

Himmelspach’ın grubu, son müzikleri “Mitlaeufer” (Takipçiler) ile aşırı sağın yükselişinden tasa duyan gençlerin hissiyatına tercüman olmayı hedefliyor:

“AfD yaygın bir eğilime dönüştü fakat biz akıntıya kapılmıyoruz.”

Berlin Rockwool Vakfı proje lideri ve Frankfurt Goethe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Guido Friebel de doğu Almanya’da birçok kişinin sıkıntılarının siyasetçilerce duyulmadığı hissiyatını koruma ettiğini aktarıyor.

Buna rağmen ekonomistler, AfD’nin vaat ettiği siyasetlerin ekonomik açıdan daha az gelişmiş olan doğu eyaletlerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısını yapıyor.

DIW Berlin Başkanı Marcel Fratzscher, “AfD’nin güçlü olduğu bölgelerdeki huzursuzluk anlaşılabilir olsa da seçmenler bu partiyi destekleyerek en büyük ziyanı kendilerine verecekler” değerlendirmesini yapıyor.

DIW Berlin’in araştırması, AfD dayanağının yüksek olduğu yerlerde işletmelerin genelde daha küçük ölçekli kaldığını, çalışanların niteliklerinin düşük düzeyde olduğunu ve ekonomik seçeneklerin sonlu seyrettiğini gösteriyor.

Enstitünün hesaplamalarına nazaran; avro bölgesinden ve Avrupa Birliğinden çıkış, göçün durdurulması ve kamu harcamalarının kesilmesi üzere AfD siyasetlerinin hayata geçmesi halinde Saksonya-Anhalt eyaletinde kişi başına yıllık gelir ortalama 1600 avro gerileyebilir ve 10 bin istihdam kaybı yaşanabilir.

Saksonya-Anhalt AfD Başkan Yardımcısı Hans-Thomas Tillschneider ise bu değerlendirmelere karşı çıkıyor:

“Karbon emisyon ödemelerinin kaldırılması ve Rusya’ya yönelik yaptırımların sonlandırılması üzere adımlarımızı uygulayabilirsek, her türlü gücün maliyeti düşecek, dış ticaret tırmanışa geçecek ve sonuçta büyük bir ekonomik canlılık yaşanacaktır.”

Liman kenti olan ve geçmişte tersaneleriyle tanınan Rostock’taki üniversitede yürütülen deniz mühendisliği programı farklı bir gelişme modeli sunuyor.

Program yöneticisi Sascha Kosleck, yılda yalnızca 10 öğrencisi bulunan kısmın müfredatını memleketler arası standartlara getirip lokal şirketlerin taleplerine nazaran yenilediklerini söylüyor.

Bu değişikliğin akabinde kısmın yıllık kontenjanı iki periyot içinde 200’e yaklaşırken Hindistan, Pakistan ve Mısır üzere ülkelerden öğrenciler bölgeye gelmeye başlamış.

Kosleck, “Bu öğrencilerin bölgede kalarak iş gücü piyasasına katkı sunmasını umuyoruz” diyor.

AfD’nin seçimi kazanma ihtimalinden kaygı duyan Kosleck, bilhassa AB dışından gelen öğrencilere harç getirilmesi yönündeki vaatlerin süreci olumsuz etkileyeceğini vurguluyor.

Güneş gücü yatırımları bulunan Gottschligg de partinin fosil yakıtlara öncelik veren tavrından etkilenebilecek isimler arasında. Fakat Gottschligg, durumdan telaşlı değil:

“İnsanlar pak bir etraf ve ödenebilir güç istiyor. Yenilenebilir güç iktisadi açıdan makul olduğu sürece bir AfD hükümetinin bile bunun önüne geçeceğini sanmıyorum.”

AfD, 2013 yılında Avrupa Birliği zıddı bir siyasi hareket olarak kuruldu.

Kurulduğu birinci periyotta bilhassa Avro Bölgesi krizine yönelik eleştirileriyle öne çıkan parti, Almanya’nın güçlü iktisadının bölgedeki zayıf ekonomileri desteklemek maksadıyla kullanılmasına karşı çıktı.

AfD idaresi, bu tıp mali yardım siyasetlerinin Almanya’nın ulusal çıkarlarına ziyan verdiğini savundu.

Parti, siyasi faaliyetlerinin birinci yıllarında iktisada odaklandı ve 2013’te ağır bir finansal kriz yaşayan Yunanistan’ın Avro Bölgesi’nden çıkarılması talebiyle kampanyalar yürüttü.

AfD’nin siyasi telaffuzundaki temel kırılma noktası ise 2015 yılında Avrupa genelinde tesirini gösteren mülteci kriziyle yaşandı.

Dönemin Başbakanı Angela Merkel’in izlediği “açık kapı” siyaseti kapsamında Almanya’nın 1 milyondan fazla mülteciyi kabul etmesi üzerine parti, muhalefetinin merkezine göç konusunu yerleştirdi.

Bu süreçte göçmen zıddı bir lisan benimseyen AfD, telaffuzlarını sertleştirerek bilhassa ülkenin doğu eyaletlerinde değerli bir seçmen desteği kazandı.

Günümüzde ise parti, kültürel farklılıkları ülkenin geleceğine yönelik bir tehdit olarak tanım etmeyi sürdürüyor.

AfD’nin göç zıddı tavrının yanı sıra Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın Avrupa’ya yayılabileceği yönündeki savları ve güvenlik tasalarını işlemesi, Almanya’daki seçmen nezdinde karşılık bulmaya devam ediyor.